Ppolska.starec← UrzadnikZaloguj

I ACa 230/18

Sądy powszechne2018-12-19
Sygnatura
I ACa 230/18
Data orzeczenia
2018-12-19
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Andrzej Daczyński (PRESIDING_JUDGE)Jacek NowickiMałgorzata Mazurkiewicz-Talaga

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->I ACa 230/18</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2018 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny w <span class="anon-block">(...)</span> I Wydział Cywilny</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p> Przewodniczący: <strong> <!-- -->SSA Andrzej Daczyński</strong> </p> <p>Sędziowie: <strong> <!-- -->SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga /spr./</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->SSA Jacek Nowicki</strong> </p> <p>Protokolant: <strong> <!-- -->st.sekr.sąd. <span class="anon-block">(...)</span> </strong> </p> <p>po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. w <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> Krajowy Ośrodek (...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o ustalenie</strong> </p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w <span class="anon-block">(...)</span> Wydziału XIII z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt XIII C 464/17</p> <p>I.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i :</strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala powództwo;</strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od powoda na rzecz pozwanego 10.817 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstw procesowego;</strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od powoda na rzecz pozwanego 28.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p>Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga Andrzej Daczyński Jacek Nowicki </p> <p> <strong> <!-- -->I A Ca 230/18</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem złożonym w dniu 6 lipca 2017 r. powód <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> wniósł o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnych z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> (obecnie <span class="anon-block"> Krajowy Ośrodek (...)</span> Oddział Terenowy w <span class="anon-block">P.</span>) polegającej na wykonaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. prawa pierwokupu złożonego w imieniu pozwanej przez Agencję Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w <span class="anon-block">P.</span> w stosunku do niezabudowanych działek gruntu o numerach: 114, 120, 129, 135/6, 135/11, 137, 138, 148, 149, 158/1 i 158/7 o łącznym obszarze 15.6061 ha wchodzących w skład nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">K.</span>, Województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span> V Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>.</p> <p>Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block"> Krajowy Ośrodek (...)</span> Oddział Terenowy w <span class="anon-block">P.</span> wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy uznał za bezskuteczną czynność prawną pozwanego polegającą na wykonaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. prawa pierwokupu złożonego w imieniu pozwanej przez Agencję Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w <span class="anon-block">P.</span> w stosunku do niezabudowanych działek gruntu o numerach: 114, 120, 129, 135/6, 135/11, 137, 138, 148, 149, 158/1 i 158/7 o łącznym obszarze 15.6061 ha wchodzących w skład nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">K.</span>, Województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span>, V Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>.</p> <p>oraz kosztami postępowania obciążył w całości pozwanego i z tego tytułu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 30.817 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.</p> <p> <strong> <!-- --> Podstawę rozstrzygnięcia sadu stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: </strong> </p> <p>W dniu 18 grudnia 2015 r. w formie aktu notarialnego repertorium A numer <span class="anon-block"> (...)</span> przed notariuszem <span class="anon-block">R. S.</span> została zawarta pomiędzy <span class="anon-block">S. R.</span> działającym za <span class="anon-block"> spółkę (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span>, a <span class="anon-block">P. M.</span> warunkowa umowa sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">K.</span>, Województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, którą stanowi niezabudowany grunt w granicach <span class="anon-block">działek (...)</span> o łącznym obszarze 15.6061 ha za cenę 400.000 zł pod warunkiem, że poprzednik prawny pozwanego Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w <span class="anon-block">P.</span> nie wykona prawa pierwokupu.</p> <p>W dniu 21 grudnia 2015 r. Agencja Nieruchomości Rolnych otrzymała warunkową umowę sprzedaży z dnia 18 grudnia 2015 r.