I OZ 791/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 117/11 o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] października 2010 r, znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 117/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów podał, iż posiada mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 65 m2, pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, z którą utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2645,50 zł brutto miesięcznie. Miesięczne wydatki skarżącego związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 750 zł. Skarżący zwrócił uwagę na choroby żony, wymagające ponoszenia znacznych wydatków na leczenie. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2011 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący podniósł, iż ewentualne dalsze opłaty mogą spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Skarżący stwierdził, iż nie jest możliwe gromadzenie jakichkolwiek oszczędności z uwagi na jego wyjątkowo niskie dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, iż zasługuje on na uwzględnienie tylko w części. Oceniając sytuację finansową skarżącego Sąd uznał, że nie znajduje się on w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podkreślił, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Przesłankę zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może zatem stanowić wyłącznie sytuacja finansowa, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków. Zdaniem Sądu, skarżący uzyskując wraz z żoną stały dochód miesięczny w kwocie 2645,50 zł brutto nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. Przyznanie prawa pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Porównując wysokość miesięcznych dochodów oraz wysokość wydatków skarżącego Sąd uznał, iż nie jest on w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który wynosi w niniejszej sprawie 200 zł i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił, uznając iż skarżący jest w stanie ponieść pozostałe koszty postępowania, tj. ewentualne opłaty kancelaryjne czy koszty postępowania zażaleniowego i kasacyjnego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. G. Zdaniem skarżącego Sąd błędnie przyjął, iż przy dochodach na granicy minimum, możliwe jest dokonywane oszczędności. Skarżący stwierdził, iż ewentualne przyszłe koszty postępowania będą stanowić poważny uszczerbek finansowy, stawiający pod znakiem zapytania zarówno utrzymanie rodziny oraz koszty leczenia jego małżonki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Z konstrukcji art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - zbadał przesłanki warunkujące przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym i prawidłowo doszedł do przekonania, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie tylko w części. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada wraz z żoną stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 2645,50 zł brutto miesięcznie. Skarżący nie pozostaje aż w tak trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przychylenie się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Stwierdzić zatem należy, że przy stałym miesięcznym dochodzie skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia pozostałych kosztów niniejszego postępowania. Niemniej jednak należy wskazać, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.