II Ca 808/18

<p>Sygn. akt II Ca 808/18</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 18 grudnia 2018 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: SSO Jarosław Gołębiowski (spr.)</p> <p>Sędziowie: SO Dariusz Mizera</p> <p>SA w SO Grzegorz Ślęzak</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 roku w Piotrkowie Tryb.</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku Skarbu Państwa reprezentowanego przez <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>z udziałem Gminy<span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>o odłącznie nieruchomości z <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> i przyłączenie jej do nieruchomości objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span> </p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy</p> <p>od postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrowie Tryb. z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>postanawia: <strong> <!-- -->oddalić apelację.</strong> </p> <p>Sygn. akt II Ca 808/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 09 października 2018 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił wniosek Skarbu Państwa reprezentowanego przez <span class="anon-block">(...)</span> z udziałem Gminy <span class="anon-block">(...)</span>o odłączenie nieruchomości z <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> i przyłączenie jej do nieruchomości objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span>.</p> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2018 roku, wydanym w sprawie <span class="anon-block"> (...)</span>, referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim oddalił wniosek Skarbu Państwa reprezentowanego przez <span class="anon-block">(...)</span> o odłączenie z <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> nieruchomości położonej w <span class="anon-block">P.</span>, przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> , w obrębie nr <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">P.</span>, o pow. <span class="anon-block">(...)</span>, oznaczonej numerem <span class="anon-block">działki (...)</span>, stanowiącej drogę i przyłączenie jej do nieruchomości objętej <span class="anon-block">księgą wieczystą nr (...)</span> i wpisanie w dziale II tejże księgi wieczystej jako właściciela Gminę <span class="anon-block">(...)</span>na podstawie Uchwały nr <span class="anon-block">(...)</span> Rady Miasta <span class="anon-block">(...)</span> w sprawie przebiegu dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta pozycja <span class="anon-block">(...)</span> ; <span class="anon-block">ul. (...)</span>, która została dołączona do wniosku.</p> <p>W dacie złożenia powyższego wniosku m.in. w/w nieruchomość była objęta księgą wieczystą nr <span class="anon-block">(...)</span> i jako jej właściciel ujawniony był Skarb Państwa - <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Natomiast <span class="anon-block">księga wieczysta nr (...)</span> była prowadzona dla nieruchomości położonej w <span class="anon-block">P.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span> grodzki, woj. <span class="anon-block"> (...)</span>, oznaczonej numerem <span class="anon-block">działki (...)</span> o pow. <span class="anon-block">(...)</span>ha. W jej dziale jako właściciel ujawniona była Gmina <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Z treści uzasadnienia w/w postanowienia wynika, iż przyczyną oddalenia wniosku był m.in. brak legitymacji procesowej czynnej wnioskodawcy do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.</p> <p>Skargę na wyżej opisane postanowienie wniósł wnioskodawca Skarb Państwa reprezentowany przez <span class="anon-block">(...)</span> zaskarżając je w całości.</p> <p>Wnosił o zmianę przedmiotowego postanowienia oraz rozpoznanie sprawy zgodnie z zawartym we wniosku żądaniem.</p> <p>W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że połączenia kilku nieruchomości w jedną może żądać jedynie właściciel nieruchomości ( art. 21 u.k.w.h) a tym na dzień składania wniosku, w stosunku do <span class="anon-block">działki nr (...)</span>, położonej w obrębie <span class="anon-block">(...)</span>, był Skarb Państwa, zgodnie z zapisami <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span>, którą przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej bada rozpoznający wniosek.</p> <p>W tym stanie rzeczy, wnosił, jak w petilum skargi.</p> <p>Sąd Rejonowy zważył, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 5)">art. 626 ^{<!-- -->2} § 5 k.p.c.</a> wniosek o wpis może złożyć :</p> <p>- właściciel nieruchomości.</p> <p>- użytkownik wieczysty,</p> <p>- osoba na rzecz, której wpis ma nastąpić,</p> <p>- albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej,</p> <p>- w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy wniosek może złożyć uprawniony organ.</p> <p>W sprawie niniejszej bezspornym jest, iż wnioskodawcą i skarżącym jest Skarb Państwa - reprezentowany przez <span class="anon-block">(...)</span> oraz na dzień złożenia wniosku jako właściciel nieruchomości z której ma być odłączona przedmiotowa nieruchomość jest wnioskodawca a właściciel nieruchomości do której ma być przyłączona jest Gmina <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>Wnioskodawca do wniosku dołączył również dokument, z którego wynika, że utracił prawo własności do nieruchomości objętej wnioskiem, tj. wykazał odpowiednim dokumentem następstwo po osobie wpisanej jako jej właściciel w dziale II księgi wieczystej nr <span class="anon-block">(...)</span> na rzecz Gminy <span class="anon-block">(...)</span> ( por. art. 34 u.k.w.h).</p> <p>W tej sytuacji, skoro wnioskodawca nie należy do kręgu osób wymienionych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 5)">art. 626^{<!-- -->( 2)} §5 k.p.c.</a>, nie ma legitymacji procesowej czynnej do złożenia przedmiotowego wniosku, który oprócz odłączenia nieruchomości z <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> zawiera również wniosek o przyłączenie jej do <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> i o wpis prawa własności na rzecz Gminy <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>W tym stanie rzeczy i na podstawie, wyżej powołanych, przepisów oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398)">art. 398 §^{<!-- -->22} i 3 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626^{<!-- -->9} k.p.c.</a> Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia wniósł wnioskodawca, zaskarżając je w całości.</p> <p>Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 6262;art. 6262 § 5)">art. 6262 § 5 k.p.c.</a> poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa nie należy do kręgu podmiotów, które w niniejszej sprawie mogły wystąpić o dokonanie wpisu w księdze wieczystej.</p> <p>Wnosił o zmianę przedmiotowego orzeczenia oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z zawartym we wniosku żądaniem o odłączenie z <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> <span class="anon-block">działki (...)</span> i dołączenie jej do <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span>.</p> <p>Sąd okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Wniesiona apelacja podlega oddaleniu.</p> <p>Postępowanie wieczystoksięgowe jest rodzajem postępowania nieprocesowego. Jest ono uregulowane w sposób szczególny tj. poprzez przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(1))">art. 626^{<!-- -->1}kpc</a>. i następne.</p> <p>Szczególny charakter tego postępowania polega min. na tym, iż inaczej niż w innych postępowaniach unormowany jest krąg uczestników.</p> <p>W postępowaniu nieprocesowym krąg osób zainteresowanych określa przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510;art. 510 § 1;art. 510 § 2)">art. 510 § 1 i § 2 kpc</a>. W postępowaniu wieczystoksięgowym krąg uczestników wyznacza treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(1);art. 626(1) § 2)">art. 626^{<!-- -->1}§ 2 kpc</a>. (por. postanowienie SN z 16.06.2004 roku I CZ 48/04, OSNC 2005/6/108 str. 71, Biul. SN 2004 Nr 11, MP 2015, Nr 11, str. 555, Legalis Nr 65954).</p> <p>Dzieje się tak dlatego, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(1);art. 626(1) § 2)">art. 626^{<!-- -->1} § 2 kpc</a>. jest przepisem szczególnym w stosunku do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510)">art. 510 kpc</a> i eliminuje możliwość jego zastosowania w postepowaniu wieczystoksięgowym (por. np. postanowienie SN z 19.04.206 roku V CSK 27/06, Legalis Nr 208517, uzasadnienie postanowienia SN z 11.01.201 r. V CKN 1841/00, OSNC 2001/7-8/113, postanowienie SN z 14.01.2011, II CSK 241/10, Legalis).</p> <p>Reasumując, w przypadku postępowania wieczystoksięgowego mamy do czynienia z zawężeniem kręgu osób uprawnionych do udziału w postepowaniu w porównaniu z ogólnymi przepisami postępowania nieprocesowego (por. np. K. Flaga-Gieruszyńska w: Zieliński, Komentarz KPC, 2016, Legalis; A. Góra-Błaszczykowska w: Góra-Błaszczykowska, Komentarz KPC).</p> <p>Odrębna regulacja prawna dotyczy legitymacji wnioskodawców w postępowaniu wieczystoksięgowym. Zawarta jest ona w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 5)">art. 626^{<!-- -->2}§ 5 kpc</a>. Zgodnie z tym unormowaniem wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeśli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej.</p> <p>Identycznie jak w przypadku uczestników krąg wnioskodawców, a więc osób legitymowanych do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej ustawodawca w w/w przepisie określił wyczerpująco. Norma ta więc nie podlega wykładni rozszerzającej (por. np. H. Ciepła, w: H. Dolecki, T. Wiśniewski KPC, Komentarz, t. 3, 2013, s. 370; J. Gudowski w: T. Ereciński, KPC, Komentarz, t.4, 2016, s. 447 - 448, J. Zawadzka w: J. Pisuliński, Komentarz KWU, 2014, s. 1209).</p> <p>Właściciel jest podmiotem bezsprzecznie legitymowanym. Podkreślenia wymaga to, iż ustawodawca posługuje się wyłącznie określeniem „właściciel” w czasie aktualnym. Przepis ten nie dotyczy byłego właściciela a więc podmiotu, który w wyniku czynności prawnej, orzeczenia sądowego czy też decyzji administracyjnej utracił status właściciela. Takiemu podmiotowi przysługuje jedynie uprawnienie do złożenia wniosku o wykreślenie go z istniejącej księgi wieczystej jako właściciela (por. np. St. Rudnicki, Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, W-wa 1996, Wyd. Prawnicze t. 4 do art. 38 , str. 148 in fine).</p> <p>Takie rozróżnienie jest w nauce prawa powszechnie akceptowane. Wymieniając właściciela w czasie teraźniejszym podkreśla się, że może on i tylko on zgłosić wniosek o ujawnienie swojego prawa własności, nabytego w wyniku zdarzenia prawnego (por. np. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2))">art. 626^{<!-- -->2}kpc</a>. Gniewosz 2018, wyd. 2, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeks postępowania cywilnego</a>. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(1))">Art. 626^{<!-- -->1} </a> - 626^{<!-- -->13}. Komentarz 2018, wyd. 2, rozdział VA, teza 2).</p> <p>Podnieść należy, że legitymacja poprzedniego właściciela do złożenia wniosku o wpis własności wygasa wobec faktu, że nabycie własności następuje na mocy (z chwilą) stosownego zdarzenia prawnego (por. w/w Komentarz, t. 2 in fine oraz art. 626^{<!-- -->2}kpc. red. Zieliński 2017 wyd. 9 Flaga-Gieruszyńska. Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz 2017, wyd. 9).</p> <p>Z akt księgi wieczystej wynika, że wniosek pochodzi od Skarbu Państwa reprezentowanego przez <span class="anon-block">(...)</span> (por. wniosek k. 53 - 54, skargę na postanowienie referendarza sądowego, k. 60, 60v, postanowienie Sądu Rejonowego z 9.10.2018 r. k. 65 i nast.)</p> <p>Powyższe musi oznaczać - co podniesiono wyżej- że wniosek pochodzi od podmiotu nieuprawnionego tj. nie od właściciela lecz byłego właściciela.</p> <p>Z tej przyczyny trafnie Sąd Rejonowy wniosek złożony przez podmiot nielegitymowany oddalił.</p> <p>W konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia apelacji, co skutkowało jej oddaleniem (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a>.)</p> <p>Na koniec należy podkreślić, że wniesiona apelacja została sformułowana w sprawie wielce ogólnikowo. Jej autor nie wyodrębnił w niej zarówno zarzutów z zakresu prawa procesowego czy też materialnego.</p> <p>W istocie wniesiony środek odwoławczy sprowadza się jedynie do przytoczenia treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2))">art. 626^{<!-- -->2}kpc</a>. bez żadnej refleksji jurydycznej.</p> <p>W konsekwencji należało uznać, iż autor apelacji podjął bezskuteczną polemikę z prawidłowymi rozważaniami prawnymi Sądu I instancji.</p> <p>Z powyższych względów orzeczono jak wyżej.</p> </div>