I SA/Gl 1254/15

SENTENCJA Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi M. Z., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 listopada 2015 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego, akcentując, że jest sobą bezrobotną. M. Z. stwierdził, że jedynym źródłem dochodu pozostaje sprzedaż "własnego osobistego majątku", chociaż zdeklarował dalej w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, iż nie posiada jakichkolwiek składników majątkowych. W dalszej kolejności, pismem doręczonym skarżącemu w dniu 20 listopada 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi do dziś dnia. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.). Przyszło w tym miejscu podkreślić, iż skarga w niniejszej sprawie, złożona została na decyzję z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przedmiotem skargi jest działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należało zatem stwierdzić, że takim zwolnieniem z mocy samej ustawy objęty jest w tej sprawie M. Z. Oznacza to – mając na uwadze treść art. 241 P.p.s.a. – że skarżący zwolniony jest od obowiązku ponoszenia zarówno opłat sądowych, w tym wpisów sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z tych względów wniosek skarżącego jest w tej części bezprzedmiotowy, a postępowanie nim wszczęte stało się zbędne, co uzasadnia jego umorzenie, co też orzeczono w pkt 1 sentencji na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy do rozpoznania pozostał wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego, a tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Uwzględnienie wniosku w tym zakresie musi być poprzedzone wykazaniem, że osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Co znamienne, użycie w tym przepisie słowa "wykaże" oznacza ni mniej ni więcej "dowieść", "udokumentować" czy "udowodnić", a nie jedynie "oznajmić" czy "poinformować" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne, co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Termin zakreślony dla dokonania tej czynności procesowej upłynął więc bezskutecznie w dniu 27 listopada 2015 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej, może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych M. Z. Należy w tym miejscu odnotować, że obszerne wezwanie referendarza sądowego (pismo doręczone skarżącemu w dniu 20 listopada 2015 r.) zmierzało między innymi do ustalenia, czy, i w jakim zakresie, na skarżącym ciąży w istocie obowiązek ponoszenia deklarowanych przez niego wydatków z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego. Referendarz chciał tez ustalić z jakiego źródła finansowania skarżący opłaca te wydatki oraz ponosi koszty spłaty kredytów i pożyczek, skoro zdeklarował w druku PPF, że jest osobą bezrobotną i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Akcentowana wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Reasumując, wniosek w części dotyczącej ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Tym samym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 2 sentencji.