II SA/Po 869/15

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska UZASADNIENIE Skarżący J. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Aktualnie zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że aktualna sytuacja majątkowa skarżącego wskazana w dalszej części formularza dowodzi, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty stosunkowej bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. Nie posiada żadnych oszczędności pozwalających na zapłacenie wpisu sądowego stosunkowego choćby w części. Kwota dochodu pozostającego po odjęciu podstawowych kosztów utrzymania jest w całości przeznaczana na prowadzenie przez niego działalności gospodarczej, przy czym kwota jest minimalną niezbędną do jej prowadzenia. Z oświadczenia wynika, że sam prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni [...] m² o wartości około [...]zł, nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha oraz inną nieruchomość o powierzchni [...]ha. Nadto oświadczył, że posiada samochód osobowy o wartości około [...]zł oraz ciężarowy o wartości około [...]zł. Skarżący wskazał, że z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny netto w wysokości [...]zł, stałe zobowiązania wynoszą około [...]zł; opłaty za prąd, gaz, utrzymanie samochodu, domu, wyżywienie, ubrania, podatki rolne i od nieruchomości dają łącznie kwotę około [...]zł na miesiąc. Pozostała kwota dochodu przeznaczana jest na działalność gospodarczą. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie prawidłowo doręczone w dniu 17 listopada 2015r. (k. 26) pozostało bez odpowiedzi. Skarżący został zobowiązany przede wszystkim do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz poparcia twierdzeń dokumentami (PIT). Wezwano go do podania, jakie były łączne przychody i koszty prowadzonej działalności gospodarczej oraz ich potwierdzenia odpowiednimi dokumentami (zeznania podatkowe za 2014r., wyciągi z ksiąg rachunkowych, raportów kasowych, deklaracji VAT). Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, kosztów jego uzyskania i w konsekwencji dochodów skarżącego, w sposób istotny rzutuje na jego możliwości finansowe w zakresie przyznania prawa pomocy. Nadto wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Wezwano skarżącego do opisania wszystkich posiadanych nieruchomości, w tym do podania wysokości przychodów jakie przynoszą i kosztów ich utrzymania. Posiadanie nieruchomości co do zasady jest przesłanką odmowy przyznania prawa pomocy, gdyż stanowi źródło uzyskania dodatkowych środków w postaci czynszu z najmu, dzierżawy gruntu rolnego, czy nawet sprzedaży. Skarżący w formularzu o prawo pomocy w sposób ogólny wskazał na rodzaj swoich stałych zobowiązań i wydatków, ale nie podał szczegółowy spisu tych kosztów i wysokości należności, co nie pozwala na ustalenie realnych środków finansowych jakimi rzeczywiście rozporządza. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów postępowania, chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Brak współpracy skarżącego, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska