III SA/Po 713/22

SENTENCJA Dnia 29 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 roku sprawy ze skargi M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezarejestrowania pojazdu w terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych. UZASADNIENIE W dniu 28 marca 2022 roku Prezydent Miasta K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia przepisów dotyczących rejestracji pojazdów. W dniu 5 kwietnia 2022 roku M.L. złożył pisemne wyjaśnienia w związku z niedopełnieniem ustawowego obowiązku zgłoszenia rejestracji sprowadzonego pojazdu z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Strona poinformowała w nim, że przedmiotowy pojazd nabyła w dniu 13 września 2020 roku, a do organu rejestrującego zgłosiła się w dniu 18 września 2020 roku w celu zgłoszenia rejestracji pojazdu, ale została poinformowana, że pojazd nie ma opłaconej akcyzy i w związku z tym nie można zarejestrować pojazdu. M.L. skontaktował się wówczas z poprzednim właścicielem pojazdu i zażądał wyjaśnień w sprawie. Poprzedni właściciel zapewniał, że zapłaci akcyzę, jednakże ww. czynności nie dopełnił dobrowolnie. W dniu 18 stycznia 2021 roku M.L. poinformował Urząd Skarbowy o niezapłaceniu akcyzy przez poprzedniego właściciela pojazdu. Urząd Skarbowy zwrócił się do poprzedniego właściciela z żądaniem zapłaty akcyzy, który w dniu 15 marca 2021 roku dokonał powyższej zapłaty. Wówczas M.L. ponownie zgłosił się w Wydziale Spraw Obywatelskich, gdzie uzyskał informacje, że z powodu niezarejestrowania pojazdu w ustawowym terminie 180 dni zostanie wszczęte postępowanie administracyjne. Jednocześnie dołączył do sprawy następujące dokumenty: 1. fakturę VAT [...], 2. wniosek z dnia 18 września 2020 roku, 3. oświadczenie z dnia 18 stycznia 2021 roku, 4. potwierdzenie zapłaty akcyzy (dokument z dnia 19 marca 2021 roku). Decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 roku, nr [...] Prezydent Miasta K., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowaniu administracyjnego (Dz.U. z 2021 roku, poz. 735 ze zm.), art. 71 ust 7 , art. 140 mb pkt 1 oraz art. 140n ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 roku, poz. 450 ze zm.) w związku z art. 31i ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) nałożył na M.L. karę pieniężną w wysokości 500,00 zł z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu marki AUDI A4 nr VIN [...] nr rejestracyjny [...] niebędącego nowym pojazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 180 dni od daty jego sprowadzenia tj. najpóźniej w dniu 19 listopada 2020 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 13 września 2020 roku M.L. nabył (niebędący nowym pojazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazd (samochód osobowy) marki AUDI A4 o numerze VIN: [...] o numerze rejestracyjnym [...] sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej dnia 7 kwietnia 2022 roku. W dniu 29 kwietnia 2021 roku M.L. złożył wniosek o rejestrację przedmiotowego pojazdu w Wydziale Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta K.. W wyniku analizy zakresu w jakim strona dopuściła się przedmiotowego naruszenia organ stwierdził, iż obejmował on 160 dni, tj. strona będąc właścicielem ww. pojazdu przez okres 160 dni (od upływu 180 dniowego terminu do zarejestrowania tj. do dnia 20 listopada 2020 roku roku) pozostawała w stanie niezgodności z przepisami, polegającej na niezarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu. Prezydent Miasta K. uwzględnił przesłanki zawarte w art. 189f k.p.a., ale stwierdził, że w sprawie nie doszło do zaprzestania naruszenia prawa, gdyż złożony wniosek o rejestrację po ustawowym 180 dniowym terminie trudno było określić mianem zaprzestania naruszenia prawa. Wnioskodawca miał wystarczające możliwości aby zapoznać się z obowiązującymi przepisami i w związku z tym trudno było przyjąć, że waga naruszenia prawa była znikoma. Obowiązek nie został spełniony dobrowolnie. Strona miała stosunkowo długi czas na wypełnienie ustawowego obowiązku rejestracji pojazdu, gdyż ustawodawca właśnie z powodu epidemii w Polsce wprowadził przepis, który wydłużył termin z 30 do 180 dni na zarejestrowanie. Ponadto strona mogła zarejestrować pojazd za pośrednictwem teleinformatycznej elektronicznej platformy Usług Administracji Publicznej tzw. ePUAP, listownie za pośrednictwem operatora pocztowego, upoważnić osobę trzecia do dokonania czynności albo za pośrednictwem paczkomatu urzędowego lub złożyć dokumenty rejestracyjne w punkcie informacji Urzędu Miasta K.. W związku z powyższym organ uznał, że zasadne jest nałożenie na stronę kary w wysokości 500 zł, ponieważ od dnia 20 listopada 2020 roku do dnia 28 kwietnia 2021 roku M.L. pozostawał w stanie niezgodności z przepisami. Pismem z dnia 26 kwietnia 2022 roku M.L. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 13 kwietnia 2022 roku zarzucając jej naruszenie przepisów mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. tj. 1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w szczególności poprzez: - nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, - prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, - nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli, - naruszenie zasady równego traktowania obywateli, - nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, 2. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Decyzją z dnia 4 lipca 2022 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 13 kwietnia 2022 roku, znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 140mb pkt 1 w związku z art. 71 ust 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym, a także art. 31i ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych zgodnie z którym w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 roku wydłużono do 180 dni terminy określone w art. 71 ust 7 i art. 78 ust 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym. W efekcie organ uznał, że w dniu 29 kwietnia 2021 roku strona złożyła wniosek w siedzibie organu pierwszej instancji o rejestrację pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w dniu 7 kwietnia 2020 roku. Według organu z adnotacji urzędowej na pierwszym wniosku wynikało, że pojazd zarejestrowano w dniu 29 kwietnia 2021 roku, a więc po upływie ustawowego terminu. W efekcie organ I instancji wydał decyzję zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Pismem z dnia 29 lipca 2022 roku M.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 4 lipca 2022 roku utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 13 kwietnia 2022 roku w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu niebędącego nowym pojazdem na terytorium RP w terminie 30 dnia od daty jego sprowadzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy: tj. 1. art. 7, art. 8, art. 77 §1 oraz art. 80 kpa w szczególności poprzez: - nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, - prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, - nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli, - naruszenie zasady równego traktowania obywateli, - nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. 2. art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego. 3. art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w sprawie pominięto, iż samochód zakupił w dniu 13 września 2020 roku od T.B., który wcześniej nabył pojazd w dniu 7 kwietnia 2020 roku od A, co zostało potwierdzone fakturą VAT nr [...], w której zawarto adnotację: "samochód bez kosztów rejestracji i transportu, bez gwarancji, odbiór osobisty w S.". Skarżący wskazał, że to T.B. był osobą, która sprowadziła auto z zagranicy na siebie, a następnie je odsprzedał skarżącemu. W dniu 18 września 2020 roku skarżący udał się do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta K. celem zgłoszenia zakupu pojazdu, gdzie został wprowadzony w błąd przez pracownika Urzędu Miasta, że pojazd nie ma opłaconej akcyzy przez co nie można było dokonać zgłoszenia. W efekcie skontaktował się z osobą od której zakupił pojazd i zażądał wyjaśnień. Sprzedający zapewnił, że natychmiast naprawi ten "błąd" i ureguluje wymaganą akcyzę. Skarżący podjął starania o uregulowanie akcyzy przez pierwszego w Polsce właściciela pojazdu, od którego odkupił pojazd, co doprowadziło do zapłaty akcyzy w dniu 15 marca 2021 roku. W dniu 21 kwietnia 2021 roku pracownik Wydziału Komunikacji wyjaśnił skarżącemu, że w dniu 18 września 2020 roku inny pracownik, który już nie pracuje musiał wprowadzić skarżącego w błąd, gdyż brak akcyzy nie warunkował rejestracji samochodu. Powyższa sytuacja doprowadziła do ponoszenia negatywnych skutków prawnych w następstwie zawinionego przez organ wprowadzenia w błąd. W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że gdyby organ wypełnił należycie swój obowiązek, tj. należycie i wyczerpująco poinformował o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, to nie skarżący nie zostałby obciążony karą administracyjną. Dodatkowo organ nie wyjaśnił dlaczego nie mógł zastosować całego art. 189f k.p.a. Zabrakło rozważań na temat możliwości zastosowania paragrafu 2 i 3 omawianego przepisu, które dają możliwość odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nakładana administracyjna kara pieniężna. W efekcie organ przerzucił na stronę negatywne konsekwencje nienależytej pracy urzędników, która spowodowała, że nie dopełnił czynności w terminie i to mimo podjęcia starań w tym zakresie. Nie sposób również przyjąć, że nie wykonanie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu z winy pracownika Urzędu, wywołało znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, jeżeli w ogóle takie skutki można dostrzec. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 135 ustawy p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa tj. art. 140mb pkt 1 w zw. z art. 71 ust. 7 Prawo o ruchu drogowym oraz art. 189f k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nakreślając ramy prawne rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że zgodnie z art. 71 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 roku, poz. 450 ze zm.) właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Natomiast w myśl art. 140mb pkt 1 tej Prawo o ruchu drogowym kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wskazał, że dopiero w dniu 29 kwietnia 2021 roku M.L. złożył wniosek o rejestrację pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego w dniu 7 kwietnia 2021 roku. Zdaniem Sądu w sprawie należało zwrócić uwagę, że M.L. zarówno w skardze z dnia 29 lipca 2022 roku jak i w odwołaniu z dnia 26 kwietnia 2022 roku, a także w piśmie z dnia 5 kwietnia 2022 roku podnosił, że dnia 18 września 2020 roku podjął próbę poinformowania Prezydenta Miasta K. o nabyciu pojazdu Audi A 4 w dniu 13 września 2020 roku od T.B., który z kolei w dniu 7 kwietnia 2020 roku nabył przedmiotowy pojazd od A na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia 7 kwietnia 2020 roku. Jak zaznaczył M.L. w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. na tej fakturze widniała adnotacja "samochód bez kosztów rejestracji i transportu, bez gwarancji, odbiór osobisty w S.". W piśmie z dnia 5 kwietnia 2022 roku M.L. wskazał na załączniki, które miały dotyczyć ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, a których jednak nie ma w aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy, mimo, że ich dołączenie do pisma zostało potwierdzone w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 13 kwietnia 2022 roku. W takich okolicznościach należy stwierdzić, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie odniosły się w sposób należyty do wyjaśnień złożonych przez M.L. w trakcie postępowania administracyjnego. W szczególności organy nie wyjaśniły, z jakich powodów przedmiotowe postępowanie w przedmiocie konsekwencji niezarejestrowania pojazdu Audi A4 zostało wszczęte w stosunku do M.L., który według złożonych przez niego wyjaśnień nie sprowadził pojazdu z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej tylko w dniu 13 września 2020 roku nabył pojazd od obywatela polskiego T.B., który wcześniej nabył pojazd w dniu 7 kwietnia 2020 roku od firmy A. W sprawie uprzedniego wyjaśnienia wymagało zatem ze strony organów z jakich względów przyjęto, że stosowny obowiązek rejestracji pojazdu w trybie art. 71 ust 7 Prawo o ruchu drogowym ciążył na M.L. , a nie na T.B., który sprowadził pojazd na terytorium państwa członkowskiego. W ocenie Sądu należy również dostrzec, że skarżący od samego początku – to jest zarówno w piśmie z dnia 5 kwietnia 2022 roku jak i później w przedmiotowej skardze z dnia 29 lipca 2022 roku – wyjaśniał, że w dniu 18 września 202 roku udał się do Wydziału Komunikacji Miasta K. celem "zgłoszenia zakupu pojazdu". Organy pominęły jednak powyższą okoliczność dotyczącą "zgłoszenia" przyjmując za właściwy wniosek M.L. o rejestrację pojazdu z dnia 20 kwietnia 2021 roku, pomimo załączonej do niego umowy nabycia pojazdu z dnia 13 września 2020 roku od T.B. oraz oświadczenia T.B. z dnia 20 kwietnia 2021 roku o sprowadzeniu przedmiotowego pojazdu. W efekcie organy bez należytej analizy okoliczności faktycznych sprawy zakwalifikowały M.L. jako podmiot, który powinien dokonać "rejestracji" pojazdu sprowadzonego do Polski. Świadczy o tym uproszczone stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zaskarżonej decyzji z dnia 4 lipca 2022 roku, że "W dniu 29 kwietnia 2021 roku strona złożyła wniosek w siedzibie organu pierwszej instancji o rejestrację pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w dniu 7 kwietnia 2020 roku." W świetle podniesionych przez skarżącego okoliczności sprawy nie był on jednak podmiotem, który dokonał sprowadzenia przedmiotowego pojazdu do Polski. W tych okolicznościach należy również zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 78 ust 2. pkt 1 Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Oznacza to, że dopiero właściwe zarejestrowanie pojazdu przez podmiot, który dokonał jego sprowadzenia z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, powinno umożliwić dokonanie skutecznego zgłoszenia nabycia pojazdu przez kolejnego właściciela. W tym kontekście należy stwierdzić, że organy nieprawidłowo uznały M.L. za podmiot, który dokonał sprowadzenia pojazdu z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest obowiązany zarejestrować pojazd. Takie działanie pozostaje niezrozumiałe w świetle podnoszonych przez skarżącego (jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji) okoliczności faktycznych sprawy, które zostały pominięte przez organy obu instancji. W istocie jednak dopiero zarejestrowanie pojazdu przez podmiot, który dokonał jego sprowadzenia do Polski z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, umożliwia dokonanie prawidłowego zgłoszenia jego nabycia przez kolejnego nabywcę pojazdu. Wobec powyższego z uwagi na brak należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy należy uznać, że organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. W konsekwencji za przedwczesne należy uznać nałożenie na skarżącego samej kary administracyjnej na podstawie art. 71 ust 7 , art. 140 mb pkt 1 oraz art. 140n ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także dalsze rozważania organów w przedmiocie zasadności odmowy odstąpienia od jej nałożenia na podstawie art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. Sąd w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.