IV SA/Po 672/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk- Marciniak ( spr.) WSA Monika Świerczak Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Kańduła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...]. na uchwałę Rady Powiatu z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu usuniętego z drogi na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu w roku 2019 r. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości UZASADNIENIE W dniu [...] października 2018 r. Rada Powiatu na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 995 z późn. zm., dalej: "u.s.p."), art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 z późn. zm., dalej: "pr.r.d.") podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu usuniętego z drogi na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu w roku 2019. Prokurator Rejonowy w [...] (dalej: "Prokurator") zaskarżył w całości powyższą uchwałę, zarzucając organowi administracji publicznej naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym w zw. z art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym przy uchwalaniu § 1 i § 2 zaskarżonej uchwały poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i przyjęcie stawek maksymalnych za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie na parkingu, które to koszty nie znajdują uzasadnienia w rzeczywistych kosztach usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu Prokurator wyjaśnił, że analiza § 1 i 2 zaskarżonej uchwały wskazuje, że stawki opłat z tytułu usunięcia pojazdu z drogi oraz przechowywania go na parkingu strzeżonym w roku 2019 zostały wyznaczone na poziomie maksymalnych stawek określonych w wydanym na podstawie art. 130a ust. 6c obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 14 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2019 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika przy tym by określenie w/w stawek w takiej wysokości znajdowało oparcie w kosztach usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu [...] oraz konieczności sprawnej realizacji zadań o których mowa w art. 130a ust. 1-2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Lektura uzasadnienia zaskarżonej uchwały prowadzi zresztą do wniosku, że ustalając wysokość stawek w ogóle nie przeanalizowano kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na terenie powiatu [...]. W uzasadnieniu uchwały ograniczono się bowiem do przytoczenia przepisów prawa i stwierdzenia, że ustalono opłaty na rok 2019. Prokurator wskazał, że z treści uzyskanej ze Starostwa Powiatowego w [...] umowy nr [...] zawartej przez Powiat [...] reprezentowanej przez Zarząd Powiatu z siedzibą w [...] ze spółką [...] s.c. [...] z siedzibą w [...] (dalej: Wykonawca), która została zawarta na czas określony z mocą obowiązującą od dnia [...].01.2019 r. do [...].12.2019 r., a jej przedmiotem jest wykonywanie przez Wykonawcę na rzecz Powiatu [...] usługi polegającej na usuwaniu pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych z drogi w trybie 130a ust. 1-2 pr.r.d wynika, że wydawanie pojazdów z parkingu strzeżonego odbywać się będzie m.in. po okazaniu przez właściciela lub użytkownika pojazdu oryginału potwierdzenia opłaty w wysokości przewidzianej w uchwale nr [...] z dnia [...] października 2018 r. W § 1 ust. 1 w/w umowy wskazano przy tym, że szczegóły oraz warunki wykonywania powyższej usługi zostały określone w ofercie Wykonawcy stanowiącej załącznik nr [...] do umowy. W załączniku nr [...] do umowy [...] wskazano zaś na opłaty za wykonanie zadań - usuwania z drogi i przechowywania na parkingu strzeżonym podane wraz z naliczonym podatkiem, które wynoszą: dla roweru lub motoroweru oraz motocykli - ze usunięcie - [...] zł, za każdą rozpoczętą dobę przechowywania do 3 miesięcy - [...] zł, a powyżej 3 miesięcy - [...] zł; dla pojazdów o dmc do 3,5 t - za usunięcie - [...] zł, za każdą rozpoczętą dobę przechowywania do 3 miesięcy - [...] zł, a powyżej 3 miesięcy - [...] zł; dla pojazdów o dmc powyżej 3,5 t do 7,5 t - za usunięcie - [...] zł, za każdą rozpoczętą dobę przechowywania zarówno do, jak i powyżej 3 miesięcy - [...] zł; dla pojazdów o dmc powyżej 7,5 t. do 16 t - za usunięcie - [...] zł, za każdą rozpoczętą dobę przechowywania do 3 miesięcy - [...] zł, a powyżej 3 miesięcy [...] zł; dla pojazdów o dmc powyżej 16 t - za usunięcie - [...] zł, za każdą rozpoczętą dobę przechowywania do, jak i powyżej 3 miesięcy - [...] zł. Zdaniem Prokuratora z powyższych danych wynika zatem, że z uwagi na koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu [...], Rada Powiatu podejmując zaskarżoną uchwałę znacząco zawyżyła zarówno koszty usuwania, jak i przechowywania usuniętych pojazdów. Nie było bowiem żadnych merytorycznych przesłanek do wprowadzenia maksymalnych stawek opłat za usuwanie i przechowywanie usuniętych pojazdów na parkingu strzeżonym. Mając na uwadze powyższe Skarżący stwierdził, że przy uchwalaniu § 1 i § 2 zaskarżonej uchwały Rada Powiatu naruszyła art. 7 i 94 Konstytucji RP w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.p. w zw. z art. 130a ust. 6 pr.r.d. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i przyjęcie stawek maksymalnych za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie na parkingu, które to koszty nie są rzeczywistymi kosztami usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu [...]. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o uwzględnienie skargi w całości. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r. Starosta [...] wniósł o umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, spowodowanej podjęciem przez organ nowej uchwały w przedmiotowej sprawie w dniu [...] sierpnia 2019 r., Nr [...] na podstawie której zaskarżona uchwała z dnia [...] października 2018 r. utraciła moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. Nie mógł bowiem odnieść skutku wniosek Starosty [...] o umorzenie postępowania sądowego. Postępowanie w niniejszej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe z powodu późniejszego podjęcia kolejnej uchwały w przedmiotowej sprawie, czego skutkiem była utrata mocy zaskarżonej uchwały. Akt ten ma bowiem charakter prawa miejscowego. Zaskarżona uchwała weszła w życie z dniem [...] stycznia 2019 r. i obowiązywała do wejścia w życie uchwały, przywołanej we wniosku o umorzenie postępowania. Zatem zaskarżona uchwała wywołała skutki prawne w okresie jej obowiązywania, których nie może odwrócić późniejsza utrata jej mocy. Pozostawanie w obrocie prawnym aktu prawa miejscowego i związane z tym skutki prawne, muszą skutkować merytoryczną kontrolą aktu, bowiem jego wadliwość w postaci istotnego naruszenia prawa może być odwrócona wyłącznie w drodze stwierdzenia nieważności w całości lub w części. Przedmiotowa uchwała stanowi akt prawa miejscowego, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z treścią powyższego przepisu rada powiatu biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań w zakresie usuwania pojazdów z dróg oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich przechowywanie na parkingu oraz wysokość kosztów w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. Maksymalne stawki opłat określone zostały w art. 130a ust. 6a pr.r.d., obowiązują one w danym roku kalendarzowym i ulegają corocznie zmianie na następny rok kalendarzowy (ust. 6b). Na każdy rok kalendarzowy minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza w drodze obwieszczenia maksymalne stawki opłat (ust. 6c). Ustawodawca określił dwie przesłanki, którymi powinien kierować się organ samorządu powiatowego podejmując uchwałę na podstawie przepisu art. 130a ust. 6 pr.r.d. Przesłankami tymi są konieczność zapewnienia sprawnej realizacji zadań w zakresie usuwania pojazdów z dróg i ich przechowywania na parkingach strzeżonych oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Tak więc rada zobowiązana jest do przeanalizowania działań, jakie powinny zostać podjęte, aby realizacja zadania przebiegała sprawnie, bez zbędnej zwłoki i przy zapewnieniu ciągłości usług, przy uwzględnieniu ceny za świadczenie tego typu usług na terenie powiatu, którego dotyczy uchwała, a ustalenie końcowych stawek opłat powinno stanowić wypadkową wymienionych wyżej przesłanek. Żadne inne okoliczności, poza wyszczególnionymi w art. 130a ust. 6 p.r.d., nie mogą wpływać na sposób realizowania upoważnienia ustawowego. Organ ma obowiązek wziąć pod uwagę powyższe kryteria materialnoprawne, co zapewnia mu elastyczność w kształtowaniu treści uchwały. Uchwała w przedmiocie ustalenia opłat za usunięcie pojazdu i jego przechowywanie będzie zgodna z prawem wtedy, gdy jej treść będzie zdeterminowana wyłącznie koniecznością sprawnej realizacji tych zadań i kosztami usuwania oraz przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, a nie innymi okolicznościami. Zestawienie wielkości opłat przewidzianych w umowie nr [...] i zaskarżonej uchwale Rady Powiatu wskazuje, że cenniki opłat różnią się znacznie. Przykładowo koszt usunięcia roweru i motoroweru uchwała określa na kwotę [...]zł, a umowa przewiduje [...] zł, w przypadku motocykli są do odpowiednio kwoty [...]zł i [...] zł, pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony odpowiednio kwoty [...]zł i [...] zł, dla pojazdów o dmc powyżej 3,5 t do 7,5 t - odpowiednio kwoty [...]zł i [...] zł. Należy zatem zgodzić się ze skarżącym, że Rada Powiatu podejmując w dniu [...] października 2017 r. zaskarżoną uchwałę prawie dwukrotnie zawyżyła koszty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie. Nie było bowiem żadnych merytorycznych przesłanek do wprowadzania maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym. Tym samym organ nie uwzględnił drugiego z kryteriów, którym powinien się kierować podejmując uchwałę na podstawie art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym. Przy ustalaniu wysokości opłat organ uprawniony był bowiem do wzięcia pod uwagę rzeczywistych kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów ponoszonych przez powiat, czyli wynagrodzenia uzyskiwanego z tego tytułu przez firmę zewnętrzną na podstawie umowy zawartej z organem. W reasumpcji stwierdzić należy, że przy uchwalaniu § 1 i § 2 zaskarżonej uchwały Rada Powiatu naruszyła art. 7 i 94 Konstytucji RP w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.p. w zw. z art. 130a ust. 6 pr.r.d. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i przyjęcie stawek maksymalnych za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie na parkingu, które to koszty nie są rzeczywistymi kosztami usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze powiatu [...]. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) w zw. z art. 79 ust. 1 i art. 81 u.s.p. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.