II GZ 403/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. P. A. Spółki z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SA/Go 757/10 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W. P. A. Spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez wymaganej licencji postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE I Objętym zażaleniem postanowieniem dnia 11 października 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. odrzucił zażalenie W. P. A. Spółki z o.o. w L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 2 września 2011 r. o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę oraz braków formalnych jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi W. P. A. Spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] sierpnia 2010 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. oddalił skargę W. P. A. Spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Od powyższego wyroku profesjonalny pełnomocnik spółki A. złożył w dniu 1 września 2011 r. skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 2 września 2011 r. pełnomocnik spółki został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych złożonej skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego wykazującego umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz do reprezentowania strony skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Tym samym zarządzeniem pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go na odpowiednim urzędowym formularzu, pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Skarżąca uzupełniła wskazane braki, składając jednocześnie zażalenie na zarządzenie z dnia 2 września 2011 r., w którym uznała je za nieuzasadnione i bezprawne. Sąd I instancji wskazał, że w świetle art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zawierającego katalog postanowień, na które przysługuje zażalenie, który z mocy art. 198 p.p.s.a. ma zastosowanie do zarządzeń przewodniczącego, na zarządzenie wzywające do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie pełnomocnictwa udzielonego osobie, która sporządziła i wniosła skargę kasacyjną do Sądu oraz na zarządzenie wzywające do uzupełniania braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu nie przysługuje zażalenie. W tym stanie sprawy, wobec nieprzysługiwania żadnego środka odwoławczego od zaskarżonego zarządzenia zażalenie było niedopuszczalne. Jako podstawę prawną Sąd I instancji podał art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. II Zażaleniem W. P. A. Spółka z o.o. w L. zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżone postanowienie jest nieuzasadnione i narusza przepisy prawa oraz słuszne prawa strony do zaskarżania orzeczeń oraz ich kontroli przez sąd II instancji. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, że art. 194 § 1 p.p.s.a. nie przewiduje możliwości zaskarżenia zarządzenia przewodniczącego. Taką możliwość, bowiem przewidziano w art. 198 p.p.s.a. Nierozpoznanie merytorycznie zażalenia skarżącej pozbawia jej w istocie prawa do kontroli orzeczeń oraz narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem odrzuconego zażalenia było zarządzenie o wezwaniu skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej i uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Artykuł 194 § 1 p.p.s.a. stanowi, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: 1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu; 2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61; 3) zawieszenie postępowania lub odmowa podjęcia zawieszonego postępowania; 4) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku; 5) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; 6) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego; 7) odrzucenie skargi kasacyjnej; 8) odrzucenie zażalenia; 9) zwrot kosztów postępowania, jeśli strona nie wnosi skargi kasacyjnej; 10) ukaranie grzywną. Artykuł 198 p.p.s.a. przewiduje natomiast, że przepisu działu dotyczącego zażalenia stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeśli ustawa przewiduje możliwość wniesienie zażalenia. Regulacje dotyczące wymogów formalnych skargi kasacyjnej zawarte zostały w art. 176 p.p.s.a., który określa, jakie warunki powinna spełniać skarga kasacyjna. Na mocy art. 193 p.p.s.a. w odniesieniu do braków formalnych skargi kasacyjnej zastosowanie ma art. 49 p.p.s.a., który to przepis w § 2 przewiduje jedynie możliwość wniesienia zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania w przypadku, gdy strona nie poprawiał lub nie uzupełniła tego pisma w terminie. Przepis ten nie wspomina natomiast w żadnej z jego trzech jednostek redakcyjnych, aby możliwym było wniesienie zażalenia na wezwanie (zarządzenie) do uzupełnienia braków formalnych pisma. W zakresie wezwania strony do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, regulacja zawarta w art. 257 p.p.s.a. określa, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Brak jest jakiegokolwiek przepisu w materii wniosku i braków formalnych tego wniosku, stanowiącego o możliwości złożenia zażalenia na wezwanie do uzupełnienia jego braków. Zauważyć należy, że przepisy oddziału 2 rozdziału 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczące prawa pomocy wskazują konkretne sytuacje, w których stronie od orzeczenia sądu lub referendarza sądowego przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. Są to między innymi art. 252 § 3 p.p.s.a. stanowiący, że na postanowienie, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy zażalenie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy, czy art. 263 p.p.s.a. dający prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o cofnięciu przyznanego prawa pomocy. Jak zatem wynika z analizy przytoczonych przepisów, procedura sądowoadministracyjna nie przewiduje, tak w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 i art. 198 p.p.s.a. jak również w innych przepisach szczególnych możliwości wniesienia środka odwoławczego w postaci zażalenia na zarządzenie przewodniczącego wzywające stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej czy wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć przy tym należy, że co do zasady zarządzenie wzywające stronę do uzupełnienia konkretnych braków formalnych wnoszonego do sądu pisma nakłada na tę stronę obowiązki wypełnienie, których lub ich niewypełnienie rodzić będzie określone skutki w postaci nadania sprawie dalszego biegu lub jej wstrzymania. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.