</p> <p>W dniu 11 stycznia 2016 r. odbyło się zwyczajne zgromadzenie wspólników <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">P.</span> na którym podjęto uchwałę nr 3 z dnia 11 stycznia 2016 r. w której nie wyrażono zgody na sprzedaż nieruchomości będącej przedmiotem warunkowej umowy sprzedaży z dnia 18.12.2015 r. w formie aktu notarialnego repertorium A numer <span class="anon-block"> (...)</span> z uwagi na nieprawidłową wycenę nieruchomości bez powołania opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości. Jednocześnie w uchwale zobowiązano zarząd do rozwiązania tej umowy.</p> <p>Pismem z dnia 13 stycznia 2016 r. <span class="anon-block">P. M.</span> został poinformowany o tej uchwale i o zamiarze rozwiązania przez spółkę warunkowej umowy sprzedaży. <span class="anon-block">P. M.</span> nie domagał się zawarcia tej umowy, gdyż dowiedział się, że nieruchomość, którą zamierzał kupić została wydzierżawiona na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 1 grudnia 2015 r. przez powoda z <span class="anon-block">R. N.</span> i <span class="anon-block">W. P.</span> tym <span class="anon-block">P. M.</span> miał problem z uzyskaniem kredytu z banku na zakup tej nieruchomości. W dniu 19 stycznia 2016 r. w siedzibie <span class="anon-block"> spółki (...) sp. z o.o.</span> <span class="anon-block">P. M.</span> w obecności prezesa spółki sporządził oświadczenie o odstąpieniu od umowy warunkowej sprzedaży z dnia 18 grudnia 2015 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego repertorium A numer <span class="anon-block"> (...)</span>. Pismo to w dniu 19 stycznia 2016 r. pracownik powoda okazał notariuszowi <span class="anon-block">G. A.</span>, który poświadczył powyższą okoliczność na tym dokumencie.</p> <p>W dniu 20 stycznia 2016 r. Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w <span class="anon-block">P.</span> wykonała prawo pierwokupu przysługujące jej na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20030640592" title="Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592 ()">ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego</a> w stosunku do niezabudowanych działek gruntu o numerach: 114, 120, 129, 135/6, 135/11, 137, 138, 148, 149, 158/1 i 158/7, a oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu zostało sporządzone w formie aktu notarialnego repertorium A numer <span class="anon-block"> (...)</span>. W tym samym dniu powodowi doręczono pismo pozwanej wraz z oryginałem aktu notarialnego, w którym agencja wykonała prawo pierwokupu.</p> <p>W dniu 29 czerwca 2016 r. pozwany przelał na konto powoda kwotę 400.000 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Za wiarygodne Sąd uznał zeznania <span class="anon-block">S. R.</span> – prezesa zarządu powodowej spółki oraz zeznania świadka <span class="anon-block">P. M.</span>, albowiem były one spójne i logiczne oraz zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym.</p> <p>Dowody z dokumentów Sąd uznał za wiarygodne, albowiem zostały sporządzone w przepisanej formie, przez podmioty uprawnione i nie budziły wątpliwości, co do swojej prawdziwości.</p> <p>Wiarygodność dokumentu w postaci umowy dzierżawy z dnia 1 grudnia 2015 r. nie została skutecznie zakwestionowana przez stronę pozwaną, albowiem jej pełnomocnik podniósł jedynie że kwestionuje fakt zawarcia umowy dzierżawy przed skorzystaniem przez pozwanego z prawa pierwokupu. Na powyższą okoliczność nie zostały zgłoszone żadne wnioski dowodowe, a ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało by umowa ta została sporządzona w innym czasie, niż w dacie wynikającej z dokumentu. W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia stanowiska pozwanego.</p> <p>Powód, domagając się uznania ze bezskuteczną czynność prawną w postaci skorzystania przez pozwanego z prawa pierwokupu, powołał się na skuteczne odstąpienie przez <span class="anon-block">P. M.</span> w dniu 19 stycznia 2016 r. od warunkowej umowy sprzedaży, a więc jeszcze przed skorzystaniem przez pozwanego z prawa pierwokupu.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 493;art. 493 § 1)">art. 493 § 1 k.c.</a> jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.</p> <p>Jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, po zawarciu przez powodową spółkę z <span class="anon-block">P. M.</span> warunkowej umowy sprzedaży, zwykłe zgromadzenie wspólników <span class="anon-block"> spółki (...)</span> podjęto uchwałę w której nie wyrażono zgody na sprzedaż nieruchomości będącej przedmiotem zawartej umowy. W rozpatrywanym przypadku doszło więc do następczej niemożliwości świadczenia z przyczyn zawinionych przez powoda, co zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 493;art. 493 § 1)">art. 493 § 1 k.c.</a> generowało uprawnienie <span class="anon-block">P. M.</span> do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Ponadto Sąd podzielił stanowisko strony powodowej odnośnie tego, że <span class="anon-block">P. M.</span> przysługiwało prawo odstąpienia od warunkowej umowy sprzedaży również w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 560;art. 560 § 1;art. 560 § 2)">art. 560 § 1 i 2 k.c.</a>, tj. na podstawie rękojmi za wady, w związku z faktem obciążenia nieruchomości prawem dzierżawy na rzecz innych osób, o czym świadek dowiedział się po zawarciu umowy. Jednocześnie zauważyć należy, że wolą powoda i drugiej strony warunkowej umowy było jej rozwiązanie, co również winno być uwzględnione w oparciu o zasadę swobody kontraktowej stron (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353 <sup> <!-- -->1</sup> k.c.</a>).</p> <p>Zgodnie z wymogiem przewidzianym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 77;art. 77 § 3)">art. 77 § 3 k.c.</a> oświadczenie <span class="anon-block">P. M.</span> z dnia 19 stycznia 2016 r. o odstąpieniu od umowy zostało stwierdzone pismem. Fakt sporządzenia tego oświadczenia w dniu 19 stycznia 2016 r. został potwierdzony przez notariusza <span class="anon-block">G. A.</span>. Wskazać w tym miejscu należy na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2009 r. w sprawie o sygn.<span class="anon-block">(...)</span> oraz w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 2008 r. o sygn. <span class="anon-block">(...)</span> zgodnie z którym prawo pierwokupu nie stanowi przeszkody do rozwiązania przez strony warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości przed złożeniem oświadczenia o wykonaniu tego prawa, a złożone później oświadczenie uprawnionego o wykonaniu prawa pierwokupu jest bezskuteczne.</p> <p>W związku z powyższym, zdaniem Sądu w rozpatrywanym przypadku doszło do skutecznego odstąpienia przez <span class="anon-block">P. M.</span> od warunkowej umowy sprzedaży, co oznacza, że wykonanie prawa pierwokupu przez pozwanego w dniu 20 stycznia 2016 r. jest bezskuteczne.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.</p> <p>W świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> interes prawny, jako przesłanka powództwa o ustalenie, która, w sposób niezależny od innych wymaganych przez prawo materialne lub procesowe okoliczności, warunkuje określony skutek tego powództwa, należy do grupy przesłanek merytorycznych. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego interes prawny w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> oznacza potrzebę prawną, wynikającą z sytuacji prawnej, w jakiej powód się znajduje (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 2 lutego 2017 r. w sprawie o sygn. <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Powód niewątpliwie ma interes prawny w ustaleniu bezskuteczności wykonania przez pozwanego prawa pierwokupu, mając na uwadze to, że zgromadzenie wspólników nie wyraziło zgody na sprzedaż nieruchomości bez przeprowadzenia wyceny przez biegłego w cenie ustalonej w warunkowej umowy sprzedaży, a która została uiszczona przez pozwanego w oparciu o wykonane prawo pierwokupu.</p> <p>Z uwagi na powyższe, Sąd w oparciu o wyżej przywołane przepisy i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 k.p.c.</a> uwzględnił w całości roszczenie powoda i w pkt. 1 wyroku uznał za bezskuteczną czynność prawną pozwanego polegającą na wykonaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. prawa pierwokupu złożonego w imieniu pozwanej przez Agencję Nieruchomości Rolnych – Oddział Terenowy w <span class="anon-block">P.</span> w stosunku do niezabudowanych działek gruntu o numerach: 114, 120, 129, 135/6, 135/11, 137, 138, 148, 149, 158/1 i 158/7 o łącznym obszarze 15.6061 ha wchodzących w skład nieruchomości położonej w miejscowości <span class="anon-block">K.</span>, Województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, dla której Sąd Rejonowy w <span class="anon-block">(...)</span>V Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z § 2 pkt. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804) obciążając nimi pozwanego i z tego tytułu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 30.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na które złożyły się opłata sądowa od pozwu w kwocie 20.000 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 10.800 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.</p> <p>Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany, który zaskarżając wyrok w całości podniósł zarzuty:</p> <p>1.naruszenia przepisów postępowania , które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 par.1kpc</a> poprzez dowolną , sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego i logiki ocenę materiału dowodowego faktycznych i w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230kpc</a> poprzez przyjęcie, że pozwany nie zakwestionował skutecznie wiarygodności dokumentu stanowiącego umowę dzierżawy z dnia 1 grudnia 2015r i równoczesne naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6kc</a> poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, ze ciężar udowodnienia wiarygodności dokumentu w postaci umowy dzierżawy spoczywał na pozwanym;</p> <p>2. naruszenie prawa materialnego, tj.:</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 493;art. 493 § 1)">art. 493 par.1 kc</a> poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że w stosunku zobowiązaniowym istniejącym między spółką a <span class="anon-block">P. M.</span> doszło do następczej niemożliwości świadczenia i przyjęcie odstąpienia za skuteczne, podczas gdy uchwała zgromadzenia wspólników nie spowodowała niemożliwości świadczenia i czynność podjęta przez <span class="anon-block">P. M.</span> nie wywołała zamierzonych skutków prawnych;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 560;art. 560 § 1)">art. 560par.1 kc</a> poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, ze <span class="anon-block">P. M.</span> przysługiwało prawo odstąpienia od warunkowej umowy sprzedaży z uwagi na występujące wady rzeczy, podczas gdy rzeczone wady nie występowały;</p> <p>- <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 77;art. 77 § 3)">art. 77 par.3kc</a> poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że rozwiązanie warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości za zgoda obu stron mogło nastąpić w zwykłej formie pisemnej, podczas gdy ustawa wymaga dokonania takiej czynności w formie aktu notarialnego.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty , apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o obciążenie powódki kosztami postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.</p> <p>Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje:</p> <p>Apelacja pozwanego okazała się uzasadniona.</p> <p>Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie niespornych okoliczności związanych z podejmowanymi przez powódkę i <span class="anon-block">P. M.</span> czynnościami związanymi z zawarciem umowy warunkowej sprzedaży oraz dalszymi działaniami stron tej umowy zmierzającymi do jej unicestwienia , a także w zakresie okoliczności skorzystania przez pozwanego z prawa pierwokupu nieruchomości , której dotyczyła warunkowa umowa sprzedaży z dnia 18 grudnia 2015r i w tym zakresie Sąd Apelacyjny ustalenia te przyjmuje jako własne uznając za zbędne ponowne ich przytaczanie.</p> <p>Trafne natomiast okazały się zarzuty podniesione w apelacji pozwanego dotyczące błędnej oceny zebranego materiału dowodowego , a w konsekwencji błędne wnioskowanie co do skutków podejmowanych przez powódkę i <span class="anon-block">P. M.</span> czynności po zawarciu warunkowej umowy sprzedaży. Należy podzielić stanowisko apelującego, że sąd I instancji oparł swoje ustalenia w głównej mierze na zeznaniach Prezesa Zarządu powodowej spółki oraz świadka <span class="anon-block">P. M.</span> będących stronami warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości oraz treści pism przez nich sporządzonych. Mając na uwadze fakt, że pismo o rozwiązaniu umowy z dnia 13 stycznia 2016r oraz oświadczenie <span class="anon-block">P. M.</span> z dnia 19 stycznia 2016r o odstąpieniu od umowy zostały przedstawione pozwanemu dopiero po dniu, w którym pozwany wykonał przysługujące mu prawo pierwokupu , daje uzasadnione podstawy do zakwestionowania wiarygodności zeznań tych osób szczególnie w zakresie przyczyn i pobudek jakimi się kierowały przy podejmowaniu tych czynności.</p> <p>Wnikliwa analiza zaoferowanych przez powódkę dowodów oraz sekwencja zdarzeń , które miały miejsce po zawarciu warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości jednoznacznie wskazuje, że działania obu stron tej umowy zmierzały do unicestwienia tej umowy, a w konsekwencji uniemożliwienie pozwanemu wykonanie przysługującego mu prawa pierwokupu.</p> <p>W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd I instancji wskazywał, że powódka formułując żądanie pozwu powoływała się na skuteczne odstąpienie od umowy przez <span class="anon-block">P. M.</span> w piśmie z dnia 19 stycznia 2016r. Rozstrzygnięcie sądu I instancji, w ocenie Sądu Apelacyjnego opiera się na błędnym wnioskowaniu , że uchwała powodowej spółki podjęta w dniu 11 stycznia 2016r dotycząca niewyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości wywołała skutek w postaci następczej niemożliwości świadczenia z przyczyn zawinionych przez powódkę, co zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 493;art. 493 § 1)">art. 493 par.1kc</a> uprawniało <span class="anon-block">P. M.</span> do złożenia oświadczenia o odstąpieniu umowy. Stanowisko to jest błędne co do zasady, albowiem powódka zgodnie z postanowieniami zawartej umowy warunkowej zobowiązana była do jej wykonania, zaś w treści umowy nie wprowadzono żadnego zastrzeżenia dotyczącego umownego prawa odstąpienia wynikającego z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 395)">art. 395kc.