III SA/Gl 1445/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Piotr Pyszny, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. nr 279/2021/KL w przedmiocie kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonej pomimo braku prawa do takiego świadczenia oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z dnia 10 września 2021 r. M. K. (dalej: Skarżący) złożył skargę na decyzję nr 279/2021/KL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z dnia 27 sierpnia 2021 r. o uchyleniu w całości decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Dyrektor NFZ) w dniu 10 czerwca 2019 r. ustalającej obowiązek poniesienia przez Skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu 25 sierpnia 2014 r., pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, na łączną kwotę: 109,12 zł (słownie: sto dziewięć złotych 12/100) i umorzeniu w całości postępowania organu I instancji. Z akt administracyjnych wynika, że Dyrektor NFZ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez Skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu 25 sierpnia 2014 r., jako osobie nieuprawnionej do świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor NFZ decyzją nr [...] z dnia 10 czerwca 2019 r., ustalił, że Skarżący jest obowiązany do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu 25 sierpnia 2014 r., na łączną kwotę 109,12 zł. Od tej decyzji Skarżący wniósł odwołanie. Podniósł w nim, że w okresie od 6 września 2013 r. do 12 grudnia 2013 r. przebywał w Zakładzie Karnym, gdzie uzyskał obowiązkowy dwuletni dozór kuratora sądowego. Zgodnie z zarządzeniem Sądu Okręgowego w K. [...] Wydział [...] według art. 164 KKW uzyskał pomoc penitencjarną w postaci ubezpieczenia zdrowotnego i dwuletniego dozoru kuratora sądowego. W dniu 15 maja 2014 r. zarejestrował się w Urzędzie Pracy w B. i od 15 maja 2014 r. do 1 grudnia 2014 r. nie uzyskał żadnej pomocy rzeczowej w uzyskaniu zatrudnienia. W tym stanie rzeczy w jego ocenie decyzja organu jest przedwczesna i bezprzedmiotowa. Prezes NFZ po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr 279/2021/KL z dnia 27 sierpnia 2021 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył w całości postępowanie organu I instancji tj. w zakresie ustalającym obowiązek poniesienia przez Skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu 25 sierpnia 2014 r., na łączną kwotę: 109,12 zł. Na tę decyzję Skarżący wniósł skargę. Wskazał w niej, że w okresie od 6 września 2013 r. do 12 grudnia 2013 r. przebywał w Zakładzie Karnym, gdzie uzyskał obowiązkowy dwuletni dozór kuratora sądowego. W okresie 1 grudnia 2013 do 1 grudnia 2014 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Nie uzyskał żadnej oferty pracy, gdyż Trybunał Konstytucyjny uznał preferencje na rynku pracy dla byłych osadzonych za niezgodne z Konstytucją. Skarżący podkreślił, że jest pacjentem Poradni Zdrowia Psychicznego ze stwierdzoną schizofrenią i dlatego ze względu na brak zdolności sądowej decyzja nie powinna być wydana przez NFZ w K. W sytuacji Skarżącego powinna mieć zastosowanie ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Wobec powyższego wnosi o uznanie decyzji organu I instancji za bezprzedmiotową. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ stwierdził, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu, biorąc pod uwagę obowiązujące regulacje prawne, ustalił brak podstaw do zobowiązywania Skarżącego do poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wskazanych w decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora NFZ. Skarżący wniósł na nią skargę, pomimo tego, że rozstrzygnięcie wydane zostało na jego, tym samym działa na swoją niekorzyść. W przedmiotowej skardze Skarżący podniósł liczne okoliczności, które jego zdaniem winny skutkować bezprzedmiotowością skargi, załączając przy tym dokumentację, natomiast Prezes NFZ nie rozpatrywał merytorycznie sprawy z uwagi na dyspozycję art. 40 ust. 2 ustawy o C0VID-19, zobowiązującą Prezesa NFZ do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji obligującej do poniesienia przez Skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych oraz umorzenia w całości postępowania organu I instancji. Prezes NFZ wskazał także na art. 134 § 2 p.p.s.a. z którego wynika, że sąd administracyjny "nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności", co nie miało zastosowania w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym wnosi o odrzucenie skargi, albowiem organ nie może działać na niekorzyść strony skarżącej, zgodnie z naczelną zasadą "zakazu reformationis in peius". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono zasad postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Analiza treści skargi wskazuje na to, że Skarżący nie godzi się z uchyleniem przez Prezesa NFZ decyzji organu pierwszej instancji ustalającej obowiązek poniesienia przez Skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniu 25 sierpnia 2014 r., pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, na łączną kwotę: 109,12 zł (słownie: sto dziewięć złotych 12/100) i umorzeniu w całości postępowania organu I instancji. Jak wynika z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Przytoczony przepis ustanawia tzw. zasadę reformationis in peius czyli zasadę nieorzekania na niekorzyść skarżącego. Należy wyjaśnić, że oceniając materiał dowodowy w sprawie poddanej kontroli sądu czy interpretując przepisy prawa procesowego i materialnego mające w niej zastosowanie, sąd administracyjny nie jest władny naruszyć zakaz z art. 134 § 2 p.p.s.a. Naruszenie zakazu reformationis in peius w postępowaniu sądowoadministracyjnym może wystąpić jedynie na skutek uchylenia aktu lub czynności w części niezaskarżonej, zastosowania środka ostrzejszego od tego, o który wnosił skarżący, lub takiego sformułowania oceny prawnej, która w ponownym postępowaniu przez organem administracji zdeterminowałaby wydanie aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącego w porównaniu z sytuacją, która wynika z zaskarżonego aktu lub czynności (por. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1147/20). W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, podzielany przez Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie, że ustalenie, czy przyjęte w wyroku rozstrzygnięcie nie narusza zakazu reformationis in peius, wymaga wnikliwego rozważenia w każdej sprawie. Uwaga ta dotyczy w szczególności tych wyroków, które zawierają rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonego aktu lub czynności. W takich bowiem wypadkach wyrok sądu administracyjnego powinien zawierać ocenę prawną i zalecenia co do dalszego postępowania, wiążące ten sąd i organ administracji publicznej, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia i w związku z tym mające wpływ na przebieg dalszego postępowania administracyjnego w sprawie oraz na treść wydanych w nim aktów lub podjętych czynności. Stwierdzenie, że zawarte w wyroku oceny i zalecenia mogą w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącego w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonego aktu, uzasadnia przyjęcie, że wydanie tej treści wyroku naruszałoby zakaz reformationis in peius (A. Kabat (w:) B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019 oraz przywołany tam J. Zimmermann, Zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym (w:) Księga pamiątkowa profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 1999, s. 366). W rozpatrywanej sprawie uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie przez sąd zaleceń organowi mogą prowadzić do pogorszenia sytuacji Skarżącego w porównaniu z tą, która została ukształtowana zaskarżoną decyzją. Poza tym Skarżący nie wykazuje w żaden sposób jaki wpływ na jego sytuację materialną ma zaskarżony wyrok. Nie wiadomo na jakiej podstawie prawnej twierdzi, że jego sytuacja prawna jest dla niego niekorzystna. Tak ogólnie opisane zastrzeżenia do wyroku, bez konkretnego wykazania naruszonych przepisów i jednoznacznego wykazania swoich racji wykazuje bezzasadność zarzutów skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ----------------------- # 3