III SA/Gd 819/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi Województwa [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego Województwa [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] kwotę 190 zł (sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE III SA/Gd 819/20 Uzasadnienie Przedmiotem skargi Województwa [...] – Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] (dalej w skrócie: "Zarząd" lub "strona skarżąca") jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej w skrócie: "Dyrektor") z dnia 12 czerwca 2020 r. nr [...] ustalająca za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 32,00 zł za odprowadzenie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte i zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemu kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. W podstawie prawnej decyzji wskazano przepisy art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 310 zwana dalej "P.w."). Do wydania powyższej decyzji doszło wskutek rozpatrzenia reklamacji Zarządu od informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za 2020 rok. W reklamacji podniesiono, że odcinek [...] w m. C., objęty pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 8 maja 2017 r. znak [...], został pozbawiony kategorii drogi wojewódzkiej. Zgodnie bowiem z decyzją [...] z dnia 12 czerwca 2019 r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie użytkowania nowo wybudowanego odcinka [...] na odc. [...] wraz z obwodnicą m. W., odcinki byłej drogi wojewódzkiej nr [...] położonej na terenie Gminy W. od km [...] do km [...], od km [...] do km [...] i od km [...] do km [...] straciły status drogi wojewódzkiej i przeszły na rzecz Powiatu [...]. Następnie na podstawie uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia 29 lipca 2019 r. w/w odcinki zostały pozbawione kategorii drogi powiatowej i przeszły na rzecz Gminy W. Zarząd pismem z dnia 22 stycznia 2020 r. znak [...] przekazał Wójtowi Gminy W. decyzję nr [...] z dnia 8 maja 2017 r. znak [...] Starosty [...] wraz z Operatem Wodnoprawnym. Mając powyższe na uwadze, Zarząd wskazał, iż adresatem informacji winna być Gmina W. Dyrektor nie uznał reklamacji, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że opłatę za usługi wodne ustala się na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, o czym stanowi art. 271 ust. 2,3,4 i 5 P.w. W przywołanym przepisie pozwolenie wodnoprawne jest wskazane jako jeden z elementów iloczynu stanowiącego wzór do wyliczenia opłaty stałej. Zgodnie z art. 271 ust 5a P.w. opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne, do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy, bez względu na przyczynę. Podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat jest beneficjent pozwolenia wodnoprawnego. To on jest adresatem decyzji administracyjnej, z której wynikają uprawnienia do korzystania z wód w zakresie w niej opisanym, ale także obowiązki z tym związane – m.in. obowiązek ponoszenia opłat. Decyzja administracyjna jaką jest pozwolenie wodnoprawne kreuje indywidualny stosunek administracyjny o charakterze władczym, wiążąc sytuację podmiotu w niej wskazanego z określonymi uprawnieniami i obowiązkami w sferze prawa publicznego. Przeniesienie praw i obowiązków z pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód nie następuje z mocy prawa tylko dlatego, że właściciel nieruchomości przeniósł prawo własności na inny podmiot, gdyż uprawnienie wynikające z pozwolenia wodnoprawnego nie jest częścią składową gruntu, na którym jest realizowane ani urządzenia wodnego. Przekształcenie drogi z wojewódzkiej w gminną nie powoduje automatycznego nabycia uprawnień i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego realizowanego dotychczas na tym gruncie przez zbywcę bądź inny podmiot. Nabywca gruntu nie jest następcą prawnym w odniesieniu do pozwolenia wodnoprawnego w rozumieniu art. 411 P.w. Nie oznacza to jednak, iż nie jest możliwe przeniesienie praw z pozwolenia na inny podmiot. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Zarząd zarzucając jej: 1) niezastosowanie art. 271 par. 1 pkt 1 P.w. oraz błędną wykładnię art. 271 ust. 4 P.w. polegające na niezasadnym zobowiązaniu Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] do zapłaty za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. opłaty stałej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych, podczas gdy Zarząd w tym okresie nie był podmiotem władającym urządzeniem wodnym, 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 107 par. 3 k.p.