IV U 1326/18

<p>Sygn. akt IV U 1326/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 19 grudnia 2018 roku</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Częstochowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSO Robert Grygiel</p> <p>Protokolant: Marta Kluźniak</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 roku w Częstochowie na rozprawie</p> <p>sprawy <span class="anon-block">T. K. (1)</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>na skutek odwołania <span class="anon-block">T. K. (1)</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w <span class="anon-block">S.</span> </p> <p>z dnia 5 września 2018 roku nr <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że odwołujący <span class="anon-block">T. K. (1)</span> nie jest zobowiązany do zwrotu 950,11 zł (dziewięćset pięćdziesiąt złotych i jedenaście groszy) i kwoty 98,21 zł (dziewięćdziesiąt osiem złotych i dwadzieścia jeden groszy) z tytułu świadczeń pobranych za marzec 2017 roku i odsetek od tego świadczenia.</p> <p>Sygn. akt IV U 1326/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 5 września 2018 roku, nr <span class="anon-block">(...)</span>Zakład <br/> <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">S.</span> zobowiązał <span class="anon-block">T. K. (1)</span> do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 do 31 marca 2017 roku <br/>w kwocie 950,11 zł oraz zapłaty odsetek za okres od 16 marca do 5 września 2018 roku w kwocie 98,21 zł.</p> <p>W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w marcu 2017 roku ubezpieczony osiągnął przychód z tytułu zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span>, a ponieważ pobiera świadczenia zbiegowe, tj. emeryturę i rentę z tytułu choroby zawodowej, <br/>w związku z czym w przypadku podjęcia zatrudnienia zobowiązany jest do zwrotu jednego z tych świadczeń – niższego lub wybranego przez siebie.</p> <p>Odwołanie od powyższej decyzji wniósł <span class="anon-block">T. K. (1)</span>, domagając się jej zmiany i stwierdzenia, że nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.</p> <p>W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wskazał, że w <span class="anon-block"> spółce (...)</span> nigdy nie był zatrudniony, a jedynie jednorazowo udostępnił jej posiadany samochód marki <span class="anon-block">S.</span>, który miał posłużyć do audytu warsztatu samochodowego, wchodzącego w skład sieci autoryzowanych <span class="anon-block"> serwisów (...)</span>.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:</strong> </p> <p>Od dnia 1 lipca 1990 roku <span class="anon-block">T. K. (1)</span> jest uprawniony do pobierania renty <br/>z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową w zbiegu <br/>z emeryturą.</p> <p> <em> <!-- -->(v. akta rentowe)</em> </p> <p>W dniu 8 marca 2017 roku ubezpieczony zawarł z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> <br/>w <span class="anon-block">W.</span> umowę zatytułowaną „umowa zlecenia”, na mocy której udostępnił w/w spółce współużytkowany przez niego samochód osobowy marki <span class="anon-block">(...)</span> (będący własnością syna <span class="anon-block">A. K.</span>), w celu zlecenia przez pracownika <span class="anon-block"> firmy (...)</span> wykonania przeglądu okresowego w <span class="anon-block">(...)</span>(<span class="anon-block"> (...)</span>) <span class="anon-block">S.</span> i umożliwienia zbadania samochodu po przeprowadzeniu przez <span class="anon-block">(...)</span> okresowego przeglądu, celem skontrolowania jakości dokonanego przez <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">S.</span> serwisu. Wynagrodzenie <span class="anon-block">T. K. (1)</span> z tytułu prawidłowej i pełnej realizacji umowy określono na kwotę 373,77 zł netto.</p> <p>Nazwa umowy oraz jej postanowienia nie podlegały żadnym negocjacjom, a do jej zawarcia wykorzystany został szablon powszechnie stosowany prze <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> w takich przypadkach.</p> <p>Od wypłaconego ubezpieczonemu z tytułu realizacji powyższej umowy wynagrodzenia <span class="anon-block"> spółka (...)</span> odprowadziła składki na ubezpieczenia społeczne, <br/>w wysokości odpowiadającej składkom z tytułu zawarcia umowy zlecenia.