</a> W tej sytuacji – jak słusznie podniósł pozwany – strony umowy mogły od umowy odstąpić wyłącznie w przypadku zaistnienia takich okoliczności, z którymi przepisy ustawy wiążą zaktualizowanie się uprawnienia do odstąpienia od umowy. Prawidłowa wykładnia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 493;art. 493 § 1)">art. 493 par.1 kc</a> w odniesieniu do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie daje podstaw do uznania, że zaistniały przesłanki wynikające z treści tego przepisu, gdyż powódka nie przedstawiła na takie okoliczności żadnych wiarygodnych dowodów. Regulacja zawarta w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 493;art. 493 § 1)">art. 493 par.1kc</a> dotyczy takich sytuacji, gdy strona może : albo żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić , w sytuacji gdy jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi strona zobowiązana. Sąd Okręgowy w sposób nieuprawniony uznał, że okolicznością skutkującą niemożliwością świadczenia ze strony powódki było podjęcie w dniu 11 stycznia 2016r uchwały wspólników dotyczącej niewyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości.</p> <p>Przede wszystkim stwierdzić należy, że uchwała podjęta po zawarciu umowy warunkowej była w całości bezskuteczna i nie wywołała żadnych skutków prawnych w odniesieniu do postanowień umowy z dnia 18.12.2015r , albowiem umowa warunkowa została ważnie zawarta zgodnie z zasadami reprezentacji spółki oraz postanowieniami umowy spółki (par.13ust.10 i 11) . Zgodnie z treścią umowy spółki uchwały wspólników wymagało rozporządzenie prawem lub zaciągniecie zobowiązania do wartości stukrotnie przewyższającej wartość jej kapitału zakładowego , który wynosi 200.000zł , zatem nie może budzić wątpliwości , że w przypadku zawarcia umowy warunkowej sprzedaży nieruchomości za kwotę 400.000zł nie była wymagana zgoda zgromadzenia wspólników. W świetle tej regulacji całkowicie pozbawione uzasadnienia , a w konsekwencji bezskuteczne były działania powódki związane z podjęciem w dniu 11.01.2016r uchwały , na podstawie której na użytek niniejszego postępowania powódka wywodziła swoje stanowisko o skuteczności odstąpienia od umowy przez <span class="anon-block">P. M.</span> . Na skutek podjęcia tej uchwały powódka nie zwolniła się z obowiązku realizacji umowy z dnia 18.12.2015r ani też nie zaistniały okoliczności uzasadniające twierdzenie co do niemożliwości świadczenia z przyczyn zawinionych przez powódkę.</p> <p>Mając na uwadze powyższe ,za w pełni trafny i uzasadniony należało uznać zarzut apelującego w zakresie naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 493;art. 493 § 1)">art. 493 par.1 kc</a>, albowiem prawidłowa ocena dowodów zgromadzonych w tej sprawie nie pozwala na przyjęcie, że w stosunku zobowiązaniowym istniejącym między powódką a <span class="anon-block">P. M.</span> na skutek podjęcia uchwały wspólników w dniu 11.01.2016r doszło do następczej niemożliwości świadczenia, co mogłoby skutkować zaistnieniem przesłanek do skutecznego odstąpienia od warunkowej umowy sprzedaży przez <span class="anon-block">P. M.</span>. Na marginesie tylko wskazać należy, że daty podejmowania czynności zbieżne z upływem terminu do skorzystania przez pozwaną z prawa pierwokupu , brak jednoznacznych dowodów skutecznego doręczenia pism oraz brak zawiadomienia pozwanej o ich treści jednoznacznie wskazują na to, że działania te miały na celu unicestwienie skutków zawartej umowy warunkowej sprzedaży nieruchomości, a w konsekwencji uniemożliwienie pozwanej realizacji przysługującego jej uprawnienia.</p> <p>Bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy z przyczyn wskazanych powyżej pozostawały ewentualne rozważania kwestii związanych z rękojmią za wady w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 560;art. 560 § 1)">art. 560 par.1 kc</a> wynikające z faktu obciążenia nieruchomości prawem dzierżawy na rzecz innych osób o której to okoliczności <span class="anon-block">P. M.</span> miałby dowiedzieć się dopiero po zawarciu umowy, albowiem jak jednoznacznie wynika z treści jego pisma z dnia 19.01.2016r te okoliczności nie stanowiły przyczyny odstąpienia od umowy.</p> <p>Dodatkowo zaś wskazać należy, że pomimo sformułowania przez powódkę w piśmie z dnia 13.01.2016r oświadczenia o rozwiązaniu warunkowej umowy sprzedaży , to niezależnie od tego kiedy to pismo dotarło do adresata , również nie wywarło żadnych skutków prawnych , albowiem zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 77;art. 77 § 3)">art. 77 par.3 kc</a> – jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia – a zatem rozwiązanie umowy dla wywołania skutków z tym związanych winno również nastąpić w formie aktu notarialnego.</p> <p>Z powyższych względów uznając zasadność zarzutów apelacji, Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 par.1kpc</a> zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo , obciążając powódkę kosztami procesu za obie instancje w myśl zasady wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 par.1i 3 kpc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 par.1 kpc</a>.</p> <p>SSA Jacek Nowicki SSA Andrzej Daczyński SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga</p> <table> <colgroup> <col width="251"/> <col width="251"/> <col width="251"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> </table> </div>