V SA/Wa 467/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółdzielnię [...] w Ś. (dalej "Skarżąca", "Strona", "Grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Prezes ARiMR") z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej "Dyrektor Oddziału") z [...] lipca 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych, w okresie od [...] maja 2017 r. do [...] maja 2018 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] maja 2013 r. znak [...] Skarżąca została wpisana do rejestru grup producentów rolnych województwa [...] pod numerem [...] prowadzących produkcję w grupie produktów: ziarno zbóż. Dyrektor Oddziału decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] przyznał Skarżącej środki finansowe z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od [...] maja 2013 r. do [...] maja 2018 r. Pismem z [...] maja 2018 r. Skarżąca złożyła wniosek o płatność za piąty rok działalności. W toku postępowania o przyznanie płatności za piąty rok działalności, w wyniku kontroli wniosku Grupy o przyznanie pomocy, organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia grupie uznania i skreślenia jej z rejestru grup. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału cofnął Skarżącej uznanie i wykreślił ją z rejestru grup, z uwagi na fakt, że członkowie Grupy: P. T., M. S., J. K. oraz Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "[...]" w Ł., w okresie od [...] maja 2017 r. do [...] maja 2018 r. nie sprzedali do Grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów, ze względu na które Grupa została utworzona. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2019 r. nr [...]. Strona nie skorzystała z prawa zaskarżenia decyzji do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z dniem [...] lipca 2019 r. ww. decyzja Prezesa ARiMR stała się prawomocna. W tych okolicznościach Dyrektor Oddziału, rozpatrując wniosek Skarżącej o przyznanie płatności za piąty rok działalności Grupy, decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanej płatności, z uwagi na regulację zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U z 2018 r., poz. 688, dalej "rozporządzenie wykonawcze"). Organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych, prowadzącej działalność na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych zgodne z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1026 ze zm., dalej "ustawa o grupach"). Tym samym, konsekwencją wykreślenia Grupy z rejestru jest brak możliwości przyznania jej płatności, bowiem płatność może być przyznana jedynie Grupie wpisanej do rejestru. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej środki finansowe z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych na rzecz Spółdzielni [...] w Ś.. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania w postaci art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") mogące mieć wpływ na wynik sprawy poprzez niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy niesprzedane na rzecz Skarżącej ilości wyprodukowanego zboża, które członkowie następnie zmagazynowali, zostały w konsekwencji w terminie późniejszym sprzedane na rzecz Spółdzielni, tym samym, czy Spółdzielnia w istocie nie wypełniła ustawowego wymogu nabycia co najmniej 80% wyprodukowanych przez członków produktów, podczas gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe powinno wykazać, że zmagazynowane ilości zboża wyprodukowanego zostały w konsekwencji w terminie późniejszym zbyte na rzecz Spółdzielni, a tym samym, że został zrealizowany warunek wskazany w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego; 2. przepisów postępowania w postaci art. 77 k.p.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy poprzez niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy wskazywane w decyzji ilości zboża zostały w sposób rzeczywisty wyprodukowane w formie, która umożliwiała ich zbycie na rzecz Spółdzielni, podczas gdy prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego powinno wykazać, że nie było możliwości zbycia absolutnie wszystkich wyprodukowanych przez członków ziaren, z uwagi na ich nieprzydatność do zbycia, 3. przepisów postępowania w postaci art. 7 k.p.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy poprzez brak zbadania, czy Skarżąca spełnia inne wymagania uprawniające ją do występowania o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, podczas gdy organ rozpoznając sprawę zobowiązany jest do wyczerpującego zbadania z urzędu wszystkich, mogących mieć znaczenie dla sprawy okoliczności, 4. przepisów prawa materialnego w postaci § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że stany magazynowe członków Spółdzielni nie mogą być zaliczane na poczet wyprodukowanych i zbytych na rzecz Spółdzielni zbóż, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzić powinna do uznania, że wyprodukowane a następnie zmagazynowane zboża, które w terminie późniejszym zostały zbyte na rzecz Spółdzielni, powinny być zaliczane na poczet podsumowania procentowego zbytych na rzecz Spółdzielni produktów, co prowadzić powinno do uznania, że Skarżąca w istocie wypełniła wymóg zawarty we wskazanym przepisie. W motywach skargi rozszerzono powyższe zarzuty, w sposób obszerny je argumentując. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał swoje stanowisko w sprawie w całości. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na objęcie Warszawy strefą czerwoną z tytułu panującej pandemii i wydanie zarządzeń przez Prezesa NSA nr 39 z dnia 16 października 2020 r. i Prezesa WSA z dnia 16 października 20 r. nr 21 o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej w trybie posiedzeń niejawnych, sprawę przekazano do rozpoznania w trybie niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374). Przepis ten stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych zostały uregulowane w ustawie z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały natomiast uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. I tak, zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw. Decyzja o przyznaniu pomocy finansowej dokonywana jest po skontrolowaniu spełnienia przez grupę wymogów formalnych określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania. Organy wydające decyzje o przyznaniu środków finansowych z tytułu pomocy finansowej zobowiązane są zatem sprawdzić m.in., czy wnioskodawca jest wpisany do rejestru grup producentów rolnych. W niniejszej sprawie Skarżąca została wykreślona z rejestru grup producentów rolnych prawomocną decyzją Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2019 r. Ustalono bowiem, że czterech członków Grupy, tj. P. T., M. S., J. K. oraz Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "[...]" w Ł. w okresie od [...] maja 2017 r do [...] maja 2018 r. nie dokonało sprzedaży do Grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów lub grupy produktów, natomiast jeden członek Grupy, tj. Rolniczy Kombinat Spółdzielczy [...] dokonał sprzedaży do Grupy powyżej 90% wyprodukowanego zboża. Podkreślono, że taka sytuacja stanowi naruszenie art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o grupach, zgodnie z którym każdy z producentów wskazanych w pkt 1 w każdym roku działalności grupy produkuje oraz sprzedaje do grupy co najmniej 80% wyprodukowanych przez siebie produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona. Z tych względów Stronie zostało cofnięte uznanie i została wykreślona z rejestru grup. Powyższe spowodowało, że Grupa nie spełniła warunku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, tj. że pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych, która jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z przepisami ustawy o grupach. W okresie od [...] maja 2017 r. do [...] maja 2018 r. Skarżąca nie spełniała warunku, aby mogła być uznawana za Grupę. Okres ten pokrywa się z okresem, za który Strona złożyła wniosek o płatność, tj. od [...] maja 2017 r. do [...] maja 2018 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych, który jest przedmiotem tego postępowania. W tych okolicznościach za całkowicie zasadne należy uznać stanowisko organu, że nie można przyznać Grupie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych, w okresie od [...] maja 2017 r. do [...] maja 2018 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy. Rozstrzygnięcie organu w tej kwestii jest jak najbardziej prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do kwestii naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że nie mają one uzasadnionych podstaw. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 21 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Stosownie zaś do art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jak wynika z powyższych regulacji, zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do powyższego przepisu k.p.a., na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do przyznania pomocy. W niniejszej sprawie organy dokonały rzetelnej oceny materiału dowodowego, który został zgromadzony w przedmiotowej sprawie i który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Należycie i wyczerpująco wskazano okoliczności faktyczne i prawne, którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. Natomiast zarzuty dotyczące spełnienia warunku uznania odnośnie wypełnienia obowiązku sprzedaży do Grupy 80% wyprodukowanych produktów lub grupy produktów przez członków Grupy pozostają poza zakresem kontrolowanego rozstrzygnięcia. Postępowanie w niniejszej prawie dotyczyło bowiem kwestii, czy Grupa jest wpisana do rejestru czy nie, co stanowi warunek konieczny pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony o przyznanie płatności. Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie jest okolicznością sporną, że na dzień rozpatrywania wniosku o przyznanie płatności za piąty rok działalności Grupa była już wykreślona z rejestru, na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2019 r. W tej sytuacji nie mogą zostać uznane za skuteczne zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że w istocie niezasadne było wykreślenie Grupy z rejestru, jako że odnoszą się do innego postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją. Organy orzekające w sprawie przyznania płatności nie były zobowiązane do badania kwestii faktycznych możliwości zbycia zboża przez poszczególnych członków Grupy, jak również do badania, czy Skarżąca spełniła inne wymagania uprawniające ją do występowania o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.