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, wybiórczym rozpatrzeniu podnoszonych przez skarżącego w reklamacji zarzutów oraz braku odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów sformułowanych przez skarżącego w trybie reklamacji; 3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 par. 3 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez brak sporządzenia, zgodnego z prawem, uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego rozstrzygnięcia. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że brak podstaw prawnych do naliczania opłaty za usługi wodne z uwagi na to, że Zarząd nie korzystał i nie korzysta z usługi wodnej w postaci odprowadzania do wód lub do urządzeń wodnych – wód opadowych lub roztopowych, ponieważ nie dysponuje ani urządzeniem wodnym ani nieruchomością, na której urządzenie to się znajduje. Ze wskazanej usługi wodnej korzysta inny podmiot, a mianowicie Gmina W., której Zarząd przekazał nieruchomość drogową. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną wymierzenia skarżącemu Zarządowi opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód był przepis art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a, a podstawą obliczenia wysokości tej opłaty przepis art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że Wody Polskie ustalają wysokość opłaty stałej za "odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast". W drugim z wymienionych przepisów ustawodawca wskazał w jaki sposób oblicza się "wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych" (jako "iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód."). Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że opłatę za usługi wodne należy pobierać wyłącznie w przypadku faktycznego korzystania z takich usług, nie zaś za samą możliwość takiego korzystania, wynikającą z zapisów pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. stanowi jednoznacznie, że opłatę pobiera się "za odprowadzanie wód", a nie za samą wynikającą z pozwolenia wodnoprawnego potencjalną możliwość takiego odprowadzania. Na trafność takiego stanowiska wskazuje bogate już orzecznictwo sadów administracyjnych (np. w wyrokach w sprawach II SA/Sz 469/18 z dnia 12 lipca 2018r., II SA/Sz 573/18 z dnia 1 sierpnia 2018 r., II SA/Ol 343/18 z dnia 5 lipca 2018 r., II SA/Gd 299/18 z dnia 18 lipca 2018 r., II SA/Gd 295/18 z dnia 25 lipca 2018 r., II SA/Gd 297/18 z dnia 1 sierpnia 2018 r., II SA/Bk 329/18 z dnia 23 sierpnia 2018 r., - orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że opłata stała za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód mieści się w pojęciu opłat za usługi wodne (art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a P.w.) i służy ochronie środowiska. Jest instrumentem ekonomicznym mającym na celu racjonalne gospodarowanie wodami (art. 267 pkt 1 P.w.). Podmiotem, który winien ponosić opłaty za usługi wodne jest zatem ten, kto z usług tych korzysta, a opłaty te powinny stanowić bodziec, by dbając o swój ekonomiczny interes korzystał z nich racjonalnie. Okolicznością niekwestionowaną przez organ jest to, że droga, której dotyczy pozwolenie wodnoprawne na podstawie którego ustalono opłatę straciła status drogi wojewódzkiej po jej przebudowie jeszcze w 2019r. W tej sytuacji skarżący Zarząd stracił także przymiot zarządcy tej drogi. Z chwilą utraty tego przymiotu nie sposób twierdzić, że skarżący Zarząd w istocie korzysta z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód z przedmiotowego odcinka drogi. W tym miejscu przywołać należy przepisy zawarte w art. 411 ust. 1 – 3 P.w., zgodnie z którymi następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia, zaś organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych potwierdza, w drodze decyzji, przejęcie przez następcę prawnego praw i obowiązków wynikających z tego pozwolenia na wniosek tego następcy. Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę podmiot zarządzający obecnie tym odcinkiem drogi, którego dotyczy decyzja jest następcą prawnym skarżącego zarządu, lecz konsekwencje tego faktu stanowić mogą podstawę wszczęcia odrębnego postępowania. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wystarczy bowiem stwierdzenie, że pomimo istnienia pozwolenia wodnoprawnego, którego beneficjentem był skarżący Zarząd, nie obciąża go obowiązek uiszczania opłaty wodnej w sytuacji, gdy bezspornie w roku 2020 nie pozostaje on zarządcą drogi, której pozwolenie to dotyczy. Powyższe okoliczności wskazują na to, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. polegającym na skierowaniu jej do podmiotu, nie będącego zobowiązanym do uiszczenia opłaty wodnej. Rzeczą organu administracji wodnej będzie rozpatrzenie reklamacji skarżącego Zarządu w sposób uwzględniający przedstawioną powyżej ocenę prawną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono wobec uwzględnienia skargi na podstawie art. 200 p.p.s.a.