I OZ 485/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 21 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 1107/21 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1107/21 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 lipca 2021 r. nr SKO/PSŚ/41.5/1605/2021/8049/AA w przedmiocie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 1 grudnia 2021 r., II SA/Gl 1107/21, oddalił skargę P. P. (dalej: skarżąc) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 9 lipca 2021 r. w przedmiocie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odpis sentencji powyższego wyroku doręczono skarżącemu 10 grudnia 2021 r. (zpo – k.47 akt sąd.). W dniu 10 grudnia 2021 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy (k.2-4 akt sprawy o sygn. II SPP/Gl 338/21). Postanowieniem z 11 stycznia 2022 r., II SPP/Gl 338/21, został ustanowiony dla skarżącego adwokat z urzędu. Pismem z 19 stycznia 2022 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącego adw. M. L. W dniu 4 lutego 2022 r. pełnomocnik substytucyjny w siedzibie Sądu zapoznał się z aktami sprawy. W piśmie procesowym z 4 marca 2022 r. skarżący osobiście wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r., II SA/Gl 1107/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 lipca 2022 r., I OZ 282/22, oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r., II SA/Gl 1107/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. art. 141 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść orzeczenia, a to art. 141 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 140 § 3 p.p.s.a. polegające na nierozważeniu okoliczności prawidłowego pouczenia strony działającej bez pełnomocnika o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu winny znaleźć się rozważania czy strona działająca wówczas bez adwokata została należycie pouczona o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego, tak jak wymaga tego przepis art. 140 § 3 p.p.s.a. Okoliczności sprawy wskazują bowiem, że dla strony skarżącej nie było jasne jakie obowiązki powinna podjąć po wydaniu wyroku, skoro do dnia rozstrzygnięcia nie uwzględniono wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ocenie skarżącego, w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia brak jest odniesienia co do prawidłowości pouczenia strony, które to pouczenie jest warunkiem uznania, ze wniosek o uzasadnienie wyroku nie został złożony w terminie i w rezultacie prawidłowego zastosowania przepisu art. 141 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 1 p.p.s.a. uzasadnienie zapadłego w sprawie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku lub podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. W myśl natomiast art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji. Z treści powołanego przepisu wynika, że termin, w którym strona może żądać doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem jest terminem ustawowym, co oznacza, iż nie może być on ani przedłużany, ani skracany. Termin ten rozpoczyna się albo w dniu ogłoszenia wyroku – jeżeli sprawa rozpoznawana była na rozprawie, albo w dniu doręczenia odpisu sentencji wyroku – jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt uchybienia przez skarżącego terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W rozpoznawanej sprawie wyrok oddalający skargę został wydany na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2021 r. Przesyłka zawierająca odpis sentencji powyższego wyroku została doręczona skarżącemu 10 grudnia 2021 r. W tym samym dniu skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 11 stycznia 2022 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu. W dniu 4 lutego 2022 r. pełnomocnik substytucyjny zapoznał się z aktami sprawy. Skarżący chcąc uniknąć negatywnych skutków wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po terminie w dniu 4 marca 2022 r. skorzystał z instytucji przywrócenia terminu do jego wniesienia, jednakże postanowieniem Sądu z 25 kwietnia 2021 r. wniosek ten został rozpoznany odmownie. Postanowienie to zostało zaskarżone przez skarżącego do NSA, który postanowieniem z 8 lipca 2022 r., I OZ 282/22, oddalił wniesione zażalenie, uznając wydane rozstrzygnięcie za prawidłowe. Postanowienie to prawomocnie przesądziło zatem, że w okolicznościach niniejszej sprawy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może zostać przywrócony. W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony po terminie i w konsekwencji zasadnie odmówił jego sporządzenia w oparciu o art. 141 § 3 p.p.s.a. Skoro zatem w sprawie prawomocnie odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, to zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wniosek ten został wniesiony z uchybieniem terminu wynikającym z art. 141 § 2 p.p.s.a. Z tych też względów Sąd zobligowany był do odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku na podstawie art. 141 § 3 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że wydane przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Podkreślić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany swoim postanowieniem z 8 lipca 2022 r., w którym prawomocnie rozstrzygnął kwestię przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wobec obowiązywania tego postanowienia brak jest podstaw do przyjęcia, że odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku narusza prawo. Wyjaśnić również należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku, w której Naczelny Sąd Administracyjny bada jedynie, czy przepisy, na podstawie których oparto to rozstrzygnięcie zostały prawidłowo zastosowane w stanie faktycznym sprawy. W rozpoznawanej sprawie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został przywrócony uznać zatem należy, że wniosek ten był bezskuteczny. Odnosząc się natomiast do stanowiska przedstawionego w zażaleniu jakoby dla skarżącego nie było jasne jakie obowiązki powinien podjąć po wydaniu wyroku, skoro do dnia rozstrzygnięcia nie uwzględniono wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wyjaśnić należy, że nie znajduje ono potwierdzenia w aktach sprawy. Po pierwsze, z akt niniejszej sprawy wynika, że przed wydaniem wyroku z 1 grudnia 2021 r. skarżący nie występował z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Po drugie natomiast wraz z przesłaniem odpisu sentencji wyroku z 1 grudnia 2021 r. skarżący został prawidłowo pouczony przez Sąd zarówno o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego (pkt. 1-4 pouczenia – k.42 akt sąd.), jak i o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (pkt 5 pouczenia – k.42 akt sąd.), co też zresztą skarżący uczynił (k.2-4 akt sprawy II SPP/Gl 338/21). Powyższe świadczy o tym, że skarżący zapoznał się z treścią pouczenia, zaś jego prawidłowość nie była przez niego kwestionowana. Tym samym argumentacja zażalenia, że Sąd I instancji odmawiając sporządzenia uzasadnienia wyroku nie rozważył okoliczności prawidłowego pouczenia strony, działającej bez pełnomocnika, o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego nie mogła odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.