I FZ 494/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 404/10 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 27 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 404/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek M.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji nie dał wiary oświadczeniom skarżącego odnośnie jego aktualnej sytuacji finansowej. Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie Sąd przypomniał, że skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, wynoszących 1.229 zł. Sąd zaznaczył, że skarżący, poza osiąganiem niewielkiego dochodu z tytułu emerytury prowadzi również działalność gospodarczą w zakresie handlu samochodami pod nazwą PH "D.". Z działalności tej za rok 2010 zadeklarował przychód w wysokości 753.271,63 zł i stratę w wysokości nieco ponad 13 tys. zł. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie wykazał jednak, z jakich źródeł pokrył stratę. Sąd podkreślił, że zadeklarowane źródła dochodu, przy uwzględnieniu wydatków na codzienne utrzymanie, nie pokrywają tej straty, a skarżący nie zaprzestał działalności gospodarczej. Z przedłożonego podsumowania księgi przychodów i rozchodów za pierwsze 7 miesięcy 2011r. wynika, iż skarżący z każdym miesiącem zwiększał wartość sprzedanych towarów i usług. W świetle ustalonego stanu faktycznego brak jest podstaw do przyjęcia, że działalność gospodarcza nie przynosi rzeczywistych korzyści, a skarżącemu grozi utrata płynności finansowej i zaprzestanie działalności na rynku. W ocenie Sądu, skarżący nie przedkładając dokumentów w postaci historii rachunków bankowych oraz szczegółowego zestawienia kosztów miesięcznego utrzymania, z uwzględnieniem wysokości raty deklarowanego w treści wniosku kredytu, uniemożliwił ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej, w której się znajduje. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o zmianę powyższego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie autora zażalenia, przeprowadzona przez Sąd I instancji ocena sytuacji finansowej strony była nieprawidłowa. Skarżący wykazali bowiem, że ich wspólny miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia za pracę i emerytury wynosi około 3.100 zł brutto. Same wydatki w postaci opłat pochłaniają 1.000 zł. Ponadto skarżący nie mogli przewidzieć w 2009 r., iż zaistnieje konieczność uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 4.458 zł, a następnie od skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Taka właśnie redakcja tego przepisu oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznania prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 P.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Z możliwości uregulowanej w art. 255 P.p.s.a. Sąd I instancji skorzystał, uznając, że zawarte na wypełnionym formularzu PPF nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Przypomnieć należy, że skarżący został wezwany do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swoich oraz żony za wskazany przez Sąd okres. Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu chciałby podkreślić, że do wyłącznej oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wymaganej w tym zakresie dokumentacji, to winna liczyć się z przyjęciem przez Sąd I instancji, że brak będzie wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. Ponadto należy zgodzić się z oceną jaką przeprowadził Sąd I instancji w zakresie analizy wykazywanej przez skarżącego straty z prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 r. Nie można bowiem pominąć okoliczności, że obroty skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2010 r. liczone były w setkach tysięcy złotych i mimo wykazywanej straty skarżący nadał prowadził działalność gospodarczą. Nie wyjaśnił jednak przy tym, skąd pozyskiwał środki pieniężne na zbilansowanie wykazywanej straty i dalsze prowadzenie działalności w tym rozmiarze. Faktem jest, że pozyskane środki mogą stanowić dostateczne źródło finansowania kosztów sądowych, do których poniesienia jest on zobowiązany. Mając na uwadze wszystkie podnoszone wyżej okoliczności należy uznać, że oświadczenia strony w zakresie możliwości płatniczych były niewiarygodne, co w konsekwencji uniemożliwiło uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym należało zgodzić się z zaskarżonym rozstrzygnięciem Sądu I instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.