III SA/Po 368/22

SENTENCJA Dnia 25 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Skrzypczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2022 roku sprawy ze skargi K.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2022 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 26 października 2021 r., znak sprawy: [...], nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. UZASADNIENIE Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej SKO lub organem), z 28 lutego 2022 r. nr [...] wydana po rozpoznaniu odwołania K. R. (zwanego dalej stroną lub skarżącym), od decyzji Prezydenta Miasta P. z 26 października 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 300 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki [...] nr rej. [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu 05 marca 2021 r. K. R. zbył ww. pojazd marki [...] o numerze rej. [...] O powyższym organ został zawiadomiony 10 kwietnia 2021 r. Prezydent Miasta P., ww. decyzją z 26 października 2021 r. nr [...] (znak sprawy [...]), powołując się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. zwaną dalej K.p.a.), art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm., zwaną dalej P.r.d.), nałożył karę pieniężną w wysokości 300 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia ww. organu, w przewidzianym terminie, o nabyciu przedmiotowego pojazdu. Organ I instancji wskazał, że termin zawiadomienia został przekroczony o 6 dni. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji, powołując się na przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 i art 140 mb pkt 2 P.r.d. wskazał, że strona przekroczyła 30-dniowy termin do zawiadomienia o zbyciu pojazdu, co stanowiło okoliczność bezsporną. W związku z niedopełnieniem przez stronę wskazanego obowiązku zaistniała przesłanka do nałożenia kary pieniężnej. Organ wyższego stopnia wskazał, że organ I instancji nie dysponował prawem do odstąpienia od wydania decyzji na zasadzie uznania administracyjnego i wymierzył stronie karę w wysokości 300 zł t,a więc niemalże najniższą z możliwych. Przy ustaleniu wysokości kary organ I instancji uwzględnił, że strona prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest sprzedaż hurtowa i detaliczna m.in. samochodów osobowych i że czyni to jako podmiot profesjonalny, który powinien wykazać się należytą starannością w przestrzeganiu przepisów prawa. Zdaniem SKO zastosowanie instytucji przywrócenia terminu zawitego może nastąpić wyjątkowo i jedynie w sytuacji, gdy taką możliwość przewidują przepisy ustalające termin. Dalej organ wskazywał, że przepisy P.r.d. nie przewidują możliwości przywrócenia terminu, a przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, która dotyczy sprzedaży pojazdu w dniu 5 marca 2021 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. R. wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie: 1) art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela i wskazał, iż błędnie przyjął termin obowiązkowego zgłoszenia ze względu na zmiany przepisów w tym zakresie, bowiem pierwotny termin zgłoszenia 30 dni od daty nabycia pojazdu został wydłużony w trakcie trwania pandemii COVID-19 do 180 dni, następnie ponownie obowiązywał termin 30 dni, a od 1 lipca 2021 r. obowiązuje termin 60 dni; 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wszechstronny i wyczerpujący całego materiału dowodowego, podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz arbitralną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego; 3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez dowolne, jednostronne i niezgodne z celem ich interpretowanie; 4) art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron, a także zasady sprawiedliwości społecznej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, przejawiające się w tym, że organ nie wziął pod uwagę, że pierwotny termin zgłoszenia 30 dni od daty nabycia pojazdu został wydłużony w trakcie trwania pandemii COVID-19 do 180 dni, następnie ponownie obowiązywał termin 30 dni, a od 1 lipca 2021 roku obowiązuje termin 60 dni; 5) art. 12 § 1 K.p.a. poprzez niedziałanie przez organ wnikliwie, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie bądź nieprzeprowadzenie obiektywnych dowodów; 6) art. 189 f § 1 – 3 K.p.a. poprzez brak rozważenia przez organ, czy istnieją podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej; 7) art. 35 § 3 K.p.a. w zw. z art. 36 § 1 K.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w terminie i niepoinformowanie strony o przedłużeniu terminu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.). Odnosząc się do meritum , Sąd uznał, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, iż zaistniały podstawy do uchylenia decyzji organów obu instancji. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 140mb pkt 2 P.r.d., zgodnie z którego treścią, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wskazany przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., nakłada na właściciela pojazdu zarejestrowanego obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, w terminie nieprzekraczającym 30 dni. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Skarżący przyznał, że obowiązek rejestracji pojazdu nie został dopełniony, powołując się na epidemię COVID-19 oraz na zmiany przepisów w zakresie terminu na zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm., dalej: "ustawa COVID-19") wskazując, że zbycie przedmiotowego pojazdu nastąpiło już po okresie obowiązywania ustawy tj. w dniu 5 marca 2021 r. Organ pominął jednak przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 cytowanego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W myśl natomiast ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 491 z późn. zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Powyższy przepis znajduje zastosowanie również w przypadku uchybienia terminowi przewidzianemu w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d., który jest terminem zawitym, w przypadku niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony, w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 P.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia nabycia pojazdu, które miało miejsce 02 marca 2021 r. – organ powinien w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Spełnienie wyżej wskazanego obowiązku miało istotne znaczenie, zważywszy na argumentację skarżącego dotyczącą okoliczności, które także powinny być przedmiotem rozważań organu – często zmieniające się przepisy, czy też prowadzenie przez skarżącego jednoosobowej działalności gospodarczej, niezatrudnianie pracowników. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 K.p.a. Wskazane powyżej zaniechanie organu, nie tylko stanowi uchybienie spoczywającego na organie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. 1 K.p.a.), ale również jest to naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). Ewentualne przywrócenie wskazanego terminu spowoduje bowiem, że skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Wobec powyższego przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że skarżący co do zasady powinien ponieść odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 P.r.d., co nie nastąpiło w kontrolowanej sprawie, pozwoli na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, otwarcie skarżącemu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. i w przypadku złożenia takiego wniosku rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań do dalszego postępowania. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 P.p.s.a.