II GZ 438/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Komitetu Wyborczego A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 1235/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 września 2021 r. o sygn. akt III SA/Lu 1235/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WS, sąd pierwszej instancji), działając na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odmówił Komitetowi Wyborczemu A. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] października 2020 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W uzasadnieniu WSA wskazał, że wnosząc skargę skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 12 stycznia 2021 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1800 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 18 stycznia 2021 r. Pozostała kwota wpisu od skargi nie została uiszczona. W związku z tym postanowieniem z 10 lutego 2021 r. WSA, wobec nieuiszczenia – pomimo wezwania – wpisu w pełnej wysokości oraz nieuzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie żądanych przez sąd dokumentów, odrzucił skargę. W dniu 17 lutego 2021 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) do sądu wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi wraz z potwierdzeniem uiszczenia wpisu, w którym strona wskazała, że o uchybieniu terminu do uzupełnienia wpisu dowiedziała się z wyżej wymienionego postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżący podniósł, że przesyłkę z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 12 stycznia 2021 r. o wezwaniu do uzupełnienia wpisu od skargi odebrał pracownik Sekretariatu [...], a nie Komitetu Wyborczego A., który nie posiadał żadnego formalnego umocowania do odbioru korespondencji w imieniu Komitetu Wyborczego reprezentowanego przez [...] – pełnomocnika wyborczego KW [...], do którego powinna być kierowana korespondencja. Odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu od skargi WSA stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał odebranie przesyłki z sądu z wezwaniem do uzupełnienia wpisu od skargi przez pracownika, który nie był upoważniony do odbioru korespondencji adresowanej do KW A. oraz brak wiedzy o wpłynięciu korespondencji z sądu. W ocenie sądu, skarżący nie dochował należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy i nie wykazał, że podjął działania mogące zapobiec uchybieniu terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podniesiony we wniosku o przywrócenie terminu argument, że korespondencja skierowana do K.S. – pełnomocnika wyborczego KW A. została odebrana przez pracownika nieupoważnionego do odbioru korespondencji adresowanej do strony świadczy jedynie o wadliwej organizacji biura pełnomocnika wyborczego KW A.. Wskazana przez skarżącego przyczyna nieuzupełnienia wpisu od skargi nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie wniosku strony poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi, ewentualnie na podstawie art. 194 § 3 w zw. z art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 67 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu, pomimo że wezwanie z 13 stycznia 2021 r. do uzupełnienia wpisu od skargi zostało doręczone P.R., tj. osobie niebędącej pracownikiem ani uprawnionym do odbioru pism skarżącego, podczas gdy pisma skierowane do skarżącego mogły zostać doręczone wyłącznie [...] (jako pełnomocnikowi wyborczemu reprezentującemu Komitet na zasadzie wyłączności) lub upoważnionemu przedstawicielowi skarżącego, a zatem doszło do nieprawidłowego doręczenia, co należy uznać za okoliczność wyłączającą winę skarżącego w niewykonaniu wezwania w terminie. Jednocześnie skarżący wniósł o rozważenie przez sąd, wobec oczywistej zasadności zażalenia, uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu na mocy art. 195 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarżący stwierdził w szczególności, że wezwanie do uzupełnienia wpisu zostało doręczone osobie niebędącej pracownikiem skarżącego, lecz pracownikiem partii [...], która nie została upoważniona do odbierania pism skierowanych do skarżącego. Wobec tego skarżący uznał, że wspomniane wezwanie nie zostało skutecznie doręczone, a zatem termin określony w wezwaniu nie rozpoczął biegu. Skarżący wskazał ponadto, że do spełnienia wymogów z art. 67 § 2 p.p.s.a. nie jest wystarczający sam status pracownika. Tym samym, doręczenie nie może nastąpić do rąk jakiegokolwiek pracownika strony, lecz tylko takiego, który posiada upoważnienie do odbioru pism. Status pracownika tworzy tylko domniemanie posiadania upoważnienia, do którego obalenia wystarcza jednak samo uprawdopodobnienie braku takiego upoważnienia. SKO w Lublinie nie zajęło stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia podniesione w zażaleniu. Należy podkreślić, że stanowią