I GZ 261/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2020 r., sygn. akt III SPP/Po 22/20 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 grudnia 2019 r., nr UP[...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpiczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 30 marca 2020 r., sygn. akt III SPP/Po 22/20 w pkt. 1 odmówił [...] – dalej: skarżącemu - przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W pkt. 2. umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Orzekając na skutek sprzeciwu skarżącego WSA w Poznaniu postanowieniem z 10 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Uzasadniając odrzucenie ww. zażalenia WSA w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu z 31 lipca 2020 r., sygn. akt III SPP/Po 22/20 podkreślił, że wniesiony środek odwoławczy jest niedopuszczalny. Sąd I instancji podkreślił, że stosowanie do art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie WSA w obecnym stanie prawnym rozpoznając merytorycznie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wydanego w sprawie przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.) sąd wypowiada się o zasadności tego postanowienia – zmieniając je albo utrzymując w mocy, nie rozpoznając na nowo – nijako w I instancji – wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego orzeka, jako sąd II instancji, o czym wprost stanowi przywołany już art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Wydane przez sąd orzeczenie prawomocnie kończy przez to postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy i nie przysługuje na nie żaden dalszy, zwyczajny środek zaskarżenia. Sąd wskazał, że w sprawie skarżący złożył zażalenie na postanowienie tut. Sądu z 10 czerwca 2020 r., w którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 30 marca 2020 r. Złożone tak zażalenie (art. 194 § 1 p.p.s.a.) należało w konsekwencji uznać za niedopuszczalne, jako że jego przedmiotem skarżący uczynił prawomocne postanowienie tut. Sądu. Podkreślenia wymaga, że o niezaskarżalności tego postanowienia skarżący pouczony został przy jego doręczeniu. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA z 31 lipca 2020 r. domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na treść zażalenia wyjaśnienia wymaga, że na obecnym etapie postępowania obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyłącznie ocena zgodności z prawem postanowienia WSA z 31 lipca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu z 31 lipca 2020 r. WSA zgodnie z prawem uznał, że zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA z 10 czerwca 2020 r. było niedopuszczalne. Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje, zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. Trafne jest stanowisko WSA, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W sprawie wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany - zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. - przez referendarza sądowego. Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez WSA, który wydając postanowienie z 10 czerwca 2020 r. orzekał, jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu - przez referendarza i przez WSA. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem WSA prawidłowo uznał, że zażalenie Skarżącego z 29 czerwca 2020 r. było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.