XIII Ga 690/18

<p>Sygn. akt XIII Ga 690/18</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 15 marca 2018 roku Sąd Rejonowy w Płocku w sprawie z powództwa <span class="anon-block">J. Z.</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...) spółce akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> o zapłatę 12.010,96 EUR, w pkt I. zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) spółki akcyjnej</span> w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">J. Z.</span> kwotę 12 010,96 EUR wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 6 listopada 2014 roku do dnia zapłaty; w pkt II. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w pkt III. zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) spółki akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">J. Z.</span> kwotę 6 124,00 złote tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3 617,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; w pkt IV. nakazał zwrócić powodowi <span class="anon-block">J. Z.</span> ze Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Płocku kwotę 353,00 złote tytułem nadpłaconej opłaty od pozwu oraz w pkt V. nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Płocku kwotę 4 897,16 złotych tytułem wydatków pokrytych tymczasowo przez Skarb Państwa, sygn. akt V GC 670/15 (wyrok k. 387-388, uzasadnienie wyroku k. 393-402 tom II).</p> <p>Apelację od powyższego orzeczenia złożył pozwany <span class="anon-block"> – (...) spółka akcyjna</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span>, zaskarżając je w części, tj. w zakresie:</p> <p>- pkt I w części, to jest w zakresie zasądzonej od pozwanego na rzecz powoda kwoty 600,55 euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od tej kwoty;</p> <p>- pkt III w całości;</p> <p>- pkt V w całości.</p> <p> <strong> <!-- -->Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżący zarzucił naruszenie: </strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- -->przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy: </strong> </p> <dl> <dt>⚫</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegającym na błędnym uznaniu, iż łącząca strony umowa ubezpieczenia nie przewidywała franszyzy redukcyjnej, mimo iż aneks z dnia 30 października 2013 roku wprowadzał odpowiedzialność pozwanego za szkody powstałe w trakcie przewozu towarów z kontrolowaną temperaturą przewozu, jednocześnie wprowadzając franszyzę redukcyjną w wysokości 5% szkody, ale nie mniej niż 400 euro w zakresie szkód objętych tym aneksem, w konsekwencji czego Sąd meriti błędnie uznał, iż pozwany zobowiązany jest do zapłaty odszkodowania nie pomniejszonego o franszyzę redukcyjną.</p> </dd> </dl> <p>II.  <strong> <!-- -->przepisów prawa materialnego: </strong> </p> <dl> <dt>⚫</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 805;art. 805 § 1)">art. 805 § 1 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, iż na kanwie przedmiotowej sprawy obowiązek świadczenia ubezpieczyciela obejmuje całą wartość szkody, niepomniejszoną o wskazaną w umowie ubezpieczenia franszyzę redukcyjną, mimo iż z treści aneksu do umowy ubezpieczenia wynika fakt wprowadzenia do odpowiedzialności za przewóz towarów z kontrolowaną temperaturą przewozu franszyzy redukcyjnej 5% szkody nie mniej niż 400 euro w konsekwencji, czego należne odszkodowanie na podstawie klauzuli 13 winno być pomniejszone o franszyzę redukcyjną;</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> w związku z ust. 2 aneksu do umowy ubezpieczenia z dnia 30 października 2013 roku poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie ust. 2 wskazanego aneksu, mimo iż szkoda jaka powstała w skutek przedmiotowego zdarzenia była objęta zakresem ubezpieczenia przewidzianym poprzez klauzulę nr 13, dla której została wprowadzona franszyza redukcyjna 5% szkody nie mniej niż 400 euro;</p> </dd> <dt>⚫</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 1;art. 361 § 2)">art. 361 § 1 i 2 k.c.</a> poprzez jego błędną wykładnię polegające na niewłaściwym przyjęciu, iż obowiązkiem naprawienia szkody przez pozwanego objęta jest szkoda w całym zakresie, a nie pomniejszona o przewidzianą w umowie ubezpieczenia franszyzę redukcyjną.</p> </dd> </dl> <p>Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w części zaskarżonej i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego norm przepisanych (apelacja – k. 418, tom III).</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja okazała się zasadna.</p> <p>Zarzuty skarżącego odnoszące się do braku ustaleń faktycznych Sądu I instancji w zakresie franszyzy redukcyjnej są zasadne i w konsekwencji musiały doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku.</p> <p>W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy uzupełnia stan faktyczny przedmiotowej sprawy ustalając, że <span class="anon-block">aneksem nr (...)</span> sporządzonym w dniu 30 października 2013 roku do umowy ubezpieczenia zawartej przez strony procesu w dniu 20 września 2013 roku, potwierdzonej <span class="anon-block">Polisą nr (...)</span>, strony dokonały zmiany zakresu ubezpieczenia i składki poprzez włączenie klauzuli 13, tj. rozszerzyły zakres ubezpieczenia o odpowiedzialność za przewozy towarów w kontrolowanej temperaturze zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do przewozów (ust. 1) a za taki sposób rozszerzenia zakresu ubezpieczenia wprowadziły franszyzę redukcyjną 5% szkody nie mniej niż 400 euro (ust. 2).Dokonana zmiana obowiązywała w okresie od 30.10.2013 r. do 29.09.2014 roku, a więc w okresie, w którym zaistniała przedmiotowa szkoda ( dowód: <span class="anon-block">aneks (...)</span> do <span class="anon-block">Polisy nr (...)</span> k. 165).Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w pozostałym zakresie Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne.</p> <p>Słusznie apelujący zarzucił Sądowi Rejonowemu naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, skoro Sąd ten nie rozważył wszechstronnie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Pomimo przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Odpowiedzialności Cywilnej Przewoźnika Drogowego w Ruchu Międzynarodowym na okoliczność ustalenia zakresu przyznanej ochrony ubezpieczeniowej, Sąd I instancji nie poczynił ustaleń faktycznych w zakresie franszyzy redukcyjnej, o której stanowi § 26 OWU a ponadto pominął dowód z dokumentu w postaci wskazanego powyżej <span class="anon-block">aneksu nr (...)</span> do umowy ubezpieczenia. Naruszenie przez Sąd Rejonowy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.</p> <p>Nie budzi wątpliwości, że pozwanego <span class="anon-block"> - (...) spółkę akcyjną</span> z siedzibą w <span class="anon-block">S.</span> łączyła z <span class="anon-block">J. Z.</span> umowa ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Jest to dobrowolna umowa na mocy, której ochroną ubezpieczeniową objęty był powód, jako przewoźnik drogowy w ruchu międzynarodowym. Strony rozszerzyły w niej odpowiedzialność pozwanego także za szkody spowodowane w przewozie towarów z kontrolowaną temperaturą przewozu, jednakże odpowiedzialność ta doznała określonych umową ograniczeń. Sąd Rejonowy pominął fakt, że łącząca strony umowa przewidywała franszyzę redukcyjną w wysokości 5% szkody nie mniej niż 400 euro. Franszyza redukcyjna to kwota, o którą zmniejsza się wysokość wypłacanego odszkodowania. Łącząca strony umowa dotyczy ubezpieczenia dobrowolnego. W odróżnieniu od ubezpieczeń obowiązkowych, w których prawa i obowiązki stron w znacznej części kształtuje ustawodawca, w umowie ubezpieczenia dobrowolnego strony umowy mogą dowolnie kształtować swoją sytuację prawną.</p> <p>W przedmiotowej sprawie ubezpieczyciel odpowiada wobec powoda tylko na warunkach umowy zawartej z ubezpieczonym. Zawarcie umowy ubezpieczenia o określonej treści jest wyborem ubezpieczającego, który decydując się na ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela, decyduje się na pozostawienie po swojej stronie ryzyka konieczności odpowiedzialności za niektóre szkody we własnym zakresie.</p> <p>Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Ogólne Warunki Ubezpieczenia są wiążące. Zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego podczas zawierania umowy ubezpieczenia warunki te są udostępniane ubezpieczonemu. Ponadto powód nie kwestionował faktu związania stron Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia zarówno przed wytoczeniem powództwa, jak i w trakcie postępowania przed Sądem I instancji.</p> <p>W świetle powyższego zasadny jawi się zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a> w związku z <span class="anon-block">ust. 2 aneksu nr (...)</span> z dnia 30 października 2013 roku do umowy ubezpieczenia z dnia 20 września 2013 roku, potwierdzonej <span class="anon-block">Polisą nr (...)</span> poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie zmiany wprowadzonej wskazanym aneksu, mimo iż szkoda, która powstała wskutek przedmiotowego zdarzenia była objęta zakresem ubezpieczenia przewidzianym poprzez klauzulę nr 13, dla której została wprowadzona franszyza redukcyjna 5% szkody nie mniej niż 400 euro.</p> <p>W związku z franszyzą redukcyjną określoną w umowie ubezpieczenia pozwany nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w kwocie 600,55 EUR. Zasądzając odszkodowanie w pełnej wysokości, to jest w kwocie 12 010,96 EUR Sąd Rejonowy naruszył <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 805;art. 805 § 1)">art. 805 § 1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 361;art. 361 § 1;art. 361 § 2)">art. 361 § 1 i 2 k.c.</a>, co uzasadniało zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, co do kwoty 600,55 euro i ustawowych odsetek za opóźnienie od tej kwoty.</p> <p>Z tych też względów Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmienił zaskarżony wyrok w punkcie I. w ten sposób, że zasądzoną kwotę 12.010,96 EUR obniżył do kwoty 11.410,41 EUR oraz oddalił powództwo, co do kwoty 600,55 EUR i ustawowych odsetek za opóźnienie od tej kwoty.</p> <p>Konsekwencją powyższej zmiany w zakresie roszczenia głównego jest zmiana zaskarżonego wyroku w punkcie III. w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu - Sąd II instancji, stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu, zasądzoną w pkt III. kwotę 6.124,00 zł obniżył do kwoty 5.611,95 zł, bowiem z żądanej w pozwie kwoty 12.010,96 EUR zasądzona została ostatecznie na rzecz powoda kwota 11.410,41 EUR, a zatem powód wygrał spór w 95% (w takim zakresie pozwany przegrał) i w takiej części należy się mu zwrot kosztów. Powód poniósł w postępowaniu pierwszoinstancyjnym koszty w łącznej wysokości 6.124,00 zł, na które złożyły się: opłata sądowa od pozwu – 2.507,00 zł, koszty zastępstwa procesowego – 3.600,00 zł (wynagrodzenie pełnomocnika powoda, będącego adwokatem ustalono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 (§ 6;§ 6 pkt. 6)">§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>, tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 461) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17,00 zł, zaś pozwany poniósł koszty w łącznej wysokości 4.117 zł, w tym koszty zastępstwa procesowego – 3.600,00 zł (wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego, będącego radcą prawnym ustalono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 6)">§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a>, tekst jednolity Dz. U. z 2013 roku, poz. 490), zaliczka na wynagrodzenie biegłego w wysokości 500,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17,00 zł. Łączne koszty poniesione przez strony wyniosły 10.241,00 zł, z czego pozwany powinien ponieść koszty w wysokości 9.728,95 zł (10.241 zł x 95%), a skoro poniósł kwotę 4.117,00 zł, to powinien zwrócić powodowi kwotę 5.611,95 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> Sąd II instancji zmienił punkt V. zaskarżonego wyroku i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113)">art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (Dz. U. z 2014 roku, poz. 1025) nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Płocku od pozwanego <span class="anon-block"> (...) spółki akcyjnej</span> w <span class="anon-block">S.</span> kwotę 4.652,30 zł, a od powoda <span class="anon-block">J. Z.</span> kwotę 244,86 zł tytułem wydatków pokrytych tymczasowo przez Skarb Państwa. </strong> </p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> i w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 § 1 k.p.c.</a> Powód przegrał postępowanie apelacyjne w całości w związku, z czym powinien zwrócić stronie przeciwnej poniesione przez nią koszty tego postępowania, tj. kwotę 577,00 zł, na którą złożyły się: opłata od apelacji w wysokości 127,00 zł i 450,00 zł - wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego, będącego radcą prawnym ( ustalone na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391 § 2;art. 391 § 2 pkt. 3)">§ 2 pkt 3</a> w związku z § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych - tekst jednolity z dnia 3 stycznia 2018 roku, Dz. U. 2018 r., poz. 265).</p> <p>Krzysztof Wójcik Jolanta Jachowicz Iwona Godlewska </p> </div>