one w istocie powielenie wniosku o przywrócenie terminu oraz treści zażalenia na postanowienie WSA z w Lublinie z 10 lutego 2021 r. o odrzuceniu skargi na opisaną na wstępie decyzję z powodu nieuzupełnienia jej braków fiskalnych i formalnych. Strona nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminowi, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić też należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19). Tymczasem podnoszone w niniejszej sprawie przez skarżącego argumenty sprowadzają się jedynie do kwestionowania doręczenia mu wezwania do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Kwestia ta została przesądzona w postanowieniu NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GZ 133/21, którym sąd oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi stwierdzając, że wezwanie do uzupełnienia wpisu zostało skutecznie doręczone skarżącemu. Podzielając wskazaną w tym postanowieniu NSA argumentację, należy przypomnieć, że doręczanie pism osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej reguluje art. 67 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Zauważyć należy, że adresatem wezwania do uzupełnienia wpisu od skargi był skarżący, będący komitetem wyborczym partii politycznej. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1319 ze zm.) funkcję komitetu wyborczego partii politycznej pełni organ partii upoważniony do jej reprezentowania na zewnątrz. Z kolei z art. 86 § 2 Kodeksu wyborczego wynika, że organ partii politycznej, o którym mowa w § 1, zawiadamia właściwy organ wyborczy o utworzeniu komitetu i o zamiarze samodzielnego zgłaszania kandydatów oraz o powołaniu m.in. pełnomocnika wyborczego uprawnionego do występowania na rzecz i w imieniu komitetu wyborczego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego odebrała (pod adresem do doręczeń wskazanym w skardze, będącym też adresem siedziby partii politycznej, której organ pełni funkcję komitetu wyborczego, czyli skarżącego) P.R., która odbiór pokwitowała własnoręcznym podpisem oraz przystawiła pieczęć adresową wspomnianej partii politycznej, zaś doręczyciel na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazał, że przesyłkę wydał upoważnionemu pracownikowi. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że upoważnienie pracownika osoby prawnej (jak i jednostki organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej) do odbioru korespondencji sądowej adresowanej do tej osoby/jednostki może być udzielone również w sposób dorozumiany (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 1999 r., sygn. akt II CKN 509/99, OSNC 2000/2, poz. 42; postanowienie NSA z 9 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 1456/08), bowiem upoważnienie do odbioru pism sądowych jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można domniemywać na podstawie innych czynności i zachowań, takich jak np. wcześniejsze lub późniejsze wielokrotne odbieranie przez daną osobę pism i niekwestionowanie (w innych wypadkach) skuteczności takich doręczeń przez stronę. Jak wskazano przykładowo w doktrynie, jeżeli pracownik osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej zobowiązał się do odbioru przesyłki, umieszczając przy tym na dowodzie doręczenia odcisk pieczątki danego podmiotu wraz ze swoim podpisem, to z takiego działania również można domniemywać, że jest uprawniony do odbioru korespondencji (B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019; komentarz do art. 67 p.p.s.a.). Jak wskazano wyżej, przesyłka z wezwaniem do uzupełnienia wpisu została odebrana w siedzibie partii politycznej, której organ pełni funkcję komitetu wyborczego (tj. skarżącego), a osoba, która pokwitowała odbiór przyłożyła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pieczęć wspomnianej partii politycznej i – jak wynika z zażalenia – jest pracownikiem tej partii. Te okoliczności faktyczne przemawiają za przyjęciem, że doręczenie wezwania nastąpiło – wbrew twierdzeniom zażalenia – do rąk osoby upoważnionej w rozumieniu art. 67 § 2 p.p.s.a.. Podkreślenia przy tym wymaga, że ta sama osoba (P.R.) odebrała również (potwierdzając to swoim podpisem oraz przykładając pieczęć z prezentatą, na której widnieje nazwa wspomnianej partii politycznej) przesyłkę zawierającą odpis postanowienia WSA z 10 lutego 2021 r., czego już skarżący nie kwestionował. W tej sytuacji należy uznać, że uzasadnienie wniesionego zażalenia jest nieadekwatne do rozstrzygnięcia WSA w Lublinie w tej sprawie i świadczy o niezrozumieniu istoty niniejszego postępowania i rozstrzyganego w nim zagadnienia. W ocenie NSA stanowisko sądu pierwszej instancji, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia terminu, jest prawidłowe. W zażaleniu nie wskazano żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.