I GZ 380/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F (...) w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 294/21 w zakresie przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi F(...) w S. na czynność Wójta Gminy D. w przedmiocie nieprzekazania dotacji w 2021 r. za miesiąc marzec na uczniów oddziału przedszkolnego publicznej szkoły podstawowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 294/21 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi F (...)w S. na czynność Wójta Gminy D. w przedmiocie nieprzekazania dotacji w 2021 r. za miesiąc marzec na uczniów oddziału przedszkolnego publicznej szkoły podstawowej odmówił przywrócenia terminu W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z 25 maja 2021 r. Przewodniczący Wydziału III wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została nadana na adres wskazany w aktach sprawy. Przesyłkę awizowano po raz pierwszy 7 czerwca 2021 r., po raz drugi: 15 czerwca 2021 r. Przesyłkę pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 21 czerwca 2021 r. Pismem z 15 lipca 2021 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. We wniosku wskazano, że ani zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego ani awizo od przedmiotowej przesyłki nie zostały doręczone stronie skarżącej, w tym do osób uprawnionych do jej reprezentowania oraz odbioru korespondencji, a o jego wystosowaniu strona skarżąca dowiedziała się dopiero 8 lipca 2021 r. przy czynności przeglądania akt sprawy. Wskazano, że strona skarżąca nie mogła uiścić wpisu sądowego bez swojej winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Strona skarżąca uiściła wpis sądowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w zaskarżonym postanowieniu uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu I instancji powołane okoliczności nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było niezawinione. W aktach sprawy znajduje się koperta, w której przesłano wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi. Wynika z niej, że przesyłka została wysłana na podany przez stronę skarżącą adres do korespondencji i była dwukrotnie awizowana (po raz pierwszy 7 czerwca 2021 r., po raz drugi: 15 czerwca 2021 r. a skutek jej doręczenia nastąpił 21 czerwca 2021 r.). Strona skarżąca natomiast nie zdołała przedstawić takich argumentów i/lub dowodów, które mogłyby podważyć domniemanie prawidłowości doręczenia przesyłki. W ocenie Sądu w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest niewątpliwie koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Nie można zatem uznać, że w okolicznościach tej sprawy operator pocztowy nie pozostawił w skrzynce pocztowej dwukrotnego awizo. Skarżąca zaś tej oceny nie podważyła, gdyż nie przedstawiła żadnego przeciwdowodu, z którego wynikałoby, że pracownik operatora pocztowego zawiadomienia o awizowaniu przesyłki nie pozostawił w skrzynce oddawczej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 § 2 p.p.s.a., wyrażające się w błędnym w okolicznościach niniejszej sprawy przyjęciu, jakoby skarżąca miała nie udowodnić, że nie dokonała w terminie czynności uzupełnienia skargi (uiszczenia wpisu) bez swojej winy, podczas gdy w sprawie aktualizowały się wszelkie przesłanki przywrócenia skarżącej w/w terminu, w tym kierowana do niej korespondencja z Sądu w niniejszej sprawie nie została nigdy doręczona (brak pozostawienia awizo, w tym w sposób taki, który dawałby możliwość odbioru kierowanego do F. wezwania, brak możliwości powzięcia wiedzy o w/w korespondencji, mimo zachowania wymaganej w sprawie staranności), co zostało na obecnym etapie postępowania nie tylko uprawdopodobnione - po myśli art. 87 § 2 p.p.s.a. - ale wręcz udowodnione, w tym za pomocą wnioskowanych w piśmie skarżącej dowodów. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania w charakterze świadków: Prezesa Zarządu (...) (wezwanie proszę kierować na adres .); przesłuchanie Członka Zarządu - (...) (adres jak wyżej.); zeznania świadka (...) (adres jak wyżej); oraz dokumentacji znajdującej się w dyspozycji Poczty Polskiej S. A., a dotyczącej doręczania przesyłki rejestrowanej nr ((...)w tym przesłuchanie pracownika właściwego Urzędu Pocztowego dokonującego doręczeń na terenie miejscowości S. oraz dołączył zgłoszenie reklamacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przesyłka zawierająca wezwanie nie została odebrana przez skarżącego. Zwrócono ją do Sądu z adnotacją na kopercie o podwójnym awizowaniu oraz zwrocie do nadawcy z powodu niepodjęcia w terminie. Na podstawie art. 73 p.p.s.a. Sąd uznał ją za skutecznie doręczoną. Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości co do tego, że działanie Sądu I instancji, który przyjął doręczenie zastępcze spornej przesyłki na podstawie art. 73 p.p.s.a. było zgodne z prawem. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 7-15 czerwca 2021 r. Sąd prawidłowo zastosował więc instytucję doręczenia zastępczego przewidzianą w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, niedającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi twierdząc, że winę za nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wymaganym terminie ponoszą w istocie pracownicy urzędu pocztowego. Wskazał bowiem we wniosku na "niepoprawne działanie poczty", "wadliwą pracę nowozatrudnionego listonosza i okolicznej poczty", a w konsekwencji "niedoręczanie korespondencji z Sądu". Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie powyższych okoliczności podziela ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, iż brak jest podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki, jak stwierdził i uzasadnił Sąd I instancji nie zostało skutecznie obalone w toku postępowania sądowoadministracyjnego ani w trakcie postępowania reklamacyjnego. Jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II OZ 863/15, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd I instancji orzekając w dniu 16 września 2021 r. prawidłowo wskazał, że skarżący nie podjął próby zareklamowania wadliwego wykonania usługi pocztowej. Należy zauważyć, że skarżący skorzystał z możliwości przeprowadzenia procedury reklamacyjnej ale dopiero na etapie złożenia zażalenia tj. w dniu 28 września 2021 r. już po odebraniu skarżonego postanowienia. Należy jednak wskazać, że NSA nie dysponuje odpowiedzią Poczty Polskiej na złożoną reklamację. Skarżący nie przedłożył żadnej odpowiedzi na złożoną reklamację. Zatem Sąd I instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a, warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżący winien należycie dbać o swoje interesy, zaś skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które świadczyłyby na jego korzyść. W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania prawdziwości adnotacji Poczty Polskiej dotyczących awizowania przesyłki oraz daty zwrotu do nadawcy umieszczonych na kopercie zawierającej wezwanie przesyłki, jak i znajdującego się przy kopercie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Odnosząc się do wniosku zawartego w zażaleniu o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków wskazać należy, iż stosownie do treści przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że sąd administracyjny ma ograniczone możliwości prowadzenia postępowania dowodowego, przede wszystkim nie może przesłuchiwać świadków. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji