II FZ 1808/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 535/14 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 535/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. K. (powoływanemu dalej jako "podatnik", "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że podatnik nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na fakt, że oświadczenie o stanie rodzinnym skarżącego, majątku i dochodach nie przedstawiało jego pełnej sytuacji finansowej, podatnik został wezwany do nadesłania dokumentów umożliwiających zapoznanie się z jego faktycznymi możliwościami finansowymi. Sąd zauważył liczne rozbieżności dotyczące m. in. wynagrodzenia za pracę czy też wysokości opłat za media wynikające ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów źródłowych, według których podatnik otrzymuje jedynie wynagrodzenie w kwocie 1.237,20 zł i zadeklarował zarówno brak oszczędności jak i wartościowych składników majątkowych, które mógłby spieniężyć. Sąd podkreślił, że podatnik wskazał, iż jego koszty utrzymania wynoszą 1600 zł miesięcznie. Ponadto od stycznia do kwietnia 2014 r. skarżący w prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości ponad 6.000 zł. Zatem, wobec nieuzyskania innych dochodów i braku oszczędności, strata ta, w której mieszczą się również stałe wydatki związane z opłatami za energie elektryczną, wodę i telefon komórkowy najprawdopodobniej, zdaniem Sądu, musiała zostać poniesiona z bieżących środków, co zwiększa miesięcznie średnie wydatki do kwoty ok. 3.100 zł. Powyższe wątpliwości potwierdził fakt, że podatnik osiąga dochody z tytułu wynajmu nieruchomości położonej w G. przy ul. L., pod którym to adresem prowadzi działalność gospodarczą, a których nie wykazał. W oświadczeniu o stanie majątku skarżący pominął również wszystkie składniki swojego majątku. Z akt sprawy wynika, że podatnik jest właścicielem nie tylko mieszkania w G., ale także dwóch inny nieruchomości, które nie zostały wykazane w formularzu PPF, pomimo, że zgodnie z konstrukcją formularza podatnik był zobowiązany do ich ujawnienia. Sąd zauważył, że w złożonym formularzu PPF podatnik wyjaśnił, że zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Odmienne oświadczenie złożył przy piśmie z dnia 16 czerwca 2014 r. przedkładając dokumenty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z których wynika, że w 2013 r. przychody z tej działalności wyniosły 870.935,56 zł (miesięcznie 72.577,96 zł), a w okresie od stycznia do kwietnia br. wyniosły 15.377,66 (miesięcznie 5.125,88 zł). Natomiast za okres od stycznia do kwietnia 2014 r. skarżący poniósł stratę w wysokości 6.122,81 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że podatnik świadczył w tym okresie usługi o łącznej wartości 28.609 zł netto (7.152,25 zł miesięcznie). Zestawiając przychody skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej z wysokością powstałych już kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tj. wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, nie można uznać, zdaniem Sądu, aby podatnik nie był w stanie ich ponieść. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 245 w zw. z 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływana dalej jako "p.p.s.a.") poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że podatnik posiada sytuację finansową pozwalającą mu na ponoszenie kosztów sądowych, jego sytuacja finansowa pomimo przedłożenia wszystkich dokumentów źródłowych jest niejasna oraz uznaniu, iż nie zostały wykazane wszystkie przesłanki ustawowe przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że dane co do sytuacji majątkowej podatnika są niepełne bądź wzajemnie ze sobą sprzeczne, co wynika z obszernego uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji. W takiej sytuacji ocena oświadczeń skarżącego i złożonych przez niego dokumentów nie mogła być miarodajna, a w konsekwencji rzeczywisty stan możliwości płatniczych podatnika w dalszym ciągu budzi wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że samo oświadczenie podatnika, oparte na jego subiektywnych przekonaniach o zaistnieniu przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a nie poparte stosownymi dokumentami źródłowymi nie mogą stanowić wyłącznej podstawy przyznania wnioskowanego uprawnienia procesowego. Skoro podatnik nie przedstawił w sposób rzetelny i pełny całokształtu swojej sytuacji majątkowej, to prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że podatnik nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.