II OZ 1113/13

SENTENCJA Dnia 3 grudnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 października 2013 roku, sygn. akt II SA/Gl 1132/13 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ewy Krawczyk orzekającej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w sprawie ze skargi Z.D. na uchwałę Rady Gminy Mykanów z 24 stycznia 2002 roku nr 231/XXIX/2002 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 14 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wyłączenia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ewy Krawczyk od orzekania w sprawie Z.D. (dalej jako "skarżący") na uchwałę Rady Gminy Mykanów z 24 stycznia 2002 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 12 września 2013 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziów NSA Ewy Krawczyk i WSA Marii Taniewskiej-Banackiej. Skarżący powołał się na art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zachodzi wątpliwość co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów, bowiem brali oni udział w orzekaniu w sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pod sygnaturami akt II SA/Gl 1004/12 oraz II SA/Gl 1528/12. W postępowania tych skarżącym był między innymi Z.D. Skarżący podkreślił, że postępowania te zakończyły się dla niego negatywnie, co może wpływać niekorzystnie na ocenę przez tych sędziów sprawy zainicjowanej skargą w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że Sąd I instancji przedwcześnie wydał orzeczenie w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1004/12, ponieważ należało w pierwszej kolejności zakończyć niniejsze postępowanie. Na rozprawie w dniu 20 września 2013 r. skarżący oświadczył, że cofa wniosek o wyłączenie sędziego WSA Marii Taniewskiej-Banackiej, natomiast podtrzymuje wniosek w pozostałym zakresie. Sędzia NSA Ewa Krawczyk złożyła pisemne oświadczenie, z którego wynika, że brak jest podstaw do jej wyłączenia z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jednocześnie nie zachodzą okoliczności określone w art. 19 p.p.s.a. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wyjaśnił, że wyrokiem z 18 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1004/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę skarżącego na uchwałę Rady Gminy Mykanów z 30 marca 2012 r., nr 108/XI/2012 r. w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Do składu orzekającego wyznaczona została sędzia, której dotyczy wniosek. Natomiast w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1528/12 sędzia NSA Ewa Krawczyk nie orzekała. Sąd I instancji uznał więc, że jedną z podstaw wniosku skarżącego stanowi art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Sąd I instancji podkreślił, że przesłanka określona w powyższym przepisie ma zastosowanie wyłącznie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia, zaś niniejsza sprawa dotyczy skargi na uchwałę. Ponadto postępowanie w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1004/12 jest postępowaniem odrębnym od niniejszego postępowania, na co wskazują zarówno oznaczenia oraz daty wydania zaskarżonych aktów, jak i przedmiot ich regulacji. Natomiast dla ewentualnego zastosowania art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. znaczenie ma tożsamość przedmiotu zaskarżenia. W ocenie Sądu I instancji, okoliczność, że sędzia orzekając w innej sprawie zajęła stanowisko, które jest dla skarżącego niekorzystne, nie może być przesłanką do wyłączenia sędziego od orzekania w innej przedmiotowo sprawie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Istotą funkcji sądzenia jest przyznanie racji jednej tylko stronie sporu. Nawet jeżeli w opinii skarżącego, wcześniejsza sprawa była prowadzona wadliwie, to nie stanowi to przesłanki wyłączenia sędziego od orzekania w sprawach następnych, ponieważ ewentualne błędy mogą być wyeliminowane przez sąd wyższej instancji wskutek rozpoznania środka odwoławczego. W związku z tym Sąd I instancji nie dopatrzył się okoliczności, które obiektywnie mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Ponadto Sąd I instancji zauważył, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie sędziego NSA Ewy Krawczyk, z którego jednoznacznie wynika, że brak jest podstaw do jej wyłączenia zarówno z mocy ustawy, jak i na podstawie przesłanek określonych w art. 19 p.p.s.a. Skoro sędzia, którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą okoliczności dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w danej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Wniósł o uchylenie postanowienia oraz wyłącznie sędziego, której dotyczy wniosek. Wyjaśnił, że sędzia orzekająca w przedmiocie wyłączenia orzekała wraz z sędzią NSA Ewą Krawczyk w tożsamych postępowania sygn. akt II SA/Gl 924/12 i II SA/Gl 1004/12. Tożsamość ta polegała na tym, że dotyczyły one bezprawnego przeznaczenia działki na dolesianie. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji pominął przepis art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego - art.19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, jakie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w zaskarżonym postanowieniu. Brak bowiem jest podstaw do wyłączenia sędziego zgodnie z wnioskiem skarżącego. Podniesione przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Powoływane przez skarżącego sprawy, w których orzekała sędzia NSA Ewa Krawczyk nie pozostają z niniejszą sprawą w takim związku, który uzasadniałby wyłączenie sędziego. Nie ulega wątpliwości, że sędzia NSA Ewa Krawczyk nie brała udziału w wydaniu zaskarżonego w tej sprawie orzeczenia, bowiem w niniejszej sprawie takie orzeczenie jeszcze nie zapadło. Jedyne rozstrzygnięcia, jakie podjęła w niniejszej sprawie sędzia NSA Ewa Krawczyk dotyczyły zawieszenia, a następnie podjęcia postępowania i nie były przez skarżącego kwestionowane, a tylko w takim przypadku uzasadnione byłoby wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie toczącej się na skutek ewentualnego zażalenia (art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, brak jest tożsamości między niniejszą sprawą, a sprawami, w których orzekała wcześniej sędzia NSA Ewa Krawczyk i które we wniosku i zażaleniu powołał skarżący. Istnieje między innymi jedynie pośredni związek, opierający się przede wszystkim na osobie skarżącego i kwestiach związanych z planowaniem przestrzennym. Wyrok w sprawie II OSK 1004/12 dotyczył uchwały w przedmiocie studium zagospodarowania przestrzennego gminy, natomiast niniejsza sprawa dotyczy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie jest to związek, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 pkt 6a p.p.s.a., ponieważ postępowanie w sprawie studium nie jest postępowaniem prowadzonym wcześniej w tej sprawie (a więc dotyczącej planu). Natomiast druga powołana w zażaleniu sygnatura akt II SA/Gl 924/12 jest sygnaturą sprawy niniejszej, obecnie posiadającej numer porządkowy 1132/13. Numer porządkowy sprawy uległ zmianie w toku postępowania na skutek zawieszenia postępowania i jego podjęcia po upływie dwóch miesięcy - § 61 ust. 1 Z zarządzenia Nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych. Po drugie, podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. W szczególności nie są takimi powodami podjęcie nawet niekorzystnego rozstrzygnięcia w innej sprawie toczącej się z udziałem skarżącego. Sędzia, której dotyczył wniosek, złożyła wymagane oświadczenia w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Ponadto w świetle stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Skarżący nie wskazał ani też nie udowodnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek, należało więc uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Z tych względów i na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.