I C 35/18

<p>Sygn. I C 35/18</p> <div> <h2>WYROK ZAOCZNY</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 12 grudnia 2018 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie następującym:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Małgorzata Banaś</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>sekretarz sądowy Małgorzata Bugiel</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. w Słupsku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">S. J.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">B. P.</span> </p> <p>o ochronę dóbr osobistych</p> <p>oddala powództwo.</p> <p>Na oryginale właściwy podpis</p> <p>Sygnatura IC 35/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="underline"> <!-- -->Powód <span class="anon-block">S. J.</span> </span> w pozwie wniesionym do Sądu Okręgowego w Słupsku domagał się zasądzenie od pozwanej <span class="anon-block">B. P.</span> kwoty 100.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci dobrego imienia co naraziło go na utratę zaufania w środowisku społecznym. W uzasadnieniu zgłoszonego żądania wskazywał, że w wyniku działań pozwanej polegających na składaniu fałszywych zeznań i fabrykowaniu fałszywych dowodów w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Słupsku o sygn. <span class="anon-block">(...)</span>, doszło do jego skazania za czyny, których nie popełnił.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Pozwana <span class="anon-block">B. P.</span> </span> nie złożyła odpowiedzi na pozew, nie stawiła się również na żadną z wyznaczonych w sprawie rozpraw.</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd ustalił i zważył co następuje; </em> </strong> </p> <p>Sąd Rejonowy w Słupsku II Wydział Karny wyrokiem z dnia 3 września 2015r. wydanym w sprawie o sygn. <span class="anon-block">(...)</span> <span class="underline"> <!-- -->uznał <span class="anon-block">S. J.</span> </span> oskarżonego o to, że w okresie od 6 kwietnia 2013r. do sierpnia 2013r. w <span class="anon-block">S.</span>, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, wielokrotnie, co najmniej czterokrotnie wykorzystując bezradność małoletniej <span class="anon-block">B. P.</span>, z uwagi na wiek poniżej 15 lat oraz upośledzenie umysłowe, a w związku z tym wynikający brak jej zdolności do rozpoznawania znaczenia czynu doprowadził ją do obcowania płciowego, oraz poddania się innej czynności seksualnej w postaci całowania, dotykania piersi oraz krocza, przy czym czynu w sierpniu 2013r. dopuścił się wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą, czym działał na szkodę małoletniej tj. o czyn z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 198)">art. 198 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 200;art. 200 § 1)">art. 200 § 1 kk</a> przy zast. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 kk</a>, <span class="underline"> <!-- -->winnym </span>popełnienia zarzuconego mu czynu, z tym ustaleniem, że dotyczy małoletniej poniżej lat 15 <span class="anon-block">B. P.</span> oraz, że w sierpniu 2013r. dopuścił się obcowania płciowego z pokrzywdzoną <span class="anon-block">B. P.</span> wspólnie i porozumieniu z inną osobą, tj. popełnienia przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 198)">art. 198 kk</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 200;art. 200 § 1)">art. 200 § 1 kk</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 kk</a> w z w. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 kk</a> i za to na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 200;art. 200 § 1)">art. 200 § 1 kk</a> w z w. z art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 3)">art. 11 § 3 kk</a> i <span class="underline"> <!-- -->skazał </span>go za to na karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.</p> <p> <em> <!-- -->Bezsporne – nadto odpis wyroku z uzasadnieniem w sprawie sygn. <span class="anon-block">(...)</span> – k. 61. </em> </p> <p>Sąd Okręgowy w Słupsku VI Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016r. na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych w tym <span class="anon-block">S. J.</span>, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wyeliminował z opisu czynów przypisanych oskarżonym w pkt l i 2 ustalenie o treści „wykorzystując bezradność małoletniej <span class="anon-block">B. P.</span>, z uwagi na wiek poniżej 15 lat oraz upośledzenie umysłowe, a w związku z tym wynikający brak jej zdolności do rozpoznawania znaczenia czynów” i czyny te zakwalifikował jako przestępstwa z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 200;art. 200 § 1)">art. 200 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12)">art. 12 k.k.</a> w odniesieniu do <span class="anon-block">S. J.</span>, natomiast jako podstawy prawne orzeczonych kar pozbawienia wolności przyjął <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 200;art. 200 § 1)">art. 200 § 1 k.k.</a> W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd Okręgowy w pełni podzielił dokonaną przez Sąd I instancji ocenę materiału dowodowego, ujawnionego w toku rozprawy głównej. Zawartą w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analizę, dowodów uznał za logiczną, uwzględniającą zasady prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego, tak jak stanowi to zasada swobodnej oceny dowodów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 7)">art. 7 k.p.k.</a> Sąd II instancji nie znalazł podstaw by podważyć wiarygodność zeznań <span class="anon-block">B. P.</span> oraz jej matki <span class="anon-block">J.</span>.</p> <p> <em> <!-- -->Bezsporne – nadto odpis wyroku z uzasadnieniem w sprawie sygn. <span class="anon-block">(...)</span> – k. 61. </em> </p> <p>Postanowieniem z dnia 18 października 2017r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w II Wydział Karny po rozpoznaniu sprawy w przedmiocie wznowienie postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 3 września 2015r. w sprawie o sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, częściowo zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 540;art. 540 § 1;art. 540 § 1 pkt. 2;art. 540 § 1 pkt. 2 lit. a)">art. 540 § 1 pkt 2 lit. A k.p.k.</a> a contrario oddalił wniosek. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia postępowania opisane przez obrońcę skazanego. Nadto zwrócił uwagę, że choć <span class="anon-block">S. J.</span> od początku postępowania nie przyznawał się do zarzucanego mu czynu, to jednak w toku trzykrotnie składanych wyjaśnień w postępowaniu przygotowawczym potwierdzał fakt wchodzenia w intymne relacje z pokrzywdzoną. Dopiero na etapie postępowania sądowego usiłował nieudolnie wycofać się z uprzednio przedstawianych relacji, czemu Sąd nie dał wiary, mając na względzie, iż to właśnie pierwotne jego twierdzenia – z postępowania przygotowawczego korelowały z zeznaniami pokrzywdzonej, tworząc wespół z nimi jednolity obraz zdarzenia, stanowiący podstawę czynionych ustaleń faktycznych. W tej zaś sytuacji, gdy Sądy obu instancji analizowały już treść wyjaśnień skazanego i oceniły ich wiarygodność i wartość dowodową w świetle i w odniesieniu do pozostałych dowodów zebranych w sprawię, brak jest podstaw, przy braku racjonalnych przesłanek do deprecjonowania tej oceny li tylko w świetle wskazywanych obecnie przez skazanego, zupełnie odmiennych w stosunku do poprzednio, w toku prowadzonego postępowania przedstawianych okoliczności zdarzenia, które dodatkowo miałyby znajdować poparcie w zeznaniach nagle ujawnionego świadka.</p> <p> <em> <!-- -->Bezsporne – nadto odpis postanowienia z uzasadnieniem w sprawie sygn. <span class="anon-block">(...)</span> – k. 61.</em> </p> <p>Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w II Wydział Karny po ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie wznowienie postępowania karnego zakończonego wyrokiem Sądu jonowego w <span class="anon-block">S.</span> z dnia 3 września 2015r. w sprawie o sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span>, częściowo zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 545;art. 545 § 3)">art. 545 § 3 k.p.k.</a> odmówił przyjęcia wniosku.</p> <p> <em> <!-- -->Bezsporne – nadto odpis postanowienia z uzasadnieniem w sprawie sygn. <span class="anon-block">(...)</span> – k. 61.</em> </p> <p>Możliwość wydania wyroku zaocznego w przypadku niestawiennictwa pozwanego na rozprawie warunkowana jest prawidłowym zawiadomieniem, go o miejscu i terminie posiedzenia, zgodnie z regułami przewidzianymi w kodeksie postepowania cywilnego, a tym samym umożliwieniu mu wzięcia w nim udziału. Ustalenie skuteczności doręczenia następuje na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłanego do sądu.</p> <p>Pozwana <span class="anon-block">B. P.</span> została w sposób prawidłowy zawiadomiona o terminie rozprawy, podobnie jak wcześniej w sposób prawidłowy i skuteczny został doręczony jej odpis pozwu, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. ( vide; k. 23 i k. 67).</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 339;art. 339 § 2)">art. 339 § 2 k.p.c.</a> przewiduje domniemanie zgodności twierdzeń powoda z rzeczywistym stanem rzeczy (wyr. SN z 6.6.1997 r., <span class="anon-block">(...)</span>, Prok. Pr. 1997 – wkładka, Nr 10, poz. 44). Oznacza to, że sąd wydając wyrok zaoczny nie dokonuje weryfikacji prawdziwości twierdzeń o faktach przytoczonych przez powoda, <span class="underline"> <!-- --> chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone celu obejścia prawa.</span> W takim wypadku postępowanie dowodowe powinno być przeprowadzone, choć w istocie będzie się ono ograniczało jedynie do dowodów zawnioskowanych przez powoda i ewentualnie dopuszczonych przez sąd z urzędu.</p> <p> <span class="underline"> <!-- -->Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. </span> </p> <p>Stosownie do uregulowania zawartego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11;art. 11 zd. 1)">art. 11 zdanie 1 k.p.c.</a> ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Powołany przepis reguluje kwestie związania prawomocnym wyrokiem sądu karnego skazującym za popełnienie przestępstwa, wydanym przed zakończeniem postępowania cywilnego, który jako okoliczność faktyczna ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy cywilnej. Moc wiążąca wyroków karnych w postępowaniu cywilnym została wprowadzona przede wszystkim dla uniknięcia możliwości wydawania na podstawie tego samego stanu faktycznego różnych sprzecznych ze sobą orzeczeń w sprawach cywilnych i karnych. Przemawia za tym nie tylko wzgląd na jednolitość orzeczeń sądowych, lecz także na powagę wymiaru sprawiedliwości i ekonomii procesowej.</p> <p>Związanie sądu cywilnego prawomocnym wyrokiem karnym wpływa zatem na postępowaniu cywilne i prowadzi do ograniczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd cywilny wiążą tylko wyroki prawomocne, skazujące, za popełnienie przestępstwa, czyli za zbrodnię lub występek. Związanie wyrokiem przez Sąd cywilny obejmuje wszystkie okoliczności stanowiące istotę przestępstwa. Pojęcie to obejmujące wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, zarówno o charakterze ogólnym, jak i szczególne, charakterystyczne dla danego rodzaju przestępstw. Związanie sądu cywilnego dotyczy ustalonych w sentencji wyroku karnego znamion przestępstwa, a także okoliczności jego popełnienia, dotyczących czasu, miejsca, poczytalności sprawcy itp. Sąd w postępowaniu cywilnym jest związany ustaleniami wyroku karnego co do osoby sprawcy przestępstwa, co do osoby pokrzywdzonej, zawartym w sentencji wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego. Istota mocy wiążącej wyroków karnych wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> polega więc na tym, że sąd rozpoznający sprawę cywilną musi przyjąć, iż skazany popełnił przestępstwo przypisane mu wyrokiem karnym, a zatem nie może samodzielnie dokonywać ustaleń i oceny, co do tych okoliczności, które wynikają z ustaleń zawartych w sentencji prawomocnego wyroku skazującego i przesądzają o popełnieniu przestępstwa. Okoliczności takie nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego oraz wyłączają możliwość dowodzenia okoliczności i sprzecznych z tymi, które ustalił już sąd kamy. Ustalenia prawomocnego wyroku co do popełnienia przestępstwa nie mogą być zatem podważone w postępowaniu cywilnym, a sąd cywilny nie może dokonywać ustaleń sprzecznych z ustaleniami zawartymi w wyroku skazującym.</p> <p>Bezprzedmiotowe było zatem prowadzenie dowodu z zeznań zawnioskowanych przez powoda świadków, czy przesłuchania stron, biorąc pod uwagę konsekwencje wynikające z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a> Dopiero wzruszenie prawomocnego wyroku skazującego powoda za popełniony czyn, może ewentualnie prowadzić do zmiany sytuacji procesowej powoda, ale taka sytuacja na gruncie niniejszej sprawy na dzień obecny nie występuje. Dwukrotnie Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie przychylił się do wniosku obrońcy powoda o przedmiocie wznowienie postępowania karnego zakończonego wyrokiem skazującym, opartego głównie na twierdzeniu o nieprawdziwych zeznaniach pokrzywdzonej <span class="anon-block">B. P.</span>.</p> <p>Niezależnie od powyższego, powód zdaje się najwyraźniej nie dostrzegać, że prawomocne skazanie go za czyny opisane w wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 3 września 2015r., częściowo zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn.. akt <span class="anon-block">(...)</span>, oparte zostało na bardzo obszernym i wszechstronnie rozważonym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym na zeznaniach kilkudziesięciu świadków i opinii biegłych, a nie tylko na zeznaniach pozwanej w niniejszej sprawie pokrzywdzonej <span class="anon-block">B. P.</span>.</p> <p>Sąd rozpoznający sprawę w warunkach zaoczności ma obowiązek zatem rozważyć, czy w świetle przepisów prawa materialnego twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądania (wyr. SN z 31.3.1999r., <span class="anon-block">(...)</span>,Prok. I Pr. 1999, Nr 9, poz. 30, wyr. SN z l5.03.1996r., <span class="anon-block">(...)</span>, OSNC 1996, Nr 7-8, poz. 108, wyr. SN z 15.9.1967r.,<span class="anon-block">(...)</span>, OSNCPiUS 1968, Nr 8, poz. 142).</p> <p>W przypadku negatywnych ustaleń w tym zakresie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - Sąd winien oddalić powództwo.</p> <p>Na oryginale właściwy podpis</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>1.  odnotować w kontrolce sporządzenie uzasadnienia;</p> <p>2.  odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć powodowi zgodnie z wnioskiem jak na k. 80 akt, w sposób i na adres jak dotychczas ( k. 79);</p> <p>3.  akta do dalszych czynności z wpływem lub za 21 dni od doręczenia jak wyżej</p> <p> <span class="anon-block">S.</span>, dnia 18.01.2019 roku Sędzia</p> </div>