I SA/Wa 1507/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz M. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] kwietnia 2022 r. M. B., reprezentowana przez radcę prawnego, w oparciu o art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.), złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] w związku z upływem wyznaczonego terminu do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - objętą dawną księgą hipoteczną "[...]". We wnioskach skarżąca zwróciła się o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 10.000 złotych, przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 6.000 złotych, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie zwróciła się o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wyrokiem z 5 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 549/14, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - objętą dawną księgą hipoteczną "[...]" w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wzywała Prezydenta [...] do wykonania tego wyroku, a następnie składała kolejno skargi na jego niewykonanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 24/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2013 r., nałożył na organ grzywnę w wysokości 2.000 złotych. Sąd stwierdził również, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 160/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nałożył na organ grzywnę w wysokości 5.000 złotych oraz przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 złotych. Ponadto Sąd stwierdził, iż bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 3 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1314/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nałożył na organ grzywnę w wysokości 6.000 złotych oraz przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.500 złotych. Ponadto Sąd stwierdził, iż bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 267/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nałożył na organ grzywnę w wysokości 3.000 złotych oraz przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1.000 złotych. Ponadto Sąd stwierdził, iż bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrokiem z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 76/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nałożył na organ grzywnę w wysokości 4.000 złotych oraz przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Ponadto Sąd stwierdził, iż bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] marca 2022 r. skarżąca ponownie wystąpiła z wezwaniem Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14. W powyższych okolicznościach skarżąca wywiodła kolejną skargę na niewykonanie ww. wyroku zauważając, że pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd oraz kilkukrotnego wezwania organu do wykonania wyroku, nadal nie otrzymała rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto, po zapadnięciu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2022 r. Prezydent [...] nie skierował do skarżącej ani jednego pisma, w którym podawałby przyczynę zwłoki i wyznaczałby nowy termin rozpatrzenia sprawy. W ocenie skarżącej, zasadnym jest nałożenie na Prezydenta [...] grzywny w wysokości 10.000 złotych. Pomimo zobowiązania Prezydenta [...] prawomocnym wyrokiem do rozpoznania sprawy oraz nałożenia na organ grzywny za niewykonanie wyroku, wniosek z dnia [...] lipca 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - objętą dawną księgą hipoteczną hip. Nr [...] nie został nadal rozpoznany. Przedmiotowe postępowanie trwa zatem niemalże 9 lat. Skarżąca zauważyła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny już pięciokrotnie nałożył na Prezydenta [...] grzywnę w niniejszej sprawie. Skoro w ocenie Sądu zasadnym było nałożenie grzywien, w tym pierwszej już w czerwcu 2017 r., to tym bardziej po upływie kolejnych 58 miesięcy bezczynności, zasadnym jest nałożenie kolejnej, znacznie bardziej dotkliwej grzywny. Nałożenie na Prezydenta [...] grzywny, która z założenia miała mieć charakter dyscyplinujący, a co za tym idzie skłaniający organ do zakończenia postępowania, okazało się niewystarczające. Co więcej, zważywszy, iż organ w przeciągu 9 lat pismem z dnia [...] września 2014 r. jedynie raz poinformował skarżącą o przyczynach zwłoki wyznaczając nowy termin do rozpatrzenia sprawy oraz prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, opieszały i nierokujący jego zakończenia, w ocenie skarżącej, stwierdzić można, że Prezydent [...] zwyczajnie ignoruje nie tylko prawomocne wyroki tut. Sądu, ale również przepisy nakładające na organ obowiązek informacyjny. Wobec powyższego zasadnym jest nałożenie na organ znacznie bardziej dotkliwej grzywny. Przyznanie zaś na jej rzecz sumy pieniężnej, jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej pełnomocnik skarżącej wywodził, że skoro w ocenie Sądu zasadnym okazało się zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej już w lipcu 2018 r., to tym bardziej po upływie kolejnych 44 miesięcy bezczynności, zasadnym jest zasądzenie kolejnej, znacznie bardziej dotkliwej dla organu sumy. Skarżąca uciekła się już do wszystkich legalnych środków nacisku na organ celem uzyskania rozstrzygnięcia, a jej działania nie odniosły żadnych skutków. Ponadto swoim działaniem skarżąca w żaden sposób nie przyczyniła się do wydłużenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] podkreślił, że akta sprawy zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14, zostały zwrócone organowi w dniu [...] maja 2022 r., po rozpoznaniu kolejnej skargi na niewykonanie ww. wyroku. Z uwagi na notoryczne skargi składane przez pełnomocnika strony postępowania akta znajdowały się poza Urzędem od 2020 r. Jak podkreślił organ, z uwagi na brak akt sprawy oraz brak prawomocnego