II SAB/Sz 100/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi W. W. na bezczynność Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 30 stycznia 2019 r. w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza organowi Rektorowi Uniwersytetu/Politechniki/Akademii grzywnę w wysokości [...] złotych, IV. zasądza od organu Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii na rzecz skarżącego W. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE 1. Pismem z dnia 30 stycznia 2019 r. W. W. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") wniósł odwołanie od odmowy finansowania wyjazdu, który określony został w ww. piśmie jako niezbędny dla utrzymania kontaktów naukowych oraz rozwoju naukowego pracownika Uniwersytetu [...]. Jednocześnie w piśmie tym Skarżący wskazał, że został poinformowany przez Pełnomocnika Rektora ds. organizacji dyscypliny naukowej, dalej: "Pełnomocnik", iż w gestii Wydziału [...] pozostaje [...] zł z przeznaczeniem wyłącznie na finansowanie 10 monografii. Wniósł ponadto o wydanie decyzji w przedmiocie pełnej jawności decyzji Pełnomocnika w przedmiocie finansowania działalności badawczej na Wydziale [...], tak w zakresie podejmowanych decyzji, jak i powiadamiania o tychże decyzjach pracowników. 2. W odpowiedzi na ww. pismo Prorektor ds. Nauki i Współpracy Międzynarodowej Uniwersytetu [...] poinformował o braku podstaw do kwestionowania decyzji Pełnomocnika. 3. W związku z brakiem odpowiedzi Organu na pierwotny wniosek, kolejnym pismem z dnia 10 września 2019 r. Skarżący wniósł o podanie pełnej informacji w przedmiocie podziału środków na działalność naukową (podtrzymanie potencjału naukowego) dokonywanego przez pełnomocników dyscyplin na Wydziale [...]. Wniósł o wskazanie osoby, celu wydatkowych pieniędzy oraz ilości tychże środków przeznaczanych przez Pełnomocników. 4. W odpowiedzi na powyższe pismo z dnia 10 września 2019 r. sporządzone zostały dwa pisma. Pismo z dnia 19 września 2019 r. podpisane przez dr hab. J. M., prof. [...] Pełnomocnika Rektora ds. organizacji dyscypliny naukowej "[...]" i pismo z dnia 23 września 2019 r. autorstwa dr hab. A. S., prof. [...] Pełnomocnika Rektora ds. organizacji dyscypliny naukowej "[...]", Dziekana Wydziału [...]. Każdy z Pełnomocników wskazał na wysokość środków pozostających w jego dyspozycji oraz że sposób dysponowania tymi środkami jest zgodny z obowiązującymi w Uniwersytecie [...] przepisami. Dodatkowo do pisma dr hab. A. S., prof. [...] załączony został projekt podziału subwencji na badania na rok 2019 oraz dokument zatytułowany "Zasady podziału środków subwencji na działalność badawczą w 2019 roku (dyscyplina: [...]; [...])". 5. Pismem z dnia 30 września 2019 r., uzupełnionym w dniu 27 listopada 2019 r., Skarżący złożył skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pomimo upływu czasu wciąż nie zostały udostępnione informacje dotyczące podziału środków na działalność naukową (podtrzymanie potencjału naukowego) dokonywanego przez Pełnomocników Rektora na Wydziale [...] [...] od dnia 1 stycznia 2019 r., tj. przez dr hab. A. S. oraz prof. [...] J. M. tj. poprzez wskazanie osoby, celu wydatkowych pieniędzy oraz ilości tychże środków przeznaczanych przez obu Pełnomocników. Podniósł, że w dniu 19 września 2019 r. Skarżący otrzymał pismo prof. [...] J. M., które w żaden sposób nie odnosi się do wniosku, wskazuje jedynie na wielkość środków w gestii Pełnomocnika oraz znany Skarżącemu fakt uchwalenia regulaminu. Te same informacje przekazano w piśmie prof. US A. S. z dnia 23 września 2019 r. 6. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wbrew twierdzeniom Skarżącego w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności Rektora. Informacja została udzielona zgodnie z żądaniem Skarżącego. Wniosek Skarżącego z dnia 30 stycznia 2019 r. został w pełni zrealizowany, co potwierdza zresztą dokumentacja załączona przez niego do skargi. Po pierwsze, z wyciągu z protokołu z posiedzenia Rady Wydziału [...] z dnia 21 lutego 2019 r. wynika, że informacja odnosząca się do wysokości środków finansowych pozostających w dyspozycji Pełnomocników podawana już była do wiadomości publicznej, a nadto szczegóły zostaną przekazane pracownikom na zaplanowanych spotkaniach. Dodatkowo informacja miała znaleźć się na stronie internetowej Wydziału. Ponadto, na wniosek Skarżącego z dnia 10 września 2019 r., w którym wnosił o wskazanie osoby, celu "wydatkowych" pieniędzy i ilości środków, odpowiedzi zostały udzielone odpowiednio pismami z dnia 19 września 2019 r. oraz 23 września 2019 r., w których wskazano na wysokość środków pozostających w dyspozycji pełnomocników, oraz że sposób dysponowania tymi środkami jest zgodny z obowiązującymi w Uniwersytecie [...] przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. 7. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.) – art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W związku z powyższym, przedmiotem sądowej kontroli – w odniesieniu do tego typu skarg – nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. 8. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była bezczynność Rektora Uniwersytetu [...], dalej: "Rektor [...]", w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 30 stycznia 2019 r. (doprecyzowanego we wniosku z dnia 10 września 2019 r.) o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie podziału środków na działalność naukową dokonywanego przez Pełnomocników Rektora ds. organizacji dyscypliny naukowej na Wydziale [...] poprzez wskazanie osoby, celu wydatkowych pieniędzy oraz ilości tychże środków przeznaczanych przez Pełnomocników. 9. Wymaga w tym miejscu zaznaczenia, że kontrolowana sprawa z uwagi na swój przedmiot (skarga na bezczynność), została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. 10. Wskazać również należy, że nie budzi wątpliwości, iż wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (tj. ponagleniem, które zastąpiło zażalenie oraz wezwanie do usunięcia naruszenia prawa), a zatem wyłączony został obowiązek przewidziany w art. 52 § 1 i art. 53 § 2b p.p.s.a. Dlatego też należało uznać, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie jest dopuszczalna i jako taka podlega merytorycznemu rozpoznaniu. 11. Przystępując zatem do oceny zasadności przedmiotowej skargi trzeba przede wszystkim wskazać, że w kontrolowanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany do podmiotu, tj. Rektora [...], który zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. mieści się w kręgu podmiotów określonych przez ustawodawcę jako obowiązane do udostępniania informacji publicznej w zakresie, w jakim byłby on dysponentem żądanej informacji oraz zastosowanie do żądanej informacji miałby tryb przewidziany w u.d.i.p. Stosownie bowiem do treści przywołanego powyżej przepisu, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej. 12. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do oceny sposobu postępowania Organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 30 stycznia, doprecyzowanego wnioskiem z dnia 10 września 2019 r., a w konsekwencji konieczności ustalenia czy Rektor [...] dopuścił się w kontrolowanej sprawie bezczynności. 13. Odnosząc się w pierwszej kolejności do charakteru żądanej informacji, wymaga podkreślenia, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Tak rozumianą informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02, LEX nr 78063). Na uwagę w tym względzie zasługuje również treść art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Jednocześnie stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 5 u.d.i.p., za informację publiczną należy m.in. uznać informację o podmiotach określonych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz o zasadach ich funkcjonowania, danych publicznych, jak również majątku publicznym. Tym samym przyjąć należy, że wobec braku zamkniętego katalogu informacji publicznych, o zaliczeniu danej informacji do kręgu informacji publicznych w rozumieniu u.d.i.p. decydować będzie każdorazowo charakter wnioskowanej informacji i jej treść. 14. W odniesieniu do trybu, w jakim powinna zostać udzielona wnioskowana informacja publiczna wymaga zaznaczenia, że zgodnie z treścią art. 10 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, przy czym informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Zgodnie zaś z regulacją zawartą w art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W sytuacji zaś, gdy zaistnieje konieczność poboru opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej powiadomi wnioskodawcę o jej wysokości w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a następnie udostępni informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (art. 15 ust. 2 u.d.i.p.). Ponadto stosownie do treści art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Tym samym bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie podejmie żadnej z przewidzianych prawem czynności, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomi w tym terminie wnioskodawcy, że informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.i.d.p., jednocześnie informując o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) albo nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). 