I ACa 295/18

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->I ACa 295/18</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 27 listopada 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p> Przewodniczący: SSA Jan Futro</p> <p>Sędziowie: SSA Małgorzata Gulczyńska /spr./</p> <p> SSO /del./ Marcin Garcia Fernandez</p> <p>Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Paulus</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. w Poznaniu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. J.</span> i <span class="anon-block">P. M.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- --> w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu</p> <p>z dnia 24 października 2017 r. sygn. akt XVIII C 35/15</p> <p> <strong> <!-- -->I . zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 2 o tyle tylko, że termin początkowy biegu zasądzonych w nich odsetek ustala na 2 września 2016 r., a w pozostałej części powództwo o odsetki oddala;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->II. oddala apelację w pozostałej części;</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->III. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów po 2.700 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.</strong> </p> <p>Marcin Garcia Fernandez Jan Futro Małgorzata Gulczyńska </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 295/18</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powodowie <span class="anon-block">J. J.</span> i <span class="anon-block">P. M.</span> w pozwie z 7 listopada 2012 r., sprecyzowanym w piśmie z 19 grudnia 2012 r., wnieśli o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span>:</p> <p>– po 30.000 zł na rzecz każdego z nich wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za zmniejszenie wartości ich nieruchomości,</p> <p>– po 20.000 zł na rzecz każdego z nich wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem odszkodowania w związku z koniecznością rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego posadowionego na ich nieruchomości,</p> <p>– ustalenia odpowiedzialności pozwanego wobec powodów na przyszłość, w związku z ujawnionymi w przyszłości szkodami związanymi z koniecznością dostosowania budynku na ich nieruchomości,</p> <p>– kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w podwójnej wysokości, zasądzonych solidarnie na rzecz powodów.</p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa według nom przepisanych w stawce podwójnej.</p> <p>W piśmie z 10 marca 2014 r. pełnomocnik powodów, po zapoznaniu się z opinią biegłego sądowego <span class="anon-block">K. R.</span> rozszerzył powództwo o 24.000 zł, tj. do kwoty 84.000 zł, a to w związku ze spadkiem wartości nieruchomości powodów. Tym samym wniósł o zasądzenie na rzecz każdego z powodów kwoty 42.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem odszkodowania w związku ze spadkiem wartości ich nieruchomości (k. 200-201).</p> <p>Prawomocnym wyrokiem częściowym z 22 marca 2016 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów po 37.450 zł z ustawowymi odsetkami od 30.000 zł od dnia 27 lutego 2014 r. do dnia zapłaty, a od 7.450 zł od dnia 14 marca 2014 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo o zapłatę odszkodowania za spadek wartości nieruchomości w pozostałym zakresie (k. 493).</p> <p>W piśmie z 24 listopada 2016 r. powodowie rozszerzyli żądanie odsetkowe, domagając się zasądzenia kwot wskazanych w pozwie tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej nieruchomości wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 4 września 2012 r. do dnia zapłaty (k. 726-727).</p> <p>Pozwany wniósł o oddalenie powództwa także w zakresie rozszerzonym.</p> <p> <strong> <!-- -->Zaskarżonym obecnie wyrokiem</strong> z 24 października 2017 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów tytułem kosztów rewitalizacji akustycznej po 15.781,51 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 września 2012 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Kosztami procesu obciążył powodów w częściach równych co do 13%, a pozwanego w 87% – pozostawiając ich szczegółowe rozliczenie referendarzowi sądowemu.</p> <p>Ustalenia faktyczne stanowiące podstawę do wydania wyroku częściowego, pozostają niezmienne. Sąd przypomniał, że lotnisko cywilne <span class="anon-block">P.</span>-<span class="anon-block">Ł.</span> jest własnością pozwanego. W dniu 30 stycznia 2012 r. Sejmik Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> podjął uchwałę nr<span class="anon-block">(...)</span>w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska <span class="anon-block">P.</span>-<span class="anon-block">Ł.</span> w <span class="anon-block">P.</span>. Uchwała utworzyła obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska <span class="anon-block">P.</span>-<span class="anon-block">Ł.</span> w <span class="anon-block">P.</span>, którego zarządcą jest <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">P.</span>. Na obszarze ograniczonego użytkowania wyodrębniono dwie strefy: zewnętrzną i wewnętrzną. W uchwale wprowadzono wymagania techniczne dotyczące budynków położonych w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania w postaci: obowiązku zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej. Wskazano, że przez odpowiednią izolacyjność akustyczną przegród budowlanych należy rozumieć izolacyjność akustyczną określoną zgodnie z Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej z uwzględnieniem poziomu hałasu powodowanego przez starty, lądowania, przeloty statków powietrznych, operacje naziemne i inne źródła hałasu związane z funkcjonowaniem lotniska, przy zapewnieniu wymaganej wymiany powietrza w pomieszczeniu, a także wymaganej izolacyjności cieplnej. Za właściwy klimat akustyczny w budynkach uznano poziom dźwięku zgodny z obowiązującymi Polskimi Normami w dziedzinie akustyki budowlanej. Powyższa uchwała weszła w życie 28 lutego 2012 r.</p> <p>Powodowie są użytkownikami wieczystymi nieruchomości gruntowej położonej w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, o pow. 0,0560 ha, znajdującej się na <span class="anon-block">działce nr (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w <span class="anon-block">P.</span> prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą o nr (...)</span>. Każdemu z nich przysługuje udział wynoszący ½ w przedmiotowym prawie użytkowania wieczystego.</p> <p>Zgodnie z załącznikami nr 6b i 7b do uchwały Sejmiku Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> nr <span class="anon-block">(...)</span> opisana wyżej nieruchomość znajduje się w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania lotniska <span class="anon-block">P.</span>-<span class="anon-block">Ł.</span> w <span class="anon-block">P.</span>. Na dzień wejścia w życie uchwały była zabudowana budynkiem mieszkalnym dwukondygnacyjnym, niepodpiwniczonym w zabudowie wolnostojącej.</p> <p>Zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, nieruchomość znajduje się na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z możliwością organizowania nieuciążliwych miejsc pracy oraz lokalizowania budynków gospodarczych.</p> <p>Powodowie, wznosząc w latach 2004-2005 budynek mieszkalny, mieli świadomość, że znajduje się ona blisko lotniska <span class="anon-block">Ł.</span>, jednak wówczas był to mały port lotniczy o niezbyt intensywnej eksploatacji.</p> <p>W chwili powstania obszaru ograniczonego użytkowania budynek mieszkalny wymagał nakładów rewitalizacyjnych w celu zapewnienia komfortu akustycznego, szczegółowo opisanych w opinii biegłego <span class="anon-block">J. W.</span>. Wartość tych nakładów wynosi 31.563,02 zł brutto. Przede wszystkim konieczna jest wymiana okien oraz montaż nawiewników na ścianach zewnętrznych.</p> <p>Pismem z 2 lipca 2012 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty w terminie 14 dni odszkodowania w łącznej kwocie 100.000 zł, w tym 60.000 zł tytułem zmniejszenia wartości nieruchomości oraz 40.000 zł tytułem kosztów koniecznej rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego.</p> <p>W piśmie z 4 września 2012 r., doręczonym stronie powodowej 3 października 2012 r., pozwany wyraził chęć podjęcia rozmów w kwestii zaspokojenia uzasadnionych roszczeń w związku z ponadnormatywną emisją hałasu lotniczego. Jednocześnie pozwany zobowiązał pełnomocnika powodów do przedłożenia dokumentacji odnośnie do tytułu prawnego do lokalu oraz operatów szacunkowych od rzeczoznawcy majątkowego.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego były przepisy art. 129 ust. 2 oraz art. 136 ust. 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Sąd ten ustalając okoliczności istotne z punktu widzenia nakładów akustycznych na nieruchomość powodów odwołał się w całości do wyliczeń biegłego <span class="anon-block">J. W.</span>.</p> <p>Sąd Okręgowy wskazał, że szkoda w majątku powodów, przejawiająca się w konieczności poniesienia nakładów rewitalizacyjnych, powstała już w dacie wejścia w życie uchwały Sejmiku Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> z 30 stycznia 2012 r., tj. w dniu 28 lutego 2012 r. W związku z powyższym, ustalając stan techniczny budynków mieszkalnych i wymagania akustyczne jakie winny spełniać, uwzględniono parametry według stanu na dzień wejścia w życie ww. uchwały. Sąd I instancji ustalił, że po wprowadzeniu przedmiotowej uchwały budynek mieszkalny powodów nie spełnia norm dla zamierzonych i wyliczonych poziomów dźwięku hałasu. Budynek ten wymaga zatem – po wprowadzeniu obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska <span class="anon-block">Ł.</span> – dodatkowej modernizacji w zakresie zamontowania nawiewników okiennych w ilości 8 sztuk, służących poprawie sprawności systemu wentylacji oraz wymiany okien na okna PCV o wyższej wypadkowej izolacyjności akustycznej, tj. na poziomie <span class="anon-block">(...)</span> w zależności od pomieszczeń.</p> <p>Sąd I instancji podkreślił, że w związku z tym, iż w pomieszczeniach chronionych budynku powodów dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu konieczne jest podniesienie izolacyjności akustycznej budynku w ww. sposób. Łączna wartość nakładów niezbędnych do poniesienia celem zapewniania właściwego klimatu akustycznego stanowi zaś kwotę 31.563,02 zł.</p> <p>Podsumowując, w ocenie Sądu powodowie wykazali, że szkoda w postaci poniesienia nakładów na rewitalizację akustyczną w budynku mieszkalnym na nieruchomości będącej w ich użytkowaniu wieczystym wynosi 31.563,02 zł. Uwzględniając, że każdemu z powodów przysługuje udział we wskazanym prawie użytkowania wieczystego wynoszący ½, zarówno na rzecz powódki <span class="anon-block">J. J.</span>, jak też na rzecz powoda <span class="anon-block">P. M.</span> zasądził tytułem odszkodowania w związku z koniecznością rewitalizacji budynku mieszkalnego kwotę po 15.781,51 zł, a w pozostałym zakresie powództwo o odszkodowanie ze wskazanego tytułu oddalił.</p> <p>O odsetkach należnych od zasądzonej kwoty Sąd I instancji orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1;art. 481 § 2)">art. 481 § 1 i 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 363;art. 363 § 2)">art. 363 § 2 k.c.</a> Zaznaczył, że pozwany, jako profesjonalista, musiał mieć świadomość istnienia roszczeń, które mogą być zgłoszone w związku z utworzeniem strefy ograniczonego użytkowania i w związku z tym winien odpowiednio wcześniej przygotować się do realizacji żądań właścicieli nieruchomości z tym związanych, biorąc zwłaszcza pod uwagę doświadczenia z wypłatą odszkodowań w związku z roszczeniami mieszkańców stref wokół innych polskich lotnisk.</p> <p>Sąd I instancji podkreślił, że powodowie wezwali pozwanego do zapłaty odszkodowania z tytułu nakładów rewitalizacyjnych w piśmie z 2 lipca 2012 r., które zostało nadane w placówce pocztowej tego samego dnia. Uwzględniając czas niezbędny na doręczenie tego pisma, zdaniem Sądu pozwany miał możliwość dokonać do dnia 3 września 2012 r. kompleksowej oceny zgłoszonych przez powodów roszczeń – zasadne było zatem zasądzenie odsetek zgodnie z żądaniem powodów, tj. od dnia 4 września 2012 r.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 1)">art. 100 zd. 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> </p> <p>Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części, tj. w pkt 1, 2 oraz 4. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:</p> <p>1.  naruszenie art. 129 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska w zw. z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzez ich zastosowanie i zasądzenie na ich podstawie odszkodowania z tytułu modernizacji akustycznej nieruchomości, w sytuacji gdy konieczność poniesienia tych nakładów nie jest związana z wprowadzeniem <span class="anon-block"> (...) ograniczonego (...)</span>;</p> <p>2.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez oparcie ustaleń w przedmiocie ustalenia zakresu i rodzaju nakładów koniecznych do zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynku strony powodowej na opinii biegłego <span class="anon-block">J. W.</span>, w sytuacji gdy ów biegły nie przeprowadził stosownych badań empirycznych w budynku powodów, wobec czego nie można w niniejszej sprawie mówić o wystąpieniu szkody w rozumieniu art. 136 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 2 p.o.ś.;</p> <p>3.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 286)">art. 286 k.p.c.</a> poprzez oparcie ustaleń co do rodzaju nakładów koniecznych celem zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynku powodów w oparciu o opinię biegłego z zakresu akustyki i budownictwa, która jest błędna, albowiem dokonano błędnej wykładni Polskich Norm w zakresie ochrony akustycznej budynków, dopuszczalnych poziomów hałasu w pomieszczeniach mieszkalnych i akustyki środowiska (tj. normy PN-B-<span class="anon-block"> (...)</span>-02 i normy PN-B-<span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, iż:</p> <p>– w odniesieniu do ustalenia miarodajnego poziomu hałasu lotniczego stosuje się przepisy normy PN-B-<span class="anon-block"> (...)</span>-02, tj. wg biegłego klimat akustyczny w pomieszczeniach określa się dla najgorszej 0,5 godziny nocy, podczas gdy nie jest to poziom miarodajny w rozumieniu PN-B-<span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> (ze względu na inny czas oceny oraz na wymóg uśredniania LAeqT=8h dla 3 najgorszych miesięcy roku), a zatem nie można go stosować do odczytywania wymagań z tabel 5 i 6 tej ostatniej normy,</p> <p>– możliwe jest wyznaczenie hałasu miarodajnego w oparciu o przyjęcie do analizy tylko jednej znaczącej operacji w odniesieniu do 0,5 godziny pory nocy, podczas gdy miarodajny poziom hałasu określony jest w PN-B-<span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> dla 8 godzin nocy;</p> <p>4.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 286)">art. 286 k.p.c.</a> poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony pozwanej o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego, w sytuacji, gdy sporządzona w sprawie opinia zawierała szereg wad, które zostały wskazane przez stronę pozwaną.</p> <p>Podnosząc powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od strony powodowej na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje; ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego.</p> <p>Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.</p> <p>W piśmie z 19 kwietnia 2018 r. pozwany zgłosił dodatkowy zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 363;art. 363 § 2)">art. 363 § 2 k.c.</a> poprzez ich błędna wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dłużnik dopuszcza się opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego nie spełniając go w dniu sporządzenia odpowiedzi na wezwanie do zapłaty, w sytuacji gdy stwierdzenie istnienia obowiązku spełnienia przez niego tego świadczenia oraz ustalenie jego wysokości nastąpiło dopiero w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego i wydania wyroku przez Sąd I instancji.</p> <p>W piśmie z 24 kwietnia 2018 r. powodowie wnieśli o pominięcie ww. pisma pozwanego oraz nieuwzględnienie podniesionego w nim zarzutu jako zgłoszonego po ustawowym terminie na wniesienie apelacji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.</strong> </p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy należycie zgromadził materiał dowodowy w sprawie, ocenił go z zachowaniem reguł wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i wyprowadził właściwe wnioski prawne. Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne zarówno poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia, jak i rozważania prawne.</p> <p>Niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw o zapłatę równowartości nakładów koniecznych dla przywrócenia komfortu akustycznego w budynkach znajdujących się w strefie ograniczonego użytkowania wokół lotniska <span class="anon-block">P.</span>-<span class="anon-block">Ł.</span>, rozpoznanych już przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu. Argumenty pozwanego co do braku związku przyczynowego między wprowadzeniem strefy ograniczonego użytkowania a koniecznością poniesienia nakładów z tytułu modernizacji akustycznej nieruchomości, były wielokrotnie rozważane (zob. m.in. wyroki Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z: 31 października 2017 r., I ACa 151/17; 15 grudnia 2016 r., I ACa 723/16; 17 marca 2016 r., I ACa 1113/15; 21 grudnia 2017 r.; 22 listopada 2017 r., I ACa 562/17). Sąd Apelacyjny także w tej sprawie uznaje za niezasadny zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620627" title="Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 (art. 129;art. 129 ust. 2;art. 136;art. 136 ust. 3)">art. 129 ust. 2 oraz art. 136 ust. 