II OZ 1106/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 24 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 1 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 319/08 o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE S. S. złożył w dniu 25 czerwca 2008 r. urzędowy formularz PPF, w którym wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W formularzu wnioskodawca podał, że pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości [...] zł netto miesięcznie, który w większej części przeznacza na leczenie. Skarżący stwierdził, że nie posiada żadnego majątku, nie ma stałego miejsca pobytu, korzysta z pomocy społecznej w formie ciepłych posiłków o wartości [...] zł każdy. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2008r. Referendarz sądowy oddalił wniosek S. S. o ustanowienie prawa pomocy w całości. W sprzeciwie od tego postanowienia S. S. podniósł, że znacznie pogorszyła się jego sytuacja materialna i zdrowotna, gdyż od dnia [...] będzie zamieszkiwał w schronisku dla bezdomnych w K. Wyjaśnił, że inwestycje, które prowadził, są wstrzymane i nie przynoszą mu żadnych dochodów materialnych. Aktualnie jest zadłużony, wszystkie pieniądze jakie posiadał przeznaczył na realizację inwestycji, a w chwili obecnej nie ma środków by dalej budować. Dodał, że pobierany zasiłek w wysokości [...] zł nie wystarcza na jego utrzymanie, zwłaszcza że jeszcze musi kupować leki, które kosztują [...] zł. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sądowi z urzędu wiadome jest, że z udziałem skarżącego toczyły się oraz nadal się toczą sprawy związane z prowadzonymi przez niego inwestycjami. Ze spraw tych wynika, że S. S. jako inwestor prowadził budowę baru szybkiej obsługi z zapleczem, stacji paliw LPG, wykonywał roboty polegające na utwardzeniu działki nr [...] we wsi B. gm. M., na której zamierza wybudować hotel z zapleczem. Z kolei w niniejszej sprawie, zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, skarżący miał wybudować dwa budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy 25 m2 każdy. Z powyższego wynika zdaniem Sądu, że skarżący jest inwestorem licznych przedsięwzięć budowlanych wymagających znacznych nakładów finansowych /np. budowa hotelu z zapleczem/. W tych okolicznościach trudno go uznać za osobę żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia swoich potrzeb i w związku z tym wymagającą pomocy państwa, polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Według Sądu, podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy nie może usprawiedliwiać okoliczność, że jak twierdzi skarżący, w wyniku prowadzonych inwestycji popadł on w zadłużenie. Skoro bowiem zdecydował się na ich prowadzenie, powinien mieć świadomość, że ponosi ryzyko związane z niepowodzeniem swoich przedsięwzięć i liczyć się ze związanymi z tym kosztami - także sądowymi, na które winien zabezpieczyć odpowiednie środki finansowe. Przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżący w wyniku niepowodzenia swoich interesów popadł w zadłużenie, oznaczałoby przeniesienie na podatników konsekwencji tych nieudanych przedsięwzięć. Ze środków podatników pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Na powyższe postanowienie S. S. złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy, podnosząc, iż nie przyznanie mu prawa pomocy jest uniemożliwianiem mu dochodzenia swoich praw obywatelskich. Skarżący od kilkunastu lat dochodzi swoich praw z powodu poniesienia strat z winy urzędów państwowych, które są winne i powinny odpowiadać za swoje błędne decyzje bo to one zmarnowały jego pieniądze i pieniądze innych podatników działając na szkodę państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy niniejszej należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniesionym zażaleniu skarżący nie wskazał bowiem na istnienie takich okoliczności, które pozwalałyby na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do sytuacji materialnej strony skarżącej. Dokonując oceny wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy Sąd pierwszej instancji był w pełni uprawniony do oceny stanu majątkowego skarżącego nie tylko w oparciu o oświadczenie przez skarżącego złożone, ale i w oparciu o fakty znane temuż Sądowi z urzędu. W niniejszej sprawie z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że uzyskuje on niski dochód miesięczny w kwocie [...] zł netto oraz utrzymuje się z pomocy syna. Pomimo jednak tak niskiego miesięcznego dochodu skarżący realizuje inwestycje, które wymagają znacznych nakładów finansowych. Trzeba podzielić stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu co do tego, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna w zestawieniu z takimi faktami, jak budowa przez skarżącego baru szybkiej obsługi z zapleczem, zrealizowanie stacji tankowania gazem, utwardzenie powierzchni działki nr [...] we wsi B. gm. M. wskazują na to że stan majątkowy skarżącego nie spełnia przytoczonej na wstępie dyspozycji art. 246 § 1 p.p.s.a. Nie można też, jak wywodzi to skarżący, przyjąć, że ten stan majątkowy uległ obecnie zmianie na tyle, aby przyjąć, że skarżący jest uprawniony do przyznania mu prawa pomocy, bowiem należy mieć na uwadze stwierdzenia samego skarżącego, iż zamierza wybudować hotel wraz z zapleczem. Powyższe względy nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń, jak i oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co do sytuacji materialnej strony skarżącej. W takiej sytuacji należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2008 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.