II OZ 1161/13

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 54/12, o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Wójta Gminy Narew w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Bk 54/12, oddalił wniosek J. W. o wyłączenie sędziego WSA Jacka Pruszyńskiego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca swój wniosek o wyłączenie Sędziego oparła na art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu powołała się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego, z którego, w jej ocenie, wynika że przyczyną wyłączenia może być sama możliwość powstania wątpliwości zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek, jak i u innych stron spoza procesu. Jako okoliczności wywołujące wątpliwości co do braku bezstronności wskazała: - oddalenie przez sędziego Jacka Pruszyńskiego jej skargi na bezczynność Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie informacji publicznej (w sprawie II SAB/Bk 56/13) – pomimo wykazywania przez nią przewlekłości organu. Zdaniem skarżącej w tej sprawie "wystąpiła ewidentna stronniczość za organem administracyjnym"; - oddalenie przez sędziego Jacka Pruszyńskiego jej skargi na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w sprawie dotyczącej rozbiórki zbiornika na nieczystości wybudowanego w warunkach – jak twierdzi skarżąca – samowoli budowlanej i odmówienie jej w tej sprawie interesu prawnego, mimo że wprost wynika on z uzasadnienia NSA do wyroku w sprawie II OSK 208/06. Zdaniem skarżącej w sprawie tej sędzia Jacek Pruszyński wykazał, że "nie czuje się związany ustaleniami NSA". Według skarżącej wskazane okoliczności podważają jej zaufanie do sędziego oraz wskazują na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił dalej, że w odniesieniu do podstawy wyłączenia wynikającej z art. 19 p.p.s.a., w orzecznictwie wypracowano stanowisko, zgodnie z którym okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna, a nadto powinna mieć charakter obiektywny, a nie wyłącznie oparty na subiektywnym odczuciu strony. Strona powinna uprawdopodobnić, że niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, będące źródłem jej wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikało z okoliczności zewnętrznych lub wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym). Co do zasady uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia prowadzenie przez niego sprawy nawet z naruszeniem przepisów postępowania, o ile nie ma ono podstaw w innych okolicznościach niż ocena prawna sprawy dokonana w ramach niezawisłości sędziowskiej. Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącej mają charakter zarzutów merytorycznych dotyczących prawidłowości wydanych wyroków. Stanowisko strony odwołuje się zatem tylko i wyłącznie do okoliczności związanych z dokonaną przez sędziego oceną prawną sprawy, z którą skarżąca się nie zgadza. Podniesione zarzuty i twierdzenia nie dotyczą natomiast obiektywnych faktów pozaprocesowych wpływających na to w jaki i to pozamerytoryczny sposób sędzia podchodzi do sprawy i ją rozstrzyga. Przedmiotowe zarzuty nie odwołują się do powiązań sędziego ze stroną, z organem, pozostawania sędziego w jakimś stosunku zależności, który wpływa na ocenę prawną rozpoznawanych przez niego spraw czy też do faktów wskazujących na celowe negatywne nastawienie do strony przy rozpoznawaniu spraw z jej udziałem. Zdaniem Sądu strona nie wskazuje na żadne osobiste "uwikłanie" sędziego w sprawę, co wyklucza jego wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zarzuty merytoryczne odnośnie prawidłowości wydanych przez sędziego wyroków mogą zostać wskazane wyłącznie w skardze kasacyjnej, która jest właściwym środkiem prawnym do podważania legalności orzeczeń sądów administracyjnych. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w sprawie nie zachodzą również ustawowe powody do wyłączenia sędziego Jacka Pruszyńskiego od orzekania w sprawie, wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a., w tym w pkt 6 "a" tego przepisu. Sędzia był w składzie orzekającym w szeregu sprawach z udziałem Julii Wielskiej, które jednak dotyczyły innych przedmiotowo postępowań. W ocenie Sądu nie zaistniały podstawy do zastosowania ani art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. ani art. art. 19 p.p.s.a. Z tych względów Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie, nie zgadzając się z argumentacją Sądu pierwszej instancji, powołała się na poglądy wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1981 r. IV PZ 63/81, oraz wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 1981 r., SK 53/04 oraz z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, oraz powtórzyła swoje wątpliwości, co do braku bezstronności sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art.18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędzia, którego wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożył wymagane oświadczenie wskazując, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I. instancji stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. Po pierwsze podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art.18 P.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Po drugie podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 P.p.s.a. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08). Argumentacja skarżącej przedstawiona we wniosku, a następnie w zażaleniu nie może zasługiwać na uwzględnienie, gdyż dotyczy merytorycznej oceny działalności orzeczniczej sędziego, a ocena ta należy do Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach rozpoznawania poszczególnych środków prawnych od orzeczeń zapadłych z udziałem danego sędziego. Jeżeli więc strona nie zgadza się z rozstrzygnięciami podejmowanymi przez konkretnego sędziego, to ma możliwość ich kwestionowania w drodze zaskarżenia. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczeń wydanych przez oznaczonego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia od rozpoznania danej sprawy. Nie podlega również uwzględnieniu wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzekał w innych sprawach tego samego podmiotu (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09, postanowienie NSA z 26 stycznia 2012 r., I FZ 15/12, wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 392/08, postanowienie NSA z 29 czerwca 2012 r., II OZ 559/12). Nie ma zatem racji skarżąca, odwołując się do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, że podstawą wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. jest "sama możliwość powstania wątpliwości zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak też u innych spoza procesu." Jak wynika bowiem wyraźnie z art. 19 p.p.s.a. przyczyną wyłączenia sędziego jest istnienie okoliczności mogącej wywołać "uzasadnioną" wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wobec powyższego zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych występujących w danej sprawie i to takich, które w sposób obiektywny uzasadniają wątpliwości co do bezstronności. Przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie strony o braku obiektywizmu sędziego mogłoby skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12). W tej sytuacji prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego wskutek wniosku skarżącej. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.