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r.</a> – Prawo ochrony środowiska (dalej: p.o.ś.).</p> <p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 129;art. 130;art. 131;art. 132;art. 133;art. 134;art. 135;art. 136)">art. 129-136</a> p.o.ś. ustawodawca uregulował samodzielne podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej związanej z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oraz z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, opierając się na założeniu, że ryzyko szkód związanych z działalnością uciążliwą dla otoczenia powinien ponosić podmiot, który tę działalność podejmuje dla własnej korzyści Przesłankami tej odpowiedzialności są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> do nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 136;art. 136 ust. 3)">Art. 136 ust. 3</a> jednoznacznie wskazuje, że szkodą, której naprawy może domagać się poszkodowany na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 (art. 129;art. 129 ust. 2)">art. 129 ust 2</a> p.o.ś. w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Niewątpliwie w uchwale ustanawiającej obszar ograniczonego użytkowania wprowadzono wymagania techniczne dotyczące budynków położonych w strefie wewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania w postaci: obowiązku zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej poprzez stosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej. Powodowie mieli zatem prawo dochodzić swoich roszczeń bez względu na poziom faktycznego hałasu na użytkowanej przez nich nieruchomości przed ustanowieniem tego obszaru.</p> <p>Nie ma zatem racji pozwany wywodząc, że powodowie mieli obowiązek wykazania w niniejszej sprawie, iż normy hałasu są na użytkowanej przez nich nieruchomości przekroczone. Okoliczność tę można domniemywać z samego faktu wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania. W myśl art. 135 ust. 1 p.o.ś. obszar ograniczonego użytkowania tworzy się, gdy „mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska”. Powodowie wystąpili w sprawie z roszczeniami w związku z wprowadzeniem obszaru, a nie przekroczeniem norm hałasu. Gdyby nie ponadnormatywny hałas, któremu w związku z wprowadzeniem strefy ograniczonego użytkowania nie mogą przeciwdziałać, budynek zapewniałby im należytą, zgodną z normami ochronę akustyczną. Obecnie natomiast, dochowanie tych standardów wymaga poczynienia nakładów. Pozwany w apelacji nie podważa trafności rozumowania biegłego w tej kwestii. Nie budzi więc wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że powodowie wykazali, że wydatki konieczne dla dostosowania budynku do obowiązujących norm pozostają w związku przyczynowym z wprowadzeniem strefy ograniczonego użytkowania.</p> <p>Sąd Apelacyjny nie podziela zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które zmierzały do podważenia oceny opinii biegłego <span class="anon-block">J. W.</span>. Biegły ten ma odpowiednie przygotowanie zawodowe i doświadczenie. Odwołując się do braku własnych, dokonanych aktualnie przez biegłego pomiarów, pozwany zapomina, że art. 129 ust. 4 p.o.ś. ustanawiała zaledwie dwuletni termin zawity do zgłoszenia roszczeń. Rewitalizacja akustyczna musi być zatem prowadzona nie na podstawie pomiarów z krótkiego okresu czasu, ale odwoływać się do założeń, jaki hałas na danej nieruchomości może być wywoływany przez funkcjonowanie lotniska.</p> <p>Zarzut, że biegły nie przeprowadził badań empirycznych w budynku powodów pozostaje niezrozumiały, skoro obliczenia biegłego miały swe źródło w porównaniu zastosowanych do jego wzniesienia materiałów budowlanych i ich właściwości z materiałami niezbędnymi dla poprawy akustyki, przy czym biegły precyzyjnie opisał ich parametry, wskazując, które z elementów podlegają wymianie z uwagi na niedotrzymanie przez nie wymogów akustycznych.</p> <p>Problem Polskich Norm, które winny mieć w sprawie zastosowanie, był już podnoszony przez stronę pozwaną w postępowaniu przed Sądem I instancji po wydaniu przez biegłego opinii pisemnej. Biegły <span class="anon-block">J. W.