II FZ 371/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Sędzia WSA (del.) Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r. ,sygn. akt III SA/Wa 1387/10 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 kwietnia 2010r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, przyznał J. T. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata na podstawie art. 243§1,art.245§3,art.246§1 pkt1 oraz art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270 z późn.zm.- dalej jako " p.p.s.a.") W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał ,że J. T. , po otrzymaniu uzasadnienia wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 złożył wypełniony formularz "PPF", w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt sygn. akt III SA/Wa 1387/10 przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego powyższego postanowienia Referendarza sądowego Skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał na swą trudną sytuację materialną. Skarżący podniósł, iż z trudem "wiąże koniec z końcem". Od 30 lat jest rencistą nieuleczalnie chorym, a po ukończeniu 65 lat jest emerytem. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził , że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym zgodnie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Dalej Sąd podniósł, że sytuacja finansowa Skarżącego jest trudna i ze względu na złożenie stosownych dokumentów w uprzednio prowadzonym postępowaniu o prawo pomocy w sprawie, odstąpił od wzywania o zestawienie kalkulacji kosztów życia, wyszczególnienia przychodów i wydatków oraz deklaracji o stanie zdrowia. Informacje te znajdują się na kartach 11-17 akt sądowych. Sąd podkreślił także ,że postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 Skarżący został zwolniony od kosztów sądowych. Zwolnienie to rozciąga się na postępowanie przed sądem II instancji. Stąd wniosek Skarżącego został rozpoznany tylko w części dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Ponadto Sąd wskazał, że z przedłożonych przez Skarżącego deklaracji wynika, że źródłem utrzymania skarżącego jest renta w kwocie 899 zł netto. Z kwoty tej Skarżący opłaca czynsz za mieszkanie (392 zł), rachunki za prąd, gaz i telefon (200 zł), co daje łącznie ok. 600 zł. Z formularza PPF z 28 marca 20111 r. nie wynika, by okoliczności te uległy zmianie. Rodzaj dochodów Skarżącego, jego wiek i stan zdrowia wskazują, iż niezależnie od wydatków wskazanych wyżej, musi on ponosić koszty leczenia, a także koszty zakupu żywności. Sąd podzielił także pogląd wyrażony na wcześniejszych etapach postępowania w stosunku do wysokości wpisu sądowego, zgodnie z którym z kwoty 300 zł, jaką Skarżący ma do dyspozycji, nie jest on w stanie wygospodarować kosztów działania pełnomocnika, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Osiągany przez Skarżącego dochód w całości przeznaczany jest na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Jednocześnie wiek i stan zdrowia Skarżącego sugerują, że sytuacja, w jakiej się on znajduje, nie ulegnie w najbliższej przyszłości zmianie. Sąd jednocześnie wziął pod uwagę fakt, że do ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 niezbędny jest udział w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i należy przyznać mu pełnomocnika z urzędu. Od powyższego postanowienia skarżący J. T. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia jeszcze raz podkreślił swoją trudną sytuację materialną wskazując ,że od miesiąca lipca będzie musiał opłacać podwyższony czynsz w wysokości 408,59 zł oraz, że podwyższeniu ulegną pozostałe opłaty. Wskazał także, iż z opieki otrzymuje co kilka miesięcy po 150 zł i nie może liczyć na pomoc rodziny. Powołał się także na treść art.67§1 Ordynacji podatkowej wskazując na możliwość umorzenia podatku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zażalenie podlega oddaleniu. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jego uchylenia. Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniając sytuację materialną skarżącego uznał ,że niezbędne jest mu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu. Zaś co do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd pierwszej instancji dwukrotnie podkreślił, że postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10 Skarżący został zwolniony od kosztów sądowych. Postanowienie to nie utraciło mocy prawnej. Skarżący w dalszym ciągu jest zwolniony od kosztów sądowych i zwolnienie to rozciąga się na postępowanie kasacyjne, w przypadku ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10. Zatem skarżący otrzymał w przedmiotowej sprawie prawo pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 245§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz.1270 ze zm.- dalej w skrócie p.p.s.a.). Z uwagi na to, że argumentacja zażalenia odnosi się do przedmiotu sprawy – rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadku i darowizn, rozstrzygniętej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1387/10. przy rozpoznaniu zażalenia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się do niej ustosunkować. W konsekwencji, należy uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiadało prawu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.