I SA/Wa 548/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] - każdą w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie określonym w punkcie 1 wyroku; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...].01.2011 roku nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].06.2009 r nr [...] orzekającą o odmowie nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta G. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. W uzasadnieniu decyzji Minister podał, iż decyzją z dnia [...].06.2009 nr [...] Wojewoda [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasta G. prawa własności w/w nieruchomości, gdyż nieruchomość ta nie była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Miasto G. Rozpatrując odwołanie Minister stwierdził, iż zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nieruchomości rolne nieprzekazane Agencji Nieruchomości Rolnych do dnia [...].06.2000 r. ostatecznymi decyzjami stały się z dniem [...].07.2000 r. z mocy prawa własnością gmin na terenie których są położone. Nabycie tych nieruchomości stwierdza Wojewoda w drodze decyzji. Organ odwoławczy wskazał, iż powołana ustawa reguluje - w myśl art. 1 – zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu Cywilnego, położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Kodeks Cywilny zaś w art. 461 stanowi, iż nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Organ odwoławczy podniósł, iż obowiązkiem organu I instancji było zbadanie czy przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość rolną w rozumieniu art. 461 kc oraz czy położona jest na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele gospodarki rolnej. Wojewoda [...] przy ocenie charakteru przedmiotowej nieruchomości powołał się na ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego m. G., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia [...] kwietnia 1994 r. Nr [...], obowiązującego w dniu [...] lipca 2000 r. z którego wynika, że działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod: - budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne i wielorodzinne, oznaczone symbolami [...] to jest w strefie projektowanej zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej, wolnostojącej i bliźniaczej to [...] kondygnacji, osiedlowej wielorodzinnej lub domy mieszkalne do [...] kondygnacji; - budownictwo usługowe oznaczone symbolem [...], tj. projektowana zabudowa usługowa z zielenią urządzoną, wolnostojącą do [...] kondygnacji, przy ulicy [...] do [...] kondygnacji; - komunikację, oznaczoną symbolem [...]- ulica [...] ulica [...] oraz w niewielkiej części tereny gospodarki hodowlanej, oznaczone symbolem [...] tj. [...] wyłączone z terenów budowlanych. Natomiast działka nr [...] położona była na terenie: - o wyłącznej funkcji mieszkaniowej, oznaczonej symbolem [...] tj. projektowana zabudowa mieszkaniowa – strefa ciszy, ekstensywna, wolnostojąca, do [...] kondygnacji; - zagospodarowana na cele sportu ogólnodostępnego i kwalifikowanego, oznaczone symbolem [..] tj. projektowane urządzenia i obiekty sportowe, wolnostojące obiekty niezbędne dla funkcji terenu, wysokość do [...] kondygnacji; - tereny lasów ukierunkowane na gospodarkę leśną, oznaczone symbolem [...] tj. [...]. W ocenie Ministra wyżej wskazane przeznaczenie przedmiotowych działek w planie przesądza o tym, że nie stanowią one nieruchomości rolnej w rozumieniu art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Organ odwoławczy stwierdził, iż wprawdzie działka nr [...] jest w części przeznaczona na cele rolne (mniej niż [...] całej powierzchni działki ), jednakże w jego ocenie fakt ten nie przesądza o przeznaczeniu tej działki na cele [...]. W tej sytuacji zdaniem organu II instancji dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia okoliczność, iż zgodnie z wypisem z rejestru gruntów według stanu na dzień 1 lipca 2000 r. działki te figurowały jako: [...]. Przy ocenie bowiem rolnego charakteru przedmiotowych działek należy mieć na względzie konieczność łącznego spełnienia dwóch przesłanek z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. tj. zarówno przesłanki, która wynika z samej definicji nieruchomości [...] zawartej w art. 461 kc jak i tej, z której wynika konieczność położenia określonej nieruchomości na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego gminy na cele [...]. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasta G. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 13 ustęp 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. w zakresie wymogu obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego rolne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w dacie [...] lipca 2000 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość rolną w rozumieniu art. 461, a miarodajną datą dla oceny obowiązywania planu miejscowego i przeznaczenia nieruchomości w planie jest data [...]stycznia 1992 r. Skarżąca Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy częściowo uznać za zasadną aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazanych. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma ustalenie, czy nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] położona w G. spełnia warunki z art. 13 ustęp 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, pozycja 1700 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ustęp 3 lub nieprzekazane Agencji Nieruchomości Rolnych ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1 w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa, własnością gmin, na których są położone. Należy przyjąć, że "nieruchomości rolne", o których mowa w tym przepisie to nieruchomości o jakich mowa w art.1 pkt 1 tej ustawy, a więc nieruchomości rolne w rozumieniu Kodeksu Cywilnego, położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Z kolei Kodeks Cywilny, do którego odsyła ten przepis, w art. 461 stanowi, że nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane dla prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że nieruchomościami rolnymi w rozumieniu ustawy z dnia 19 października 1991 roku są nieruchomości zdefinowane w przepisach Kodeksu Cywilnego i stosownie do art. 1 pkt 1 tej ustawy położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Tylko więc nieruchomości spełniające te warunki podlegają komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 13 powołanej ustawy. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest ustalenie, czy będąca przedmiotem postępowania nieruchomość w dniu [...] lipca 2000 r., oprócz spełnienia innych warunków określonych w tym przepisie, była przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Z akt sprawy wynika, że wg miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta G., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia [...] kwietnia 1994 r. nr [...], obowiązującego w dniu [..] lipca 2000 r. działka nr [...] położona była na terenie o wyłącznej funkcji mieszkaniowej, zagospodarowania na cele [...]. Sad podziela stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nieruchomość ta nie spełnia warunków określonych w art. 1 pkt 1 ustawy, nie była bowiem przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele [...]. Działka nr [...] jest wprawdzie w ewidencji gruntów oznaczona jako [...] lecz decydujące znaczenie dla komunalizacji ma określenie jej przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego a nie w ewidencji gruntów, do której powołane przepisy się nie odwołują i nie nadają tym zapisom znaczenia prawnego dla określenia wystąpienia przesłanek do komunalizacji na tej podstawie prawnej. W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując ponownie sprawę prawidłowo przyjął, że o nabycie nieruchomości przez gminę na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. decyduje stan nieruchomości na dzień [...] lipca 2000 r. Na ten dzień Minister dokonał oceny przesłanek warunkujących przejście na rzecz gminy zasadnie przyjmując, iż przedmiotem przejścia prawa własności może być jedynie mienie określone w art. 1 ustawy, zdefiniowane w Kodeksie Cywilnym i położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele [...]. Tych warunków działka nr [...] nie spełnia. Niezasadne jest stanowisko skarżącego, iż miarodajną datą dla oceny obowiązywania planu miejscowego jest data [...] stycznia 1992 r. tj. data wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. Jak wynika bowiem z tej ustawy datą tą jest dzień [...] lipca 2000 r. i na tę datę należy badać wystąpienie przesłanek umożliwiających komunalizację. Jeśli chodzi natomiast o działkę nr [...], to Sąd uznał, iż w tej części zarówno decyzje organu I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem art.13 ustęp 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Jak wynika bowiem z planu zagospodarowania przestrzennego miasta G. wyżej powołanego i obowiązującego w dniu [...] lipca 2000 r. działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne i wielorodzinne, budownictwo usługowe, komunikację oraz w niewielkiej części tereny gospodarki hodowlanej tj. [...]. Minister zauważa, że działka ta w części przeznaczona jest na cele [...] uznając jednak, iż fakt ten nie przesądza o przeznaczeniu tej działki na cele [...], gdyż ta część to mniej niż 15 % całej powierzchni. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, gdyż w ocenie Sądu nie ma znaczenia jaką część całej nieruchomości stanowi nieruchomość rolna. Zgodnie z powołanym wcześniej art.13 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nieruchomości rolne nieprzekazane do tzw. "Zasobu" ostatecznymi decyzjami w terminie do dnia [...] czerwca 2000 r. stają się z mocy prawa własnością gmin na terenie których są położone. Oznacza to, że z upływem wskazanego w powołanym akcie prawnym terminie, a więc z dniem [...] lipca 2001 r. następuje nabycie przez gminę tych nieruchomości z mocy samego prawa. Należy przyjąć więc, że z dniem [...] lipca 2000 r. Gmina Miasta G. stała się zgodnie z ustawową dyspozycja i jedynie na mocy samego prawa właścicielem części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Od upływu bowiem ustawowego terminu tj. z dniem [...] lipca 2000 r. nastąpił podział nieruchomości na część spełniającą określone przesłanki i tym samym nabytą przez Gminę Miasta G. oraz na część nie spełniającą ustawowych przesłanek i jako taką pozostającą własnością Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt. II OSK 1612/07 ). Dochodzi zatem do podziału z mocy prawa takiej nieruchomości, której część pozostaje własnością dotychczasowego właściciela (Skarbu Państwa), zaś część stanowiąca nieruchomość [...] staje się własnością gminy. W ocenie Sądu te elementy nie zostały właściwie ocenione przez organy orzekające w sprawie, jak również nie został ustalony i wyjaśniony stan faktyczny sprawy tj. jaką część działki nr [...] stanowią [...], a więc nieruchomość [...]. Z tych względów Sąd uchylił decyzje obu organów w zakresie dotyczącym odmowy nabycia własności przez Gminę Miasta G. działki nr [...] i w tym zakresie sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem rozważań wyżej przedstawionych. Natomiast w pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił uznając, iż decyzje organów co do działki nr [...] są prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151, art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.