I OSK 1883/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Leszek Kiermaszek Izabella Kulig- Maciszewska (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 969/06 w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 969/06, oddalił skargę B. Z. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżoną decyzją Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. [...] W. z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za część gruntu oznaczonego hipotecznie jako "Kolonia włościańska we wsi S. K. [...]", dz. [...], o powierzchni [...] m2, położonego w W. przy ulicy [...]. Organ uznał, iż na dzień 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu) nieruchomość przy ul [...] była zabudowana budynkiem mieszkalnym, murowanym, trzykondygnacyjnym, zawierającym 27 izb mieszkalnych oraz 5 izb użytkowych – co wynikało z treści sporządzonego w dniu [...] kwietnia 1968 r. protokołu zdawczo-odbiorczego Zarządu Budynków Mieszkalnych Warszawa P. [...], Administracja Domów Mieszkalnych Nr [...] oraz decyzji: Naczelnika Dzielnicy W. P. [...] z dnia [...] lutego 1980 r., z dnia [...] października 1981 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. P. [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. oraz aktów notarialnych: repertorium [...] z dnia [...] marca 1996 r. Stąd zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami – uprawnieni do odszkodowania na jego podstawie są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości warszawskich, tj. domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Odszkodowanie przysługuje przy tym za inną działkę niż działka pod domem jednorodzinnym. Zawarta w art. 215 ust. 2 przesłanka faktycznej możliwości władania działką, odnosi się bowiem do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a nie do działki znajdującej się pod budynkiem jednorodzinnym. Organ podkreślił przy tym, że stanowisko przeciwne byłoby sprzeczne jest z ratio legis wymienionego przepisu, którym było zaspokojenie roszczeń wyraźnie wymienionych w nim poprzednich właścicieli budynków, a nie właścicieli budynków i gruntów pod budynkami. W tych warunkach organ dodatkowo zaznaczył, że zbędnym było prowadzenie postępowania wyjaśniającego co do kwestii, czy będąca przedmiotem rozstrzygnięcia część dawnej działki nr 18 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, skoro – jak wspomniano wyżej – działka ta była działką zabudowaną. B. Z. złożył skargę na powyższą decyzję domagając się odszkodowania za zajęty pod ulicę grunt o powierzchni [...] m2, zarzucając naruszenie art. 21 Konstytucji art. 128 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oddalając Skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) jest wyłączną podstawą prawną dla przyznania odszkodowania z tytułu przejęcia przez Państwo gruntu stanowiącego działkę, która przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z tego powodu stanowisko pełnomocnika skarżącego zajęte na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2006 r., że przepisami, w oparciu o które winno zapaść w tej sprawie rozstrzygnięcie winny być przepisy działu ustawy dotyczącego wywłaszczeń, nie było uzasadnione. Przedmiotowa nieruchomość ani jej część nie została bowiem nigdy wywłaszczona (decyzja o wywłaszczeniu nigdy nie została wydana), a z mocy prawa nieruchomość ta przeszła na własność najpierw Gminy m. [...] W. a następnie Państwa. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji również w oparciu o przepis art. 215 cyt. ustawy roszczenie B. Z. nie mogło zostać uwzględnione. Odszkodowanie bowiem za grunt warszawski wtedy tylko mogło by być przyznane, gdyby ( oprócz spełnienia i innych warunków ) stanowił on działkę, która w dniu 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Z akt sprawy wynika – wskazał Sąd – że przedmiotowa nieruchomość w powyższej dacie składała się z jednej geodezyjnie wyodrębnionej działki. Miała ona numer [...] i stał na niej budynek mieszkalny. Zatem fragment tej działki o powierzchni [...] m2 (obecnie zajęty pod ulicę) nie spełniał przewidzianego przepisem art. 215 warunku. To, że w niniejszej sprawie skarżący dowolnie wydzielił sobie z całej nieruchomości jej część, która w dacie wejścia w życie dekretu nie była zabudowana budynkiem, ale która również nie była wyodrębniona geodezyjnie pozostawało – w świetle brzmienia omawianego przepisu – bez wpływu na rozstrzygnięcie. Przepis ten operuje bowiem pojęciem działki (i to jednej), przez co należy rozumieć nie jakikolwiek kawałek nieruchomości, ale wyodrębnioną geodezyjnie działkę gruntu. Choć nie było to przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, ponieważ jednak dotyczyła ona roszczenia do gruntu nieruchomości warszawskiej, na marginesie, Sąd zauważył, że uzasadnienie decyzji Prezydenta m. [...] W. z dnia [...] nr [...] w części, w której odmówiono skarżącemu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do wspomnianych [...] m2 nie zawiera uzasadnienia prawnego, a odmowę przyznania prawa do tej części motywuje tylko stanem faktycznym (zajęcie tego terenu pod ulicę). Decyzja ta jednak ponieważ jest prawomocną, wywołuje określone skutki prawne. B. Z. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym zastosowaniu art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zamiast zastosowania art. 21 Konstytucji i art. 128 i dalszych u.g.n. oraz przepisów Unii Europejskiej o własności lub art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 827 ze zm.) odnośnie przepisów dotyczących gruntów zajętych na drogi. 2) naruszenie przepisów postępowania w niniejszej sprawie, poprzez brak uzasadnienia prawnego w decyzji Prezydenta m. [...] Warszawy z [...] (nr [...]) potwierdzonej dalszymi decyzjami i wyrokiem Sądu. Skarżący wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej z uwagi na wyeliminowanie niezgodności art. 215 ust 22 Konstytucji z przepisami Unii Europejskiej oraz art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 827 ze zm.) i orzeczenia Sądu Najwyższego – uchwała z 26 maja 2006 r. – III CZP 19/06. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie nie przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który jest sprzeczny z Konstytucją, ale odszkodowanie winno być wypłacone na podstawie art. 21 Konstytucji i art. 128 i następne o gospodarce nieruchomościami ponieważ przedmiotowa działka stanowi drogę, a więc została przeznaczona na cel publiczny. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu. Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie takie przesłanki nie zachodzą, dokonano oceny wyroku Sądu pierwszej instancji stosownie do wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu. Przy czym Sąd nie posiada kompetencji do ich precyzowania czy uzupełniania i w związku z tym podlegają one rozpoznaniu w formie, jakiej zostały sformułowane. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, poprzez brak uzasadnienia prawnego decyzji Prezydenta m. [...] W. z dnia [...] nr [...]. Przede wszystkim w skardze kasacyjnej stawiane są zarzuty dotyczące orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Zarzuty te muszą wskazywać jakie konkretnie przepisy, w tym wypadku postępowania, zostały naruszone. W niniejszej skardze takie przepisy nie zostały sprecyzowane, a z samego zarzutu nie wynika, iż naruszenia dopuścił się nie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a organ administracji publicznej. Przy czym stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja dotyczy innego postępowania i nie była wydawana w granicach niniejszej sprawy. W związku z tym nawet przy prawidłowo sformułowanym zakresie kasacyjnym, nie mógłby on odnieść zamierzonego skutku. Również nie jest zasadny zarzut błędnego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji, art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prawidłowo Sąd uznał, iż powołany przepis stanowił podstawę domagania się odszkodowania za działkę, która stała się własnością gminy na podstawie powołanego dekretu z dnia 16 października 1945 r. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, takiej podstawy nie mógł stanowić przepis art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym bardziej art. 21 Konstytucji RP, gdyż przepisy te dotyczą odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Natomiast w niniejszej sprawie, co zasadnie podniósł Sąd pierwszej instancji, przedmiotowa działka nie była wywłaszczona. Takiej podstawy nie mógł również stanowić przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), bowiem przedmiotowa działka wprawdzie stanowi drogę publiczną, ale była własnością gminy. Natomiast powołany przepis odnosi się do nieruchomości zajętych pod drogi, ale które w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiły własności jednostek samorządu terytorialnego, ani Skarbu Państwa. Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.