I GZ 260/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 186/20 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na informację Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 13 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 186/20 odmówił [...] (skarżącemu) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na informację Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 13 marca 2020 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że skarżący w dniu 26 maja 2020 r. (data stempla pocztowego) złożył skargę na informację Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 13 marca 2020 r. w przedmiocie nieuwzględnienia protestu. W skardze zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wypadek, jak stwierdził, gdyby Sąd uznał, że taki wniosek jest potrzebny i uzasadniony. Podniósł, że wniosek składa z ostrożności procesowej, z uwagi na trwający od 14 marca 2020 r. stan zagrożenia epidemicznego, a następnie od 20 marca 2020 r. stan epidemii oraz co się z tym wiąże zawieszenie biegu terminów procesowych, sądowych i administracyjnych. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi WSA w Kielcach podał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazał bowiem, że w okresie od 30 kwietnia 2020 r. do 14 maja 2020 r. zaistniały niezależne od wnioskodawcy przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Sam fakt istnienia stanu epidemicznego i stanu epidemii nie uzasadnia wniosku o przywrócenie terminu. We wskazanym okresie była, bowiem możliwość poruszania się i załatwiania pilnych, niezbędnych spraw. Nadto 20 kwietnia i 4 maja 2020 r. zniesiono wiele obostrzeń związanych z koronawirusem. W ocenie WSA skarżący nie dochował należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niego oczekiwać. Przy dołożeniu należytej staranności skarżący był w stanie dopełnić swoich obowiązków i złożyć skargę w terminie W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem skarżącego skarga została wniesiona w terminie. Podstawą zaś do takiego wniosku jest przepis art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Przepis ten zawiesił termin do wniesienia skargi albowiem przedmiotowa sprawa nie miała statusu pilnego. Autor zażalenia ewentualnie złożył jednak wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi albowiem dla przygotowania skargi niezbędna była konsultacja prawna i merytoryczna co w okresie pandemii było niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnia od braku winy strony w jego uchybieniu, trafnie też zwrócił uwagę na konieczność zbadania, czy strona dołożyła należytej staranności w dbaniu o własne interesy i stwierdził – w oparciu o ugruntowane orzecznictwo – że przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc te rozważania do wniosku skarżącego Sąd I instancji ograniczył się jednak do wskazania, że autor zażalenia nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Nie wskazał bowiem, że w okresie od 30 kwietnia 2020 r. do 14 maja 2020 r. zaistniały niezależne od wnioskodawcy przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Sam fakt istnienia stanu epidemicznego i stanu epidemii nie uzasadnia wniosku. We wskazanym okresie była bowiem możliwość poruszania się i załatwiania pilnych, niezbędnych spraw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego samo powołanie się na to, że 20 kwietnia 2020 r., i 4 maja 2020 r., zniesiono wiele obostrzeń związanych z koronawirusem nie oznacza automatycznie, że w odniesieniu do sporządzenia skargi w przedmiocie nieuwzględnienia protestu było spowodowane niedołożeniem należytej staranności przez skarżącą. WSA w swych rozważaniach nie odniósł się do argumentacji skarżącego odnośnie kwestii związanych ze stanem pandemii. Oznacza to, że ocena merytoryczna wniosku o przywrócenie terminu była fragmentaryczna i nie może zostać uznana za prawidłową. Uchylając zaskarżone postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał równocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, i możliwe jest ocenienie na podstawie akt sprawy zasadności wniosku skarżącej. Dokonując takiej oceny należy przede wszystkim wskazać, że przesłanki przywrócenia terminu zawarte w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. nie uzależniają pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia wniosku w tym przedmiocie od udowodnienia przez niego braku winy w uchybieniu terminu. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. przewiduje jednoznacznie, że we wniosku o przywrócenie terminu należy jedynie uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle wniosku skarżącego należało uznać, iż uprawdopodobnił on okoliczności wskazujące na brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. WSA niesłusznie pominął bowiem, że w okresie obostrzeń spowodowanych pandemią koronawirusa w Polsce wprowadzono szereg ograniczeń, które utrudniały lub uniemożliwiały dokonywanie czynności życia codziennego. Dokonano błędnej oceny ograniczeń związanych w kontekście stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID choćby z kwestią konsultacji prawnej skargi. Wszak sprawy związane z ustawą wdrożeniową należą do tych z kategorii skomplikowanych. Ich materia i problematyka jest rozległa i złożona. Wymagają one konsultacji prawnych co w dobie pandemii było ograniczone. Oczywistym jest, że wystąpienie pandemii spowodowało nie tylko szereg zmian i uciążliwości w funkcjonowaniu życia codziennego, ale także wiele zmian w przepisach prawa, które były trudne do prześledzenia dla osób bez stosownego przygotowania zawodowego. Powyższe odnosi się do błędnie odczytywanej przez skarżącego kwestii biegu terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym w kontekście wprowadzonego stanu epidemii związanej z COVID-19. Powyższe z uwagi na doręczenie odpisu zaskarżonej informacji Zarządu Województwa Świętokrzyskiego w dniu 30 kwietnia 2020 r. tj. w okresie zawieszenia biegu terminów sądowych związanych z pandemią. Wadliwie przy tym wskazuje autor zażalenia, że sprawy z tzw. ustawy wdrożeniowej nie należą do kategorii spraw pilnych Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 15zzs ust. 2 ustawy COVID-19 wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów, o których mowa w art. 15zzs ust. 1, nie dotyczy terminów w rozpoznawanych przez sądy między innymi w sprawach wskazanych w art. 14a ust. 4 i 5 ustawy COVID-19. Art. 14a ustawy COVID-19 wprowadził kategorię spraw "pilnych" (zob. art. 14a ust. 3 ustawy COVID-19). W ust. 5 tego przepisu wskazano, że "sprawami pilnymi, o których mowa w ust. 3, są sprawy, w przypadku, których ustawa określa termin ich rozpatrzenia przez sąd oraz sprawy wniosków o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności". W art. 61 ust 5 ustawy wdrożeniowej określono termin rozpatrzenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny – 30 dni od dnia wniesienia skargi. W związku z powyższym sprawy związane z ustawą wdrożeniową z uwagi na zakreślony w niej termin rozpoznania sprawy przez Sąd - należą do kategorii spraw pilnych, o jakich mowa w cyt. wyżej przepisie. Zaistniałe okoliczności miały wpływ na ocenę wniosku o przywrócenie terminu i wskazują, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy Skarżącego. Zasadnym jest więc przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z opisanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpatrywanym przypadku skarżąca uprawdopodobniła, że bez swojej winy nie uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, a w konsekwencji, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz przywrócił termin do złożenia wskazanego wniosku.