</span> odniósł się do zarzutów pozwanego w opinii uzupełniającej z 28 marca 2017 r. (k. 747-753) oraz w czasie przesłuchania na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. (k. 805-806), wyjaśniając wszelkie wątpliwości zgłaszane w związku ze sporządzoną opinią. Na rozprawie był obecny pełnomocnik strony pozwanej, który po wyjaśnieniach biegłego odnoszących się do zarzutów związanych z wykorzystanymi opracowaniami nie zadawał dodatkowych pytań ani co do konkretnej zastosowanej normy, ani też co do wskaźników hałasu, jakie biegły przyjął do wyliczeń. Sąd Okręgowy słusznie uznał zatem sprawę w tym zakresie za dostatecznie wyjaśnioną. Przekonująco biegły wskazał, że normy mają za zadanie chronić przed niekorzystnymi zjawiskami, jakie pojawiają się w związku z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania i należy je interpretować pamiętając o tym celu. Stanowisko to Sąd Apelacyjny podziela.</p> <p>W świetle powyższego nie było zatem podstaw do stwierdzenia, że opinia biegłego <span class="anon-block">J. W.</span> została sporządzona z wykorzystaniem błędnej podstawy prawnej w postaci nieobowiązującej normy w zakresie izolacyjności budynków, nie mogły więc odnieść skutku zarzuty naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 286)">art. 286 k.p.c.</a> Zarzuty te byłyby trafne wyłącznie w sytuacji, gdyby wiązały się z wykazaniem przez stronę procesu wadliwości sporządzonej opinii. Tymczasem Sąd Okręgowy w sposób wyczerpujący uzasadnił, dlaczego zastrzeżenia zgłaszane przez pozwanego w toku procesu nie podważyły prawidłowości obliczeń wysokości nakładów koniecznych dla poprawy akustyki nieruchomości użytkowanej przez powodów. Sąd Apelacyjny również nie znalazł powodów, by uznać opinię biegłego <span class="anon-block">J. W.</span> za wadliwą, a w związku z tym prowadzenia dowodu z opinii innego biegłego.</p> <p>Wobec wniosków opinii biegłego usprawiedliwione jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że po stronie powodów powstała szkoda w rozumieniu art. 136 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 2 p.o.ś.</p> <p>Naruszenie prawa materialnego Sąd Apelacyjny musi brać pod uwagę z urzędu. Tym bardziej dopuszczalne jest zwrócenie uwagi na to naruszenie przez skarżącego w dowolnym momencie postępowania apelacyjnego.</p> <p>Zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481;art. 481 § 1)">art. 481 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 455)">art. 455 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 363;art. 363 § 2)">art. 363 § 2 k.c.</a> okazał się częściowo uzasadniony. Sąd Apelacyjny w pełni podziela wywody Sądu Okręgowego, a także Sądu Apelacyjnego rozstrzygającego sprawę w przedmiocie wyroku częściowego, że pozwany pozostaje w opóźnieniu z zapłatą co najmniej od 4 września 2012 r. Kwestia wymagalności roszczenia o wyrównanie szkód spowodowanych wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania była już przedmiotem szczegółowej analizy Sądu Najwyższego w sprawie III CSK 342/15 (wyrok z 8 listopada 2016 r., LEX 2252191). Sąd Apelacyjny argumentację Sądu Najwyższego w pełni podziela. Nie jest jednak znana wysokość szkody powodów na ten dzień. Biegłego <span class="anon-block">J. W.</span> jednoznacznie wskazał w opinii, że brał pod uwagę ceny z 2 września 2016 r. Ani Sąd, ani żadna ze stron nie zadbała o uzyskanie od biegłego informacji czy ceny te były adekwatne także 4 lata wcześniej. Nie ma więc w sprawie materiału dowodowego, który pozwoliłby z zapłatą jakiej kwoty opóźniał się pozwany w dniu 4 września 2012 r. Sąd Apelacyjny nie dysponuje taką wiedzą. Dlatego też termin naliczania odsetek przesunięto na dzień 2 września 2016 r., ponieważ na ten dzień ustalono wysokość szkody powodów.</p> <p>Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmienił zaskarżony wyrok jedynie co do roszczenia ubocznego, a w pozostałym zakresie, na podstawie art. .385 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">k.p.c.</a> oddalił apelację jako niezasadną.</p> <p>Ponieważ pozwany przegrał postępowanie apelacyjne niemal w całości, o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z treścią przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> w zw. z § 15 ust. 1, § 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).</p> <p>Małgorzata Gulczyńska Jan Futro Marcin <span class="anon-block">G.</span>-<span class="anon-block">F.</span> </p> <table> <colgroup> <col width="251"/> <col width="251"/> <col width="251"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> </div>