I SA/Gl 592/09

SENTENCJA Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50,00 (słownie: pięćdziesiąt 00/100) złotych; 2) w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić; 3) ustanowić dla skarżącego adwokata UZASADNIENIE Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., po bezskutecznym wezwaniu skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, odrzucono skargę H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W dalszej kolejności, postanowieniem z dnia 26 października 2009 r., odrzucono wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia przywołanego wyżej braku formalnego skargi. Pismem procesowym z dnia 3 listopada 2009 r. skarżący wniósł zażalenie na ostatnie z przywołanych wyżej orzeczeń Sądu. Jednocześnie zwrócił się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. W dalszej kolejności, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym rozszerzył zakres zgłaszanego wcześniej wniosku. W druku PPF z dnia 19 listopada 2009 r. wystąpił bowiem o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku odnotował, że ma 69 lat i jest emerytem. Podniósł dalej, że mieszka wraz z synem, który pracuje sezonowo, jako cieśla na budowie. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że posiada dom o pow. 60 m2 z poddaszem oraz łąkę o pow. 17 arów. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje jego świadczenie emerytalne w kwocie 915,41 zł. Skarżący wskazał nadto, że nosi się z zamiarem wybudowania budynku gospodarczego o pow. około 24 m2. W tych ramach wyjaśnił, że syn uprzednio zrobił we własnym zakresie część przydatnych materiałów budowlanych. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Najogólniej rzecz ujmując, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy polega na badaniu wzajemnej relacji aktywów strony wnioskującej, przy uwzględnieniu jej koniecznych wydatków, a pasywami, które w tej sytuacji przybierają postać niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Ocena sytuacji skarżącego, dokonana przy uwzględnieniu wskazanej wyżej zależności, uzasadnia wniosek, że skarżący może partycypować w ponoszeniu kosztów sądowych w sposób określony w pkt 1 i 2 sentencji. Trzeba przy tym zaakcentować, że wydatki w postępowaniu przed sądem administracyjnym, od których skarżący nie został zwolniony w praktyce nie występują. Jednocześnie przyjęto, że skarżący nie będzie w stanie samodzielnie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, którego udział w tym postępowaniu może okazać się niezbędny, jako że postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2009 r. odrzucono skargę H. Z. Z kolei wniesienie skargi kasacyjnej od tego orzeczenia wiąże się z przymusem adwokackim. Przyjęte tutaj rozstrzygnięcie podyktowane było nadto analizą sytuacji materialnej skarżącego dokonanej w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 59/09 i I SA/Gl 60/09. Podkreślić należy w tym miejscu, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia