II OZ 1299/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 98/14 oddalające wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego WSA Krystyny Józefczyk i sędziego WSA Magdaleny Józefczyk w sprawie ze skargi E. P. i L. J. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zjazdu postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. sprostować z urzędu oczywiste omyłki pisarskie zawarte w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 98/14 w ten sposób, że w komparycji postanowienia w wierszu szóstym od dołu oraz w uzasadnieniu tegoż postanowienia na stronie pierwszej w wierszu ósmym od góry w miejsce daty zaskarżonej decyzji: "[...] września 2013 r." wpisać: "[...] grudnia 2013 r." UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 98/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, oddalił wniosek R. B. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego WSA Krystyny Józefczyk i sędziego WSA Magdaleny Józefczyk w sprawie ze skargi E. P. i L. J. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zjazdu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że we wniosku z dnia 4 czerwca 2014 r. R. B., reprezentowana przez pełnomocnika S. B., wystąpiła o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA Krystyny Józefczyk oraz sędziego WSA Magdaleny Józefczyk. W podstawie prawnej wniosku wnioskodawczyni wskazała art. 18, art. 19, oraz art. 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a", zwracając przy tym uwagę na zbieżność nazwisk sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie, co może sugerować możliwe powiązania rodzinne miedzy sędziami, a tym samym stanowić przeszkodę w orzekaniu w niniejszej sprawie i nasuwać wątpliwości co do ich bezstronności. Następnie strona podniosła, że w ośmiu toczących się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie sprawach, wszczętych na skutek skargi R. B., orzekali sędziowie objęci wnioskiem (w sprawach o sygn. akt: II SA/Rz 492/11, II SA/Rz 830/10, II SO/Rz 11/09, II SO/Rz 12/09, II SA/Rz 398/09, II SA/Rz 737/09, II SA/Rz 51/09, II SAB/Rz 58/09). Ww. orzeczenia wydane zostały w oparciu o "fałszywy akt" oznaczony nr [...], co przesądza o wzajemnym powiązaniu spraw. Ponadto orzeczenia te wydane zostały bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie szlaku drogowego przebiegającego przez działkę wnioskodawczyni oznaczoną numerem [...]. Ww. zjazd, zdaniem wnioskodawczyni, został utworzony na skutek niezgodnych z prawem działań L. J., której zarzuciła składanie fałszywych zeznań, zarówno w postępowaniu cywilnym, w postępowaniu karnym, jak również w postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Wskazała szereg zarzutów wobec postępowań toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w zakresie postępowania dowodowego, m. in. nieuwzględnianie składanych przez nią wniosków dowodowych oraz zarzuciła bezduszność i stronniczość przy wydawaniu orzeczeń. Podała, że straciła zaufanie do sędziów objętych wnioskiem i ma poczucie krzywdy. Zwróciła się o takie dobranie składu sędziowskiego, który nie orzekał w żadnych sprawach z jej udziałem, aby nie mogła zarzucić mu stronniczości. Podkreślono nadto, że sędziowie, których wniosek dotyczy, nie "przyłożyli" się do ustalenia rzeczywistych faktów, oraz zebrania prawdziwych dowodów, opierając się na nieprawomocnym akcie oznaczonym numerem [...]. Objęci wnioskiem sędziowie złożyli pisemne oświadczenia wskazując, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do wyłączenia od orzekania oraz nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności, o których mowa w art. 18 oraz art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.". W motywach postanowienia oddalającego wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, podniósł, że zgodnie z art. 19 P.p.s.a. Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Obowiązkiem zaś strony zgłaszającej wniosek jest uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 P.p.s.a). W ocenie Sądu I instancji R. B. nie wskazała we wniosku o wyłączenie sędziów żadnej z przyczyn, wymienionych w art. 18 P.p.s.a. ani też w art. 19 P.p.s.a., które w racjonalny sposób uzasadniałyby wyłączenie sędziego WSA Krystyny Józefczyk oraz sędziego WSA Magdaleny Józefczyk od orzekania w niniejszej sprawie. Po pierwsze, żadna z wymienionych we wniosku spraw nie stanowi sprawy tożsamej ze sprawą będącą przedmiotem niniejszego postępowania. W sprawie o sygn. akt II SA/Rz 98/14 wyłączeniu na postawie art. 18 ust. 6a P.p.s.a. podlegają jedynie sędziowie, którzy orzekali w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 911/10 i przy wyznaczaniu składu sędziowskiego Sąd wziął tą okoliczność pod uwagę. Po drugie, brak jest również podstaw do przyjęcia, że między objętymi wnioskiem sędziami, a skarżącym zachodził stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwość co do ich bezstronności, w rozumieniu art. 19 P.p.s.a. Rozpatrywany wniosek oparty jest wyłącznie na subiektywnych odczuciach wnioskodawczyni, które nie stanowią podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku. Ponadto, wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego poprzedzone zostało złożeniem wyjaśnień przez sędziów objętych wnioskiem, z których treści wynika, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. W szczególności podniesiono, że wyżej wymienieni sędziowie nie pozostają w stosunku pokrewieństwa w linii prostej lub powinowactwa w linii prostej ani nie pozostają w stosunku przysposobienia i nie są rodzeństwem. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła R. B., stwierdzając, iż w wielu sprawach z jej udziałem sędziowie objęci wnioskiem orzekali w sposób nieobiektywny i stronniczy, zatem istnieją uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 - 24 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 P.p.s.a., natomiast art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sposób właściwy ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku R. B. o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie - sędziego WSA Krystyny Józefczyk i sędziego WSA Magdaleny Józefczyk, od rozpoznania sprawy ze skargi E. P. i L. J. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2013 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona we wniosku o wyłączenie sędziów orzekających w WSA w Rzeszowie, nie wskazała żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie oraz nie przedstawiła żadnej racjonalnej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów. Również analiza akt sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że zaistniała którakolwiek z przesłanek wyłączenia określona w art. 18 § 1 pkt 1 - 7 P.p.s.a. bądź art. 19 P.p.s.a. Należy w tym miejscu podkreślić, iż żądając wyłączenia sędziego w trybie art. 19 P.p.s.a. nie wystarczy powołać się na abstrakcyjne przyczyny, które w przekonaniu wnioskodawcy dają wszelką podstawę do wyłączenia. Konieczne jest wskazanie konkretnych i uzasadnionych okoliczności, które przemawiają za takim stanowiskiem. Jak dotąd, oprócz wyrażenia swojego niezadowolenia z dotychczasowych rozstrzygnięć, strona nie wskazała na zaistnienie tego rodzaju okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zarzuty co do wadliwości orzeczenia (w tym prowadzonego postępowania), strona może podnosić - co do zasady - w środkach odwoławczych, a nie we wniosku o wyłączenie sędziów w innej sprawie. Subiektywne przeświadczenie strony odnoszące się do wadliwego sposobu prowadzenia innych postępowań sądowych toczących się z jej udziałem, nie stanowi automatycznej podstawy do wyłączenia sędziów orzekających w przedmiotowej sprawie. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, żadna z wymienionych we wniosku spraw nie stanowi sprawy tożsamej ze sprawą będącą przedmiotem niniejszego postępowania. W sprawie o sygn. akt II SA/Rz 98/14 wyłączeniu na postawie art. 18 ust. 6a P.p.s.a. podlegają jedynie sędziowie, którzy orzekali w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 911/10 i przy wyznaczaniu składu sędziowskiego Sąd wziął tą okoliczność pod uwagę. Podkreślenia także wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Wymienieni sędziowie WSA w Rzeszowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności w sprawie niniejszej (k. 89 - 90 akt sądowych), a tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tych oświadczeń, stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Krystyny Józefczyk i sędziego WSA Magdaleny Józefczyk było zgodne z prawem. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Na podstawie art. 156 § 1 i § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował z urzędu oczywiste omyłki pisarskie zawarte w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 98/14 w ten sposób, że w komparycji postanowienia w wierszu szóstym od dołu oraz w uzasadnieniu tegoż postanowienia na stronie pierwszej w wierszu ósmym od góry w miejsce daty zaskarżonej decyzji: "[...] września 2013 r." należało wpisać: "[...] grudnia 2013 r.", o czym orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia.