III AUa 525/18

<p>Sygn. akt III AUa 525/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <p> <strong> <!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong> </p> <p>Dnia 29 listopada 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="236"/> <col width="413"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący - Sędzia</p> </td> <td> <p>SA Elżbieta Gawda (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz</p> <p>SO del. do SA Iwona Jawor-Piszcz</p> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> <p>Protokolant: sekr. sądowy Krzysztof Wiater</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2018 r. w Lublinie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">Z. K.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>o prawo do emerytury</p> <p>na skutek apelacji <span class="anon-block">Z. K.</span> </p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie</p> <p>z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt VIII U 1344/17</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>Iwona Jawor-Piszcz Elżbieta Gawda Małgorzata Rokicka-Radoniewicz </p> <p> <strong> <!-- -->III AUa 525/18</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie <span class="anon-block">Z. K.</span> od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">L.</span> z dnia 2 maja 2017 r., odmawiającej prawa do emerytury.</p> <p>Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach <br/>i rozważaniach prawnych:</p> <p> <span class="anon-block">Z. K.</span> <span class="anon-block">urodził się (...)</span>. W dniu 12 kwietnia 2017 roku wystąpił z wnioskiem o emeryturę, wskazując, że w okresie od 1 września 1972 roku do 31 grudnia 1997 roku był zatrudniony w <span class="anon-block"> Zakładzie (...) Spółce z o.o.</span> Dołączył świadectwo pracy potwierdzające okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach.</p> <p>Organ rentowy ustalił, że wnioskodawca ukończył wymagany wiek emerytalny <span class="anon-block">(...)</span>, nie był członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego, udokumentował łącznie 26 lat i 1 miesiąc okresów składkowych i nieskładkowych, nie udokumentował jednak 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.</p> <p>Wnioskodawca był zatrudniony w <span class="anon-block"> Zakładzie (...) Spółce z o.o.</span> od 1września 1972 roku do 31 grudnia 1997 roku, na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy, z tym że zakład, w którym był zatrudniony ulegał przekształceniom i zmieniał nazwę.</p> <p>Od dnia 1 września 1972 roku skarżący był uczniem praktycznej nauki zawodu i zgodnie z umową zakład zobowiązał się do szkolenia wnioskodawcy w zawodzie tokarza. Od 1 października 1975 roku został zatrudniony w <span class="anon-block"> Zakładach (...)</span> w <span class="anon-block">P.</span>, na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku tokarza. Wnioskodawca wykonywał pracę na wydziale technicznym<span class="anon-block">(...)</span>, który zajmował się remontami i usuwaniem awarii. Wykonywał pracę na tokarce. Do wydziału były przewożone maszyny, które ulegały awarii na innych oddziałach. Technolog i ślusarz stwierdzali uszkodzenie maszyny, opracowywany był rysunek, według którego wnioskodawca dorabiał na tokarce części do maszyny. Wykonywał te części z żeliwa, tocząc je na sucho. Dodatkowo musiał ostrzyć noże do tokarki, na której pracował. Na wydziale było około 20 tokarek, a na 10 było obrabiane żeliwo. Na wydziale tym byli jeszcze zatrudnieni: szlifierze, frezerzy, osoby obsługujące wiertarki i wytaczarki. Wnioskodawca otrzymywał dodatek z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Był narażony na tym stanowisku pracy na hałas i zapylenie.</p> <p>W okresie od <span class="anon-block">(...)</span>do <span class="anon-block">(...)</span>wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową, po której powrócił na stanowisko tokarza.</p> <p>Od 18 stycznia 1995 roku do 31 grudnia 1997 roku skarżący został przeniesiony na stanowisko ślusarza utrzymania ruchu, na tym samym wydziale. Do jego obowiązków należało usuwanie awarii i przeglądy maszyn pod względem mechanicznym na wydziałach <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">(...)</span> i <span class="anon-block">(...)</span> w czasie ruchu zakładu. Wydział <span class="anon-block">(...)</span> zajmował się produkcją silników do pralek, były tam umiejscowione tłocznie, produkowano wirniki, a także znajdowała się odlewnia aluminium, z którego wykonywano obudowy do silników. Na wydziale <span class="anon-block">(...)</span> była galwanizernia, malarnia, tłocznie, prasy, zgrzewarki. Na wydziale <span class="anon-block">(...)</span> była galwanizernia, tłocznia i wtryskarki.</p> <p>Od 1 stycznia 1996 roku zakład przekształcił się w <span class="anon-block"> Zakład (...)</span>.</p> <p>Od: 1 lipca do 31 lipca 1974 roku, od 29 kwietnia do 2 maja 1991 roku, od <br/>31 maja do 1 czerwca 1991 roku, od 17 października 1994 roku do 17 stycznia 1995 roku, od 4 czerwca do 7 czerwca 1996 roku, od 30 grudnia do 31 grudnia 1996 roku, od 20 maja do 5 czerwca 1997 roku wnioskodawca korzystał z urlopu bezpłatnego.</p> <p>Z dniem 31 grudnia 1997 r. strony rozwiązały stosunek pracy na zasadzie porozumienia stron.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodów <br/>z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu sądowym i przed organem rentowym oraz na podstawie zeznań wnioskodawcy i świadków.</p> <p>Sąd obdarzył wiarą dowody osobowe, gdyż są jednolite i spójne. Świadkowie byli zatrudnieni w tym samym zakładzie pracy razem z wnioskodawcą i doskonale znają rodzaj i charakter jego pracy.</p> <p>W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, przywołując przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach <br/>z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1440 ze zm.) oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19830080043" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ()">rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze</a> (Dz. U. z 1983 roku, nr 8, poz. 43, ze zm.)<em> <!-- -->. </em>Stosownie do treści art. 184 cyt. ustawy prawo do emerytury nabywają ubezpieczeni po osiągnięciu wieku przewidzianego m. in. w art. 32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 roku) posiadają okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn, legitymują się okresem składkowym i nieskładkowym, o którym mowa w art. 27.</p> <p>Wykaz A prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, stanowiący załącznik do cyt. rozporządzenia wymienia w dziale XIV „Prace różne”, pod pozycją 25 „Bieżącą konserwacja agregatów<br/> i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie”. W ocenie Sądu Okręgowego okres 2 lat 11 miesięcy i 13 dni – tj. <br/>od 18 stycznia 1995 roku do 31 grudnia 1997 roku należy uznać za pracę <br/>w szczególnych warunkach, bowiem wnioskodawca wykonywał pracę związaną <br/>z bieżącą konserwacją agregatów i urządzeń na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.</p> <p>Natomiast praca wnioskodawcy na stanowisku tokarza od 1 września 1972 roku do 17 stycznia 1995 roku nie jest pracą w szczególnych warunkach wymienioną w cyt. rozporządzeniu. Wnioskodawca nie zajmował się wykańczaniem odlewów <br/>w rozumieniu prac wymienionych w wykazu A dziale III w hutnictwie i przemyśle metalowym – odlewanie staliwa, żeliwa, metali nieżelaznych i rur, pkt 23 wybijanie, oczyszczanie i wykańczanie odlewów. Swoją pracę wykonywał na wydziale mechanicznym, który zajmował się remontami i usuwaniem awarii i na tym wydziale przygotowywał na tokarce części do naprawy maszyn, które uległy awarii na innych wydziałach.</p> <p>Fakt czy pracownik wykonywał pracę w szczególnych warunkach może być dowodzony w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wszelkimi dowodami, w tym także dowodami osobowymi. Nie wystawienie świadectwa pracy przez pracodawcę nie może powodować negatywnych konsekwencji dla pracownika w sytuacji, gdy innymi sposobami wykaże, że faktycznie świadczył pracę w szczególnych warunkach Świadectwo pracy nie jest bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244;art. 244 § 1;art. 244 § 2)">art. 244 § 1 i 2 k.p.c.</a> </p> <p>Przepisy resortowe, na które powołuje się wnioskodawca i Zakład Ubezpieczeń Społecznych mają charakter jedynie informacyjny, techniczny i porządkowy. Decydujące znaczenie ma natomiast fakt czy dane stanowisko lub rodzaj pracy został ujęty w powołanym rozporządzeniu.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawca legitymuje się łącznym stażem pracy ponad 25 lat, ale nie legitymuje się okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach a jedynie okresem 2 lat 11 miesięcy 13 dni. Tym samym nie spełnił łącznie wszystkich warunków do ustalenia mu prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach.</p> <p>Z tych względów i na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477^{<!-- -->14} § 1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:</p> <p>1)  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1)">art. 184 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> w zw. z § 4 cyt. rozporządzenia i przepisów resortowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, że praca wnioskodawcy w okresie od 1 września 1972 r. do 17 stycznia 1995 r. nie była pracą w warunkach szczególnych, przez co nie spełnia on przesłanek do nabycia prawa do emerytury;</p> <p>2)  błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym przyjęciu, że <br/>w powyższym okresie ubezpieczony nie pracował w warunkach szczególnych, podczas gdy przepracował okres w takich warunkach w wymiarze ponad 15 lat;</p> <p>3)  błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym przyjęciu, że praca wykonywana w charakterze tokarza na wydziale remontowym nie jest pracą uprawniającą do przyznania emerytury, podczas gdy oczywistym jest, że została wymieniona w wykazie A dziale III pkt 23.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Lublinie.</p> <p>W uzasadnieniu apelacji skarżący wskazał m.in., że obrabianie elementów oraz obsługa automatów tokarskich mieszczą się w pracach, polegających na „wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów”, tj. pracach wymienionych w wykazie<br/> A dziale III pkt 23, zatem sporny okres powinien być zaliczony do pracy <br/>w warunkach szczególnych.</p> <p>W odpowiedzi na apelację organ rentowy wnosił o jej oddalenie.</p> <p>Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancji <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).</p> <p>Zarzuty apelacji nie są trafne. Przede wszystkim Sąd Okręgowy nie popełnił błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd oparł swoje ustalenia na zeznaniach wnioskodawcy i przesłuchanych w sprawie świadków, ustalając, zgodnie z zebranym materiałem dowodowym, rodzaj czynności wykonywanych przez wnioskodawcę w od 1 października 1975 r. do 16 października 1994 r. W tym okresie skarżący wykonywał obowiązki tokarza odlewów żeliwnych. W ramach powierzonych obowiązków wykonywał z żeliwa części do maszyn, tocząc je na tokarce. Ustalenia powyższe są zgodne z zeznaniami wnioskodawcy jak i przesłuchanych w sprawie świadków, zatem brak podstaw do ich kwestionowania.</p> <p>Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, wskazanego <br/>w apelacji. Wnioskodawca ubiegał się o prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, zatem w toku postępowania musiałby dowieść, że spełnił wszystkie przesłanki, wymienione w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 184;art. 184 ust. 1;art. 184 ust. 2)">art. 184 ust. 1 i 2 cyt. ustawy o emeryturach i rentach <br/>z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>. Jednym z takich warunków jest legitymowanie się na dzień 1 stycznia 1999 r., co najmniej 15-letnm okresem pracy w warunkach szczególnych. Prawo do emerytury przewidziane w treści art. 184 cyt. ustawy ma charakter wyjątkowy, gdyż jest odstępstwem od ogólnej reguły dotyczącej warunków przechodzenia na emeryturę, a zatem właściwe przepisy muszą być wykładane w sposób ścisły. Oznacza to, że ubezpieczony winien w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, że wykonywał prace wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. Wymóg powyższy wynika z treści § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia, który stanowi, że jego przepisy stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W wykazie A dziale III pkt 23 wymieniona jest praca, polegająca na wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów. W spornym okresie skarżący był zatrudniony w charakterze tokarza i zajmował się wytwarzaniem części do maszyn<br/> z żeliwa. Prace powyższe nie są zatem pracami w warunkach szczególnych, gdyż nie polegały na wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów. Wykańczanie odlewów polega na oddzieleniu od odlewu układu wlewowego i nadlewów oraz usunięcie zalewek, naprawie wad, nadaniu materiałowi określonej struktury i własności (obróbka cieplna) oraz zabezpieczeniu antykorozyjnemu (patrz „Odlewnictwo” M. Perzyk, S. Waszkiewicz, M. Kaczorowski, A. Jopkiewicz Wydawnictwo Naukowo-Techniczne). Taka praca nie była przez skarżącego wykonywana.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego, że nie można traktować wytwarzania z odlewu wyrobu finalnego (części zamiennej) na tokarkach, jako pracy polegającej na wykańczaniu odlewu. Inny jest bowiem przedmiot tej pracy, używa się innych narzędzi i wykonuje w innych warunkach tj. poza odlewnią (wyrok z dnia<br/> 22 sierpnia 2018 r. III UK 114/17).</p> <p>Przepisy rozporządzenia nie wymieniają prac polegających na wytwarzaniu <br/>z odlewów gotowych produktów ale ściśle precyzują, że muszą to być prace polegające na wybijaniu, oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów. Takich prac skarżący nie wykonywał.</p> <p>Sąd Apelacyjny dostrzega fakt, że skarżący, stosownie do potrzeb, zajmował się także ostrzeniem noży do tokarki, które to prace są wymienione w wykazie A dziale III poz. 78. Czynności te były jednak podejmowane sporadycznie i nie wypełniały pełnego wymiaru czasu pracy, gdyż głównym zadaniem wnioskodawcy była praca przy tokarce. Wykonywanie tych prac, pozostaje zatem bez wpływu na prawo do emerytury. Przepis § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia wymaga aby praca w szczególnych warunkach była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.</p> <p>Złożone przez wnioskodawcę świadectwo pracy w warunkach szczególnych, obejmujące okres pracy w charakterze tokarza (od 11 maja 1981 r. do 16 października 1994 r.) nie jest miarodajnym dowodem w sprawie, gdyż wymienione w nim stanowisko pracy nie wchodzi w zakres prac wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. Dodać należy, że świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym i nie tworzy żadnych praw podmiotowych. Zawiera oświadczenie wiedzy i podane w nim informacje mogą być zwalczane wszelkimi dowodami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1996 r. I PRN 40/96 Prok. i Pr. 1996/10/58). Dokument ten podlega zatem weryfikacji zarówno <br/>w postępowaniu przed organem rentowym jak i w postępowaniu sądowym. Sąd Okręgowy dokonał konfrontacji zapisu w świadectwie pracy z faktycznymi warunkami wykonywania pracy przez wnioskodawcę i prawidłowo wywiódł, że skarżący nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Niemożność zaliczenia powyższego okresu do okresu pracy w warunkach szczególnych powoduje, że skarżący nie legitymuje się wymaganym 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.</p> <p>Podkreślenia wymaga, że wykaz prac zamieszczony w przepisach resortowych, powołanych w apelacji, ma jedynie pomocnicze znaczenie w sprawie. Przepisy resortowe, o których traktuje § 1 ust. 2 cyt. rozporządzenia nie stanowią źródła prawa w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 87)">art. 87 Konstytucji RP</a>, a określenie stanowisk w tych aktach ma wyłącznie znaczenie techniczne i nie jest rezultatem tworzenia, tylko stosowania prawa. Zarządzeniom resortowym przypisuje się charakter informacyjny, techniczno-porządkujący i uściślający ale nie one mogą rozszerzać katalogu prac wymienionych w cyt. rozporządzeniu (por. wyrok Sądy Apelacyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2018 r. III AUa 298/17, LEX nr 2447635).</p> <p>Podsumowując, Sąd Okręgowy wydał trafny i zgodny z obowiązującymi przepisami wyrok, zatem apelacja wnioskodawcy jako bezzasadna podlega oddaleniu w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> </div>