III OZ 636/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt: II SA/Bk 171/22 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z 28 grudnia 2021 r. Nr 1/2021 w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Pismem z dnia 24 maja 2022 r., złożonym przed rozprawą mająca odbyć się w tym dniu, skarżący wniósł o wyłączenie mających orzekać w sprawie sędziów: NSA Grażyny Gryglaszewskiej, WSA Małgorzaty Roleder, asesora sądowego WSA Barbary Romanczuk, wskazując, że sędziowie ci są wykluczeni z mocy prawa, gdyż "posiadają wiedzę o używaniu substancji radioaktywnych prze organy ścigania, jak też kradzieży dokumentów sądowych na śpioszka przez organ policji komendy miejskiej i wojewódzkiej". Ponadto orzekali już w sprawach skarżącego a także zataili fakt, że niniejsze postępowanie podlega osądzeniu i ściganiu przez międzynarodowy trybunał karny zgodnie z ratyfikowaną umową międzynarodową, co wyklucza ich od sądzenia z mocy prawa i umów międzynarodowych. Skarżący zarzucił także, że sędziowie orzekali w czasie pandemii, której w państwie polskim nie było, o czym dobrze wiedzieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 24 maja 2022 r. odmówił wyłączenia ww. sędziów od orzekania w sprawie. Wyjaśniając treść oraz podstawy do zastosowania przepisów art. 18 § 1 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej: p.p.s.a., Sąd stwierdził, że argumentacja wniosku nie wskazuje na istnienie po stronie wymienionych we wniosku sędziów okoliczności realnie, obiektywnie budzących wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Jedyną konkretną okolicznością, do której Sąd mógł odnieść się rozpoznając wniosek było wskazanie, że sędziowie orzekali w innych sprawach skarżącego. Sąd ustalił, że sędzia WSA Małgorzata Roleder nie orzekała we wcześniejszych sprawach skarżącego, natomiast sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska oraz asesor sądowy WSA Barbara Romańczuk orzekały w innych sprawach skarżącego, jednakże orzekanie w innych sprawach skarżącego nie jest przesłanką mogącą budzić zastrzeżenia co do obiektywizmu sędziego. Skarżący nie wskazał zresztą jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby świadczyć o zarzucanym braku bezstronności. Sędziowie złożyli jednoznaczne oświadczenia o braku po ich stronie okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności, a Sąd nie stwierdził, aby w sprawie wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącego ujętego w piśmie procesowym z dnia 31 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Wskazane wyżej przepisy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy, skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17 i z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, postanowienia NSA: z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16 oraz z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15). Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a. Wnioskodawca nie przedstawił również żadnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności wskazanych sędziów (art. 19 p.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyli również sami sędziowie w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. (karty 24-26 akt). Sąd I instancji trafnie zatem ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczeń stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów było zgodne z prawem. Z uwagi na argumentację zażalenia, w którym skarżący zarzucił brak możliwości złożenia przez sędziów oświadczeń, o których mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a., wskazać należy, że kwestia prawidłowości przebiegu rozprawy została skarżącemu już wyjaśniona. Protokół rozprawy wskazuje, że przewodniczący odnotował w protokole rozprawy wpływ wniosku (z akt sprawy wynika, że został on złożony w dniu rozprawy o godz. 10:08) i poinformował skarżącego, że został on rozpoznany w dniu dzisiejszym postanowieniem przez inny skład orzekający. Z akt sprawy wynika także, że odmawiając wyłączenia sędziów, Sąd dysponował złożonymi przez sędziów oświadczeniami o braku podstaw do ich wyłączenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.