I OZ 838/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1973/11 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmowie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T. G. na pismo Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 maja 2011 r., nr 2780/DSS w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE T. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na pismo Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 maja 2011 r. nr 2780/DSS w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości. Na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.549, 52 zł, a obecny stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie dodatkowej pracy. Zaznaczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i synami. Jako wyłączny składnik majątku skarżący wymienił mieszkanie o pow. 75, 62 m2 wskazując, iż jest to lokal objęty przydziałem służbowym. Dodatkowo oświadczył, że nie posiada konta bankowego, ani też dewizowego oraz przedstawił wykaz opłat czynszowych i eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny. Wnioskodawca nie nadesłał natomiast żądanych przez Sąd informacji o stanie majątkowym jego i jego rodziny oraz stosownych dokumentów. Postanowieniem z dnia 17 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd wskazał, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia ustawowego od tego obowiązku. W myśl art. 239 pkt 1 lit. d cytowanej ustawy, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Niniejsza sprawa niewątpliwie zalicza się do tej kategorii spraw, ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przekazanie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej, a więc sprawa ta dotyczy zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata, Sąd wskazał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, iż skarżący osiąga dochód w wysokości 1.549,52 zł, a jako wyłączny składnik majątku wymienił mieszkanie o pow. 75, 62 m2. Jedyny przedstawiony dokument wykaz opłat czynszowych i eksploatacyjnych za zajmowany lokal mieszkalny dotyczy wyłącznie jednej kategorii wydatków, przy czym nawet w tym zakresie nie dowodzi on, że wydatki z tego tytułu w całości ponosi skarżący, skoro rozliczenia wysokości czynszu w tym dokumencie dokonano z uwzględnieniem czterech osób. Treść tego dokumentu budzi zatem wątpliwości w zestawieniu z oświadczeniem skarżącego, z którego wynika z kolei, że gospodarstwo domowe, pod wskazanym w rozliczeniu adresem, prowadzi samodzielnie. Dodatkowo, wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie Sądu w sprawie nadesłania dokumentów źródłowych potwierdzających zamieszczone we wniosku informacje, nie przedstawił też żadnych innych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na obciążenie dochodu skarżącego i z związku z tym mogłyby być ocenione przez Sąd. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, pismem z dnia 3 sierpnia 2012 r. wzywając skarżącego do przedstawienia dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze wnioskodawcy, w tym kopii odcinka emerytury, odpisów zeznań podatkowych oraz oświadczenia poświadczającego dochody żony oraz posiadane przez nią oszczędności. Pomimo powyższego wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na to pismo i nie przedstawił żądanych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Mając na względzie, iż jak powyżej wskazano, to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia znajdowania się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, a skarżący wezwany do wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej nie wykonał wezwań Sądu do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, odmowę przyznania pełnomocnika z urzędu należy uznać za zasadną. W sprawie niniejszej ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego okazało się bowiem z winy jego samego niemożliwe, a w związku z tym niemożliwe było również uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przypadku zaś oddalenia wniosku w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych Sąd trafnie zauważył, że skarżący na mocy art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a. nie ma obowiązku ich ponoszenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) postanowił zażalenie oddalić.