II SAB/Gl 74/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi M. R., P. R. na bezczynność i przewlekłość postępowania Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod budowę wału przeciwpowodziowego p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącym solidarnie 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. UZASADNIENIE Pismem z dnia 26 maja 2022 r. M. R. i P. R. (skarżący), działając przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem wnieśli skargę na przewlekłość i bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. w sprawie przeznaczenia pod wał przeciwpowodziowy rzeki [...] nieruchomości należącej do skarżących oznaczonej numerem ewidencyjnym 1, położonej w miejscowości B. W skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 k.p.a. w związku z art. 25 k.pa. w związku z art. 36 k.p.a. poprzez brak wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Wobec podniesionych zarzutów skarżący wnieśli o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania za przejęty grunt pod wał rzeki [...] w terminie jednego miesiąca; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Ponadto na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. skarżący wnieśli o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w 2013 r. Śląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach przeprowadził inwestycję pod nazwą "Rozbudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki [...] w km [...] w miejscowości B., gmina B. oraz w miejscowości J. gmina B. w zakresie wał lewy [...] i wał prawy [...]". W toku przeprowadzanej inwestycji skarżącym został zajęty pas gruntu nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 1. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego, z początku przez Śląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach, miała zostać wydana decyzja przyznająca odszkodowanie za utracone korzyści na działce 1, co jednak do dnia dzisiejszego nie miało miejsca. Dodatkowo skarżący z pisma Starosty [...] z dnia 4 lutego 2019 r. uzyskali informację, iż w latach 2014 i 2015 były zawierane akty notarialne dotyczące nabycia działek zajętych przez wał rzeki [...], których stroną był Starosta [...], a zapłata była dokonywana przez Śląski Zarząd Melioracji Urządzeń Wodnych w Katowicach. Zarząd ten z dniem 1 stycznia 2018 r. przestał istnieć, a jego zobowiązania, prawa i obowiązki przejęło na podstawie art. 527 Prawa Wodnego - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Według skarżących organ do dnia dzisiejszego nie zakończył toczącego się postępowania administracyjnego ani też nie wydał stosownej decyzji. Skarżący wskazali także, że pismem z dnia 21 lutego 2019 r. zwrócili się z zapytaniem o toczące się postępowanie do Starosty [...] oraz Wojewody Śląskiego. Ponadto z tożsamym zapytaniem zwrócili się do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej G. pismem z dnia 27 lutego 2018 r. oraz 29 maja 2019 r. W skardze zaakcentowano, że powyższa korespondencja stanowiła ponaglenie i nie spotkała się z zajęciem stanowiska przez organ. Według skarżących brak jest żadnego racjonalnego uzasadnienia dla wskazanej bezczynności organu. Podnieśli oni, że Starosta w swoich wyjaśnieniach również nie wykazał, aby bezczynność w podjęciu działań w sprawie wynikała z przyczyn niezależnych od organu. Brak jest też w aktach stosownych zawiadomień do stron o terminie załatwienia sprawy z podaniem okoliczności uzasadniających zwłokę organu - zgodnie z art. 36 k.p.a. Według skarżących organ od blisko ośmiu lat nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, w tym do uregulowania kwestii odszkodowawczych za zajęty pas gruntu, jak również nie informował skarżących o etapach postępowania, w tym o terminach załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż przedmiot skargi nie stanowi materii objętej dyspozycją art. 3 w zw. art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. Ewentualnie o jej oddalenie, gdyż po stronie organu nie zachodzi przewlekłość ani bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a zgodnie z treścią art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przytoczone powyżej przepisy p.p.s.a. wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, przy czym zawarte w nich wyliczenie stanowi katalog zamknięty. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności w nim niewymienionych nie są objęte właściwością sądu administracyjnego i zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skargi w tym przedmiocie podlegają odrzuceniu. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem zarzucają bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie przeznaczenia pod wał przeciwpowodziowy należącej do nich działki o podanym numerze ewidencyjnym. Jednak z wniosków skargi wynika, że domagają się wydania przez organ decyzji w przedmiocie odszkodowania za zajęty grunt. Z kolei w uzasadnieniu skargi wskazują na toczące się postępowanie administracyjne prowadzone przez Śląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach, aby zaraz potem wskazywać na okoliczność zawierania aktów notarialnych, dotyczących nabycia działek pod wał rzeki [...], gdzie stroną tych aktów miał być Starosta, a podmiotem dokonującym zapłaty miał być Śląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach. W ocenie Sądu, choć wspólnym mianownikiem wszystkim wskazanych przez skarżących działań i postępowań jest zajęcie w przeszłości części ich działki pod wał przeciwpowodziowy, to jednak nie wskazali oni na żadne konkretne postępowanie administracyjne, które na ich wniosek lub z urzędu toczyłoby się przed Śląskim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach, a obecnie przed Dyrektorem Regionalnym Zarządu Wód Polskich w G. W sytuacji, gdy skarżący reprezentowani są przez fachowego pełnomocnika za niewystarczające w tym zakresie należy uznać ogólnikowe przywołanie postępowania administracyjnego bez wskazania daty i trybu jego wszczęcia, podstawy normatywnej jego prowadzenia i skonkretyzowanego w świetle tej podstawy normatywnej przedmiotu sprawy administracyjnej, a przede wszystkim bez załączenia jakichkolwiek dokumentów (np. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu, wniosku skarżących o wszczęcie postępowania administracyjnego, czy korespondencji kierowanej do skarżących przez skarżony organ w związku z prowadzonym postępowaniem, w której znajdowałoby się jakiekolwiek oznaczenie sprawy administracyjnej) służących wykazaniu, że takie postępowanie faktycznie zostało kiedykolwiek wszczęte lub że przynajmniej skarżący zabiegali o jego formalne wszczęcie. Spośród załączonych do skargi pism jedynym pismem skarżących skierowanym wprost do skarżonego organu jest pismo z dnia 29 maja 2019 r. zawierające pytanie, o to czy skarżący otrzymają odpowiedź na pismo z dnia 21 lutego 2019 r., które skierowali do Wojewody Śląskiego, a w którym skarżący pytali o to, kiedy mogą liczyć na odszkodowanie za grunt zabrany pod wał przeciwpowodziowy. Z akt nadesłanych przez organ wynika, że trafiły do niego jeszcze inne pisma, które skarżący skierowali do innych organów, a które następnie organy te przekazały skarżonemu organowi, przy czym we wszystkich nich jest mowa wyłącznie o wypłacie odszkodowania, ewentualnie wynagrodzenia za zajęcie części działki pod wał powodziowy. Ponadto pełnomocnik skarżących załączył do skargi skierowane do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. wezwanie do zapłaty z dnia 23 lutego 2022 r. opatrzone tytułem "Ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty", w którym domaga się w imieniu skarżącego kwoty 140 000 zł. tytułem odszkodowania za zajęcie części nieruchomości oznaczonej nr 1. W żadnych z wymienionych pism nie ma mowy o żądaniu wydania decyzji administracyjnej, czy o żądaniu wszczęcia postępowania administracyjnego, a zgłaszane w nich żądania dotyczą roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Żądanie wydania decyzji pojawia się dopiero w skardze na bezczynność. W konsekwencji Sąd doszedł do wniosku, że zarzucana bezczynność i przewlekłość nie dotyczy sprawy administracyjnej, a wyłącznie związana jest z brakiem oczekiwanego przez skarżących i ich profesjonalnego pełnomocnika zaspokojenia roszczeń cywilnoprawnych, które wynikać mają z faktu zajęcia części ich działki pod wał przeciwpowodziowy. Na marginesie zauważyć należy, że wskazywane przez pełnomocnika skarżących pisma z dnia 27 lutego 2018 r. oraz 29 maja 2019 r. wbrew stanowisku skargi nie mogą być zakwalifikowane jako ponaglenia w rozumieniu art. 37 k.p.a. Zawarte w nich żądania, ani wskazanie organu, do którego zostały skierowane nie spełniają wymogów statuowanych przez ten przepis. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę należało uznać za niedopuszczalną, jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego i odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.