II SA/Po 862/12

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2012 r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. i S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia oddalić wnioski. /-/ K. Witkowicz-Grochowska UZASADNIENIE Skarżący J. K. i S. K. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosków o prawo pomocy skarżący podali, że znajdują się wraz z rodziną w trudnej sytuacji materialnej. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z trójką małoletnich dzieci. Utrzymują się z gospodarstwa rolnego, z którego dochód według zaświadczenia z Gminy wynosi [...] zł rocznie. Oświadczyli, że dzierżawią dom o powierzchni 90 m² oraz grunty rolne o łącznej powierzchni 7,75 ha. Oświadczyli, że nie posiadają żadnych wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Wezwani do uzupełnienia wniosków o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") oświadczyli, że jedyny dochód utrzymania 5-osobowej rodziny uzyskują z gospodarstwa rolnego w wysokości podanej przez Urząd Gminy w zaświadczeniu. Najstarsze dziecko uczęszcza do szkoły ponadgimnazjalnej poza miejscem zamieszkania, co wymaga opłaty za internat. Drugi syn choruje, przyjmuje leki na stałe, co wiąże się ze sporymi wydatkami. Skarżący przedłożyli kserokopie następujących dokumentów źródłowych: - dowody wpłaty składek do KRUS – aktualnie 732 zł za listopad 2012 r. - opłata za internat – 501 zł za październik, 258,40 zł za listopad 2012 r. - faktury za energię elektryczną wystawione na osobę trzecią na kwotę 121,42 zł w listopadzie 2012 r. na dwa miesiące., - faktury za telefon i internet – 84,37 zł miesięcznie, - dwa aneksy do umowy dzierżawy dotyczące wysokości czynszu w kolejnych okresach półrocznych po 294,86 zł i 573,08 zł, - dwie decyzje o wysokości podatku od nieruchomości i rolnego za 2012 r. na kwotę 41 zł i 330 zł rocznie, - faktura za wodę – 60,69 zł za trzy miesiące, - zaświadczenie lekarskie, - dowodu rejestracyjnego samochodu marki Daewoo Lanos z 1999 r. z aktualnymi badaniami technicznymi. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżących zawarte w treści formularzy o prawo pomocy oraz uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawców. W kwestii wysokości osiąganych dochodów z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy powołali się jedynie na zaświadczenie z Gminy dotyczące przychodowości dzierżawionych gruntów w łącznej wysokości [...] zł rocznie. Informacje o przychodzie wskazane z powyższym zaświadczeniu mają charakter statystyczny i sporządzone są w oparciu o dane wynikające z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Nie obrazują zatem indywidualnych zdolności zarobkowania skarżących i nie pozwalają na ocenę realnych możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego. Zwłaszcza, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie jest statystyczna rentowność gospodarstwa skarżących, ale ich rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa. Dlatego wezwano skarżących do opisania rodzaju prowadzonego gospodarstwa rolnego, podania wartości przychodów osiąganych z tego gospodarstwa oraz kosztów jego prowadzenia. Podane informacje w tym zakresie pozwalają dopiero ocenić jakim środkami skarżący rzeczywiście dysponują. Wezwanie w tym zakresie pozostało bez odpowiedzi. Oświadczenie skarżących o uzyskiwanych przychodach ([...] zł /12 = [...] zł miesięcznie) nie przystaje do wysokości wykazanych kosztów miesięcznego utrzymania. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawcy terminowo ponoszą wydatki stałe w wysokości 1.376 zł miesięcznie, co już ponad dwukrotnie przewyższa zadeklarowany przychód statystyczny. Doliczyć do tego należy konieczne koszty żywności 5-osobowej rodziny, ubioru, leków dla syna, środków czystości, ubezpieczenia OC rolników i samochodu, paliwa, czy wydatki szkolne. Nadto wnioskodawcy nie podali wysokości otrzymywanych dopłat. Nie przedłożyli wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i nie podali informacji o wysokości obrotów na tych rachunkach. Wyjaśnienie powyższych okoliczności pozwala bowiem na ustalenie, jakimi środkami rzeczywiście dysponują. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący uniemożliwili ocenę, czy ich sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na niepełne oświadczenie o stanie majątkowym i finansowym niemożliwe okazało się ustalenie jakie są ich rzeczywiste możliwości płatnicze. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa skarżących nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w całości. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wnioski o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska