II FSK 1773/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 922/17 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 922/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. J. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "Organ") z dnia 30 czerwca 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki kapitałowej w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do maja 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Wyrok jest dostępny, podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pełnomocnik strony Skarżącej na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zaskarżył powyższy wyrok w całości. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie wynikającej z treści przepisu art. 174 pkt 1) P.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) na naruszeniu przepisu art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017, poz. 201 ze zm., dalej: "O.p.") poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że w istniejącym stanie faktycznym i prawnym zaistniały przesłanki zastosowania wobec Skarżącej w/w przepisu, a w szczególności, że spełniona została także przesłanka stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki E. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka"), warunkująca solidarność ze spółką oraz byłymi członkami jej zarządu odpowiedzialność podatkową Skarżącej – jako osoby trzeciej – za zaległości podatkowe tego podmiotu powstałe z tytułu podatku od towarów i usług oraz inne, za okres od marca 2013 r. do maja 2013 r., 2) na naruszeniu przepisu art. 116 § 2 O.p. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że Skarżąca w sposób realny i czynny pełniła obowiązki członka zarządu (wiceprezesa zarządu) Spółki w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych tej spółki, tj. w okresie od marca 2013 r. do maja 2013 r., 3) na naruszeniu przepisu art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) w zw. z art. 122 O.p. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że w istniejącym stanie faktycznym i prawnym zaistniały przesłanki zastosowania wobec Skarżącej w/w przepisu, a w szczególności, że po stronie Skarżącej zachodzi okoliczność, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) w/w podmiotu nastąpiło z jej winy. Wobec powyższego strona Skarżąca wniosła o: 1) na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, 2) na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi Skarżącej, 3) na podstawie art. 203 pkt 1) P.p.s.a., zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych. Pełnomocnik Organu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz Organu kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Każdy z zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1) P.p.s.a. obarczony został błędem konstrukcyjnym, gdyż – pomimo, iż sugerują naruszenie przepisów materialnoprawnych – zmierzają one w istocie do podważenia ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy podatkowe. Zarzuty te nie są jednak trafne, nawet jeśli przyporządkować je do podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2) P.p.s.a. Rozpoznanie ich należy rozpocząć od zarzutu dotyczącego bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku Spółki. W ocenie autora skargi kasacyjnej, organ podatkowy I instancji nie wykorzystał wszystkich możliwości sposobów egzekucji, gdyż nie tylko zrezygnował z zajęcia rachunku bankowego spółki w [...] Banku [...], ale też odstąpił od dokonania zajęć wierzytelności przysługujących spółce od jej dotychczasowych kontrahentów. Sąd administracyjny pierwszej instancji, oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji, stanął natomiast na stanowisku, że o bezskuteczności egzekucji świadczy przede wszystkim postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec braku możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych. Sąd podniósł też, iż wbrew twierdzeniom strony, po dokonaniu zajęcia rachunku bankowego, organ egzekucyjny uzyskał informację, że na rachunku tym nie ma żadnych środków, z których możliwe byłoby pokrycie zaległości podatkowych (po za tym, ostatnia wpłata na ten rachunek została dokonana prawie dwa lata wcześniej). Ponadto w zakresie wskazywanych przez stronę skarżącą istniejących "wierzytelności", Sąd wskazał, iż z decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego wynikało, że spółka prowadziła fikcyjną działalność wprowadzając do obiegu faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd sądu na sporne zagadnienie pozostaje w zgodzie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, a Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie w pełni go podziela. Trafnie zatem stwierdził WSA w Krakowie, że nie sposób w takiej sytuacji przyjąć, aby z transakcji, które faktycznie nie miały miejsca, wpłynęły na konto spółki jakiekolwiek środki. Pozorność transakcji wyklucza bowiem możliwość dokonania zajęcia wierzytelności z nich wynikających. W rozpoznawanej sprawie wydanie więc postanowienia o bezskuteczności egzekucji w powiązaniu z dokonanymi przez organ ustaleniami dotyczącymi stanu majątkowego spółki - odpowiadało przesłankom wynikającym z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, w konsekwencji zarzut naruszenia tego przepisu podniesiony w skardze kasacyjnej, uznać należało za chybiony. W zakresie drugiego zarzutu, wskazać należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (por. str. 7-9) sąd administracyjny pierwszej instancji poddał szczegółowej i wyczerpującej analizie kwestię pełnienia obowiązków członka zarządu przez skarżącą, aprobując w tej mierze ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu dowodowym przez organy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Krakowie, że "obowiązki członka zarządu wykonywane są od momentu powołania do momentu wygaśnięcia tej funkcji (...) poza tym, skarżąca, przebywając na urlopie macierzyńskim, wykonywała czynności członka zarządu, czego przykładem jest podpisanie sprawozdania finansowego spółki za 2012 r.". Słusznie wywodzi Sąd I instancji, że argumentacja strony o jej "bierności", nie może prowadzić do braku odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, zważywszy, iż nie złożyła ona rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu i zaakceptowała wynik finansowy firmy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej zgromadzony materiał dowodowy, potwierdzał zajmowanie przez Skarżącą tego stanowiska, w konsekwencji czego zarzut naruszenia art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej uznać należało za chybiony. Nietrafiony jest także ostatni zarzut sugerujący naruszenie art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej. Przede wszystkim wskazać należy na ich ogólnikowy charakter oraz fakt, że nie zostały one poparte skuteczną argumentacją, a sprowadzają się jedynie do polemiki z ocenami wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Krakowie przeprowadził pełną kontrolę legalności wydanej w sprawie decyzji również w ich warstwie procesowej, która pozostawała w zgodzie z art. 122 O.p. Słusznie zaaprobowano ustalenia faktyczne poczynione przez organy, które dały podstawę do obciążenia Skarżącej odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki. Co istotne, Spółka nie regulowała wymaganych zobowiązań podatkowych w podatku VAT już od października 2011 r. Podstawa do złożenia wniosku o ogłoszeniu upadłości Spółki nastąpiła więc co najmniej w dniu 9 grudnia 2011 r., czyli jeszcze przed objęciem przez Skarżącą funkcji wiceprezesa zarządu. Zatem trafny jest pogląd WSA w Krakowie, że podatniczka po objęciu tej funkcji powinna zorientować się w sytuacji finansowej Spółki i podjąć kroki zmierzające do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania upadłościowego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd zawarł szczegółową i trafną argumentację na poparcie swego stanowiska, która odpowiada poglądowi NSA zawartemu w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II FPS 3/09 - CBOSA) podjętej na gruncie art. 116 § 1 pkt 1) lit.b) O.p. Końcowo, należy zwrócić uwagę, iż autor skargi kasacyjnej nie przedstawił zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., co oznacza, iż uzasadnienie wyroku uznaje za zrozumiałe i wyczerpujące. W tym stanie rzeczy skargę kasacyjną – jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw – należało oddalić na postawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) tej ustawy.