odpisu ww. wyroku Prezydent [...] nie ma możliwości jego wykonania i zakończenia postępowania. W uzasadnieniu wyroku z dnia 8 września 2017 r., sygn. I SA/Wa 863/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, iż opóźnienie w realizacji wniosku wynika między innymi z postawy skarżących, których cyt.: "aktywność procesowa koliduje z możliwością przedsięwzięcia czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie". Podobne stanowisko Sąd zawarł w uzasadnieniu do wyroku z 18 stycznia 2018 r., sygn. I SA/Wa 1503/17, gdzie ponowna skarga wpłynęła 12 dni po otrzymaniu przez organ akt sprawy, cyt. "sytuacja ta spowodowała, że organ właściwie nie miał obiektywnie możliwości aby skutecznie zareagować na poprzedni wyrok i rozpoznać wniosek odszkodowawczy". Jak podkreślił organ, pismem z [...] czerwca 2022 r. poinformowano pełnomocnika strony postępowania w trybie art. 10 k.p.a. o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie dającego podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie. W związku z powyższym Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Pismem z [...] listopada 2022 r. Prezydent Miasta [...] poinformował Sąd o wydaniu w tym samym dniu decyzji nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania z ww. nieruchomość, kończąc postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W myśl art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Pismem z [...] marca 2022 r. skarżąca wezwała bowiem Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14. Sąd podkreśla, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2019) Na tle powyższego istotnym pozostaje dyspozycja art. 154 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. należy przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, oraz dokonać jego oceny pod kątem tego, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. W rozpoznawanej sprawie należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność organu wraz z aktami administracyjnymi został doręczony organowi [...] kwietnia 2015 r. Termin do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania upłynął [...] czerwca 2015 r. W wyniku składanych skarg poprzedzanych wezwaniami do wykonania wyroku, kolejnymi wyrokami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzał Prezydentowi Miasta [...] - w trybie art. 154 p.p.s.a. - grzywny, stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wyrokach: z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 24/17; z 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 160/18; z 3 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1314/20; z 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 267/21 oraz z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 76/22, Sąd przyznał również od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężne w kwotach: 2.000 złotych, 2.500 złotych, 1.000 złotych i 2.000 złotych. Pomimo powyższych dolegliwości organ dopiero w dniu [...] listopada 2022 r. wydał decyzję w wyniku rozpatrzenia wniosku M. B. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...]. Na uwagę zasługuje przy tym bierność organu w pozyskaniu akt, które w dłuższym czasie pozostawały w dyspozycji tut. Sądu, jako niezbędne celem rozpoznania składanych w krótkich odstępach czasu skarg przez M. B. W tym czasie możliwym jednak było przeglądanie, wypożyczenie, a także skopiowanie akt w całości, czy części istotnych z punktu widzenia charakteru sprawy. Z takiej możliwości organ nie skorzystał. Stanowisko zaś, że bierne oczekiwanie organu na zwrot akt jest bezczynnością pozostaje ugruntowane w orzecznictwie sądowym (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 144/16; z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1345/16; z 17 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1733/15; z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1257/14). Stwierdzić zatem należy, że takie działanie organu narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, a także ogólne zasady uregulowane w art. 7 i art. 8 k.p.a., zobowiązujące organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi kolejnej grzywny. Ustalając kwotę grzywny Sąd uwzględnił nie tylko długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem tut. Sądu z 5 grudnia 2014 r., ale miał również na uwadze, że poprzedzający tę sprawę wyrok z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 76/22 ze skargi M. B. złożonej w trybie art. 154 p.p.s.a. uzyskał przymiot prawomocności z dniem 14 kwietnia 2022 r. i został doręczony organowi wraz z aktami sprawy w dniu [...] maja 2022 r. Z ponownym wezwaniem organu do wykonania wyroku z 5 grudnia 2014 r. skarżąca wystąpiła zaś pismem z [...] marca 2022 r., a skargę wniosła [...] kwietnia 2022 r. W ocenie Sądu, troska o sprawność postępowania administracyjnego i przestrzeganie przepisów prawa przez organ, tudzież ochrona strony skarżącej i konieczność wynagrodzenia jej cierpień i niedostatku związanych z niewykonaniem wyroku, nie usprawiedliwiają zwielokrotnionych czynności procesowych, ponawianych w niewielkim odstępie czasu. W tych warunkach Sąd stwierdził, że grzywna w wysokości 1.000 złotych jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...] za niewykonanie ww. wyroku. Żądanie skargi o wymierzenie grzywny w wysokości 10.000 złotych Sąd uznał tym samym za nadmierne. Jednocześnie powyższe okoliczności przyczyniły się do oddalenia skargi w części, w jakiej obejmuje ona żądanie przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Sąd podkreśla, że suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 p.p.s.a. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a. na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu - nie występuje. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.