15. W świetle przedstawionych powyżej unormowań nie ulega zatem wątpliwości, iż objęta wnioskiem Strony skarżącej informacja dotycząca podziału środków na działalność naukową dokonywanego przez Pełnomocników Rektora ds. organizacji dyscypliny naukowej na Wydziale [...] poprzez wskazanie osoby, celu wydatkowych pieniędzy oraz ilości tychże środków przeznaczanych przez Pełnomocników dotyczyła sfery faktów, zaliczając się tym samym, do kręgu informacji publicznych, podlegających udostępnieniu w trybie u.d.i.p., jako informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W tym też zakresie Sąd nie podzielił stanowiska Organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę, że żądane przez Skarżącego informacje zostały udostępnione, zgodnie z wnioskiem. Należy podkreślić, że Organ w ogóle nie podjął jakichkolwiek czynności w celu rozpoznania wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 stycznia 2019 r., zaś w odniesieniu do wniosku z dnia 10 września 2019 r. – udzielił zdawkowej informacji, za pośrednictwem Pełnomocników Rektora ds. organizacji dyscypliny naukowej: dr hab. J. M. oraz dr hab. A. S., którzy w pismach z dnia 19 września 2019 r. i z dnia 23 września 2019 r. wskazali jedynie na wysokość środków pozostających w ich dyspozycji oraz że sposób dysponowania tymi środkami jest zgodny z obowiązującymi w Uniwersytecie [...] przepisami. Dodatkowo do pisma dr hab. A. S. załączony został projekt podziału subwencji na badania na rok 2019 oraz dokument zatytułowany "Zasady podziału środków subwencji na działalność badawczą w 2019 roku (dyscyplina: [...]; [...])". Ponadto, dr hab. A. S. wyjaśniła w ww. piśmie, że szczegółowe informacje o środkach i zasadach ich przyznawania zostały przekazane pracownikom Wydziału w trakcie zebrania w dniu 28 lutego 2019 r. ` 16. Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem Sądu, należało uznać, że w kontrolowanej sprawie wobec niezałatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 30 stycznia 2019 r. organ pozostawał w stanie bezczynności i stan ten występował nadal w chwili orzekania przez Sąd, a w związku z tym konieczne było zobowiązanie tego podmiotu do załatwienia sprawy we wskazanym przez Sąd terminie w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. 17. Ponadto, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że Rektor [...] dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 30 stycznia 2019 r., doprecyzowanego wnioskiem z dnia 10 września 2019 r., a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu należało bowiem uznać, że Rektor [...] jako Organ o dużym stopniu świadomości prawnej, adekwatnym do wykonywanych zadań publicznych i posiadanych kompetencji, mający doświadczenie związane z rozpoznawaniem kierowanych do niego wniosków w zakresie dostępu do informacji publicznej, nie mógł w okolicznościach przedmiotowej sprawy zwolnić się z zarzutu bezczynności wystosowując do Strony skarżącej wyżej opisane pisma Pełnomocników Rektora ds. organizacji dyscypliny naukowej: dr hab. J. M. oraz dr hab. A. S. z dnia 19 i 23 września 2019 r. Takie działanie Organu, w sytuacji, w której charakter żądanych informacji nie budzi wątpliwości, nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Tym samym, w ocenie Sądu, w sprawie zaistniała bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. 18. Stosownie natomiast do treści art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zdaniem Sądu, kierującego się w tym względzie zasadą proporcjonalności oraz mającego na uwadze, iż Organ nie pozostawał całkowicie bierny w odpowiedzi na wniosek z dnia 10 września 2019 r., za odpowiednią do całokształtu okoliczności sprawy należy uznać grzywnę w kwocie [...]zł, której wysokość określona została przy założeniu, że łącznie ze stwierdzeniem rażącego naruszenia prawa będzie ona stanowić dostateczną dolegliwość i przestrogę dla Organu, wypełniając tym samym przypisywaną jej funkcję dyscyplinującą, o czym orzeczono w punkcie III sentencji wyroku. 19. Stosownie natomiast do art. 200 w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie VI sentencji wyroku, zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej, kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, odpowiadającą wysokością kwocie uiszczonego wpisu.