</p> <p>Odwołujący nigdy nie był zatrudniony w <span class="anon-block"> spółce (...)</span>, a opisana powyżej umowa <br/>z dnia 8 marca 2017 roku była jedyną umową cywilnoprawną jaką kiedykolwiek zawarł on z tą spółką.</p> <p>Z uwagi na zgodność zeznań świadka <span class="anon-block">A. K.</span> z wyjaśnianiami odwołującego i z treścią nie budzącej wątpliwości umowy z <span class="anon-block"> firmą (...)</span> sąd oddalił wniosek odwołującego o dopuszczenie dowodu z zeznań <span class="anon-block">M. M.</span> pracownika <span class="anon-block"> firmy (...)</span> na okoliczność zawarcia umowy uznając sprawę za wyjaśnioną w zakresie tej okoliczności.</p> <p> <em> <!-- --> (v. kopia umowy z dnia 8 marca 2017 roku wraz z załącznikami k. 28, zeznania świadka <span class="anon-block">A. K.</span> oraz wyjaśnienia odwołującego w ograniczonym zakresie z uwagi na wadę słuchu odwołującego – elektroniczny protokół rozprawy z dnia 19 grudnia 2018 roku)</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny jest w zasadzie niesporny, wobec czego jej rozstrzygnięcie sprowadza się jedynie do dokonania jego prawidłowej oceny prawnej.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 26;art. 26 ust. 1)">art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku <br/>o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2018 roku, poz. 1376 ze zm.), osobie uprawnionej do renty <br/>z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnie od jej wyboru:</p> <p>1)  przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo</p> <p>2)  emeryturę powiększoną o połowę renty.</p> <p>Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona osiąga przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określony <br/>w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu (ust. 3).</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 103;art. 103 ust. 1)">art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach <br/>i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (tekst jednolity Dz. U. z 2018 roku, poz. 1270 ze zm.) – dalej ustawa emerytalna, prawo do emerytur i rent ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 103a-106.</p> <p>W myśl z kolei art. 104 ust. 1 ustawy emerytalnej, prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa <br/>w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6.</p> <p>Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3 (ust. 2).</p> <p>Za przychód, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (ust. 1)">ust. 1</a>, uważa się również kwoty pobranych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłacanego na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ()">Kodeksu pracy</a>, i kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (ust. 6)">ust. 6</a>).</p> <p>Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6 ustawy emerytalnej, okresami składkowymi są okresy czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub okresy jej równorzędne albo okresy zastępczych form tej służby, a także pełnionej w Polsce służby: w Policji (Milicji Obywatelskiej); w Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (w organach bezpieczeństwa publicznego); w Straży Granicznej; Straży Marszałkowskiej; <br/>w Służbie Więziennej; w Państwowej Straży Pożarnej; w Służbie Celnej; w Biurze Ochrony Rządu; w Służbie Celno-Skarbowej; w Służbie Ochrony Państwa.</p> <p>Zgodnie z art. 138 ust.1 ustawy emerytalnej, osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.</p> <p>Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się:</p> <p>1)  świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;</p> <p>2)  świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia (ust. 2).</p> <p>Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu (ust. 3).</p> <p>Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń za okres dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ rentowy <br/>o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, a mimo to świadczenia były jej nadal wypłacane, w pozostałych zaś wypadkach - za okres dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem ust. 5 (ust. 4).</p> <p>Kwoty nienależnie pobranych świadczeń w związku z osiągnięciem przychodów, <br/>o których mowa w art. 104 ust. 1, podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy poprzedzający rok, w którym wydano decyzję o rozliczeniu świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie powiadomiła organ rentowy <br/>o osiągnięciu przychodu, w pozostałych zaś przypadkach - za okres nie dłuższy niż 3 lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania tej decyzji (ust. 5).</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego na skutek zawarcia umowy z dnia 8 marca 2017 roku <span class="anon-block">T. K. (1)</span> nie osiągnął przychodu powodującego zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określonych w ustawie o emeryturach <br/>i rentach z FUS, w konsekwencji pobierane przez niego świadczenie zbiegowe nie podlegało zawieszeniu w żadnej części i tym samym nie zostało przez niego <br/>w okresie od 1 do 31 marca 2017 roku pobrane nienależnie.</p> <p>Owszem, w dniu 8 marca 2017 roku ubezpieczony zawarł z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> </p> <p>w <span class="anon-block">W.</span> umowę zatytułowaną „umowa zlecenia” i z tytułu jej realizacji uzyskał wynagrodzenie w kwocie 373,77 zł netto, od której <span class="anon-block"> spółka (...)</span> odprowadziła składki na ubezpieczenia społeczne jak od wynagrodzenia z umowy zlecenia. Niemniej jak wynika z treści tej umowy oraz zeznań świadka <span class="anon-block">A. K.</span> <br/>i wyjaśnień odwołującego, faktycznie powyższa umowa nie była umową zlecenia.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 734;art. 734 § 1)">art. 734 § 1 k.c.</a> przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.</p> <p>Nadto w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 k.c.</a> do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego zważywszy na przedmiot powyższej umowy, <br/>tj. udostepnienie przez odwołującego <span class="anon-block"> spółce (...)</span> współużytkowanego przez niego samochodu osobowego (stanowiącego własność syna) marki <span class="anon-block">(...)</span>, w celu zlecenia przez pracownika <span class="anon-block"> firmy (...)</span> wykonania przeglądu okresowego w <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">S.</span> i umożliwienia zbadania samochodu po przeprowadzeniu przez AS okresowego przeglądu, celem skontrolowania jakości dokonanego przez <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">S.</span> serwisu, oczywiste jest, że powyższa umowa nie jest umową zlecenia, ani też innego rodzaju umową o świadczenie usług, do której należałoby stosować przepisy o zleceniu.</p> <p>Faktycznie przedmiot tej umowy właściwy jest rodzajowo dla umowy najmu, przez którą wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 659;art. 659 § 1)">art. 659 § 1 k.c.</a>).</p> <p>Jednocześnie zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 65 § 1 i 2 k.c.</a>, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, <br/>a w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.</p> <p>Tym samym sama li tylko okoliczność, że <span class="anon-block"> spółka (...)</span> najmując na krótkie okresy czasu samochody od przypadkowych osób, jednostronnie narzuca im szablon umowy, w której zawarty stosunek cywilnoprawny określa mianem zlecenia, nie wyklucza ustalenia, że faktycznie stosunek ten był innego rodzaju – w tym przypadku był to ewidentnie najem, tj. krótkotrwałe oddanie przez <span class="anon-block">T. K. (1)</span> należącego do niego samochodu osobowego do używania przez <span class="anon-block"> spółkę (...)</span>, za co otrzymał on umówione wynagrodzenie (czynsz).</p> <p>W konsekwencji fakt, że <span class="anon-block"> spółka (...)</span> bezzasadnie odprowadziła od wypłaconego odwołującemu tytułem najmu czynszu składki na ubezpieczenia społeczne jak od wynagrodzenia z umowy zlecenia, sam w sobie nie świadczy o osiąganiu przez <span class="anon-block">T. K. (1)</span> przychodu powodującego zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określonego w ustawie emerytalnej, albowiem do przychodu tego przepisy ustawy emerytalnej nie zaliczają przychodów z najmu.</p> <p>Wobec powyższego Sąd Okręgowy, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 k.p.c.</a> oraz przepisów powołanych w treści niniejszego uzasadnienia, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 950,11zł i kwoty 98,21zł z tytułu pobranego świadczenia za marzec 2017 roku i odsetek od tego świadczenia.</p> </div>