III SA/Po 286/16

SENTENCJA Dnia 14 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi x na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych postojów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych. UZASADNIENIE ZDM w [...] decyzją z dnia [...] r. odmówił x umorzenia należności wynikającej z nieopłaconych postojów w okresie [...] r. pojazdu marki R objętych upomnieniem nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że strona wnosiła o umorzenie należności, gdyż pojazdu we wskazanych dniach używał jej były mąż ( rozwód w[...] r. ) i nie wiedziała ona o nieopłaconych postojach. Z dokumentacji nadesłanej przez stronę wynika, że potwierdza ona obciążenia finansowe byłego męża y, który nie partycypuje we wspólnym gospodarstwie domowych. Z dokumentacji podatkowej wynika, że strona ma dochód [...] zł miesięcznie a wydatki miesięczne wynoszą [...] zł. Nie uzasadnia to udzielenia umorzenia przedmiotowej należności. Jedyną dopuszczalną ulgą w tej sytuacji może być rozłożenie należności na raty, co wymaga jednak odrębnego wniosku strony. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że sprawcą nieopłaconych postojów był jej były mąż. Nie utrzymuje z nim kontaktów. To on winien być obciążony sporną należnością. Kwota dochodu to kwota brutto a strona otrzymuje faktycznie ok. [...] zł miesięcznie. Korzysta ona z pomocy rodziny, nie otrzymuje na syna zasądzonych alimentów. SKO decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ stwierdził, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia płatności jest właściciel pojazdu a nie jego kierowca. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia dochodzenia w zakresie tego, kto był sprawcą nieopłaconych postojów. Organ zgadza się z zarzutami odwołania dotyczącymi ustalenia w zakresie wynagrodzenia strony jednak w jego ocenie nie zmienia to prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona powtórzyła zarzuty z odwołania dotyczące błędnych ustaleń w zakresie jej faktycznych dochodów. Organ miał naruszyć art. 7, 77, 107 kpa oraz art. 67, 55, 64 ustawy o finansach publicznych poprzez ich niezastosowanie w sprawie. Sprawa umorzenia jest szczegółowo uregulowana w ustawie o finansach publicznych i nie trzeba odwoływać się w tym zakresie do przepisów Ordynacji podatkowej. Strona wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona, jednak nie wszystkie jej argumenty zasługiwały na uwzględnienie. Dotyczy to zarzutu w zakresie tego, że sprawcą nieopłaconych postojów miał być były mąż skarżącej a nie ona. Strona nie wykazała bowiem w toku postępowania tej okoliczności faktycznej, wobec tego nieuiszczone opłaty obciążają skarżącą jako właściciela pojazdu. W ocenie Sądu organ odwoławczy zbyt arbitralnie uznał brak podstaw do umorzenia spornych należności. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. W myśl art. 64 ust. 2 właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 pkt 1-6, które: 1) nie stanowią pomocy publicznej; 2) stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Wspólnot Europejskich dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) stanowią pomoc publiczną: a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia, b) udzielaną w celu zapobieżenia poważnym zakłóceniom w gospodarce o charakterze ponadsektorowym lub ich likwidacji, c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim, d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury i dziedzictwa narodowego, nauki oraz oświaty, e) będącą rekompensatą za świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów, f) na szkolenia, g) na zatrudnienie, h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, i) na restrukturyzację, j) na ochronę środowiska, k) na prace badawczo-rozwojowe, l) regionalną. Zgodnie natomiast z art. 55 ustawy należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W myśl art. 67 ustawy do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Podejmowana na zasadzie art. 64 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 55 u.f.p. decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy. Co do zasady uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ, w określonym stanie prawnym i faktycznym, konsekwencji prawnej. Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny zadecydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, słusznego interesu strony i interesu publicznego – wyrok NSA z 7.3.2014, I GSK 2084/12, LEX nr 1495159. Przepisy u.f.p. nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III o.p. Organ administracyjny przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym winien rozważyć czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny. Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu – wyrok WSA w Warszawie z 21.5.2014, V SA/Wa 2619/13, LEX nr 1476836. Organ odwoławczy wydał decyzję w ramach uznania administracyjnego, ale nie uzasadnił jej prawidłowo . Organ powołał się ogólnie na przesłanki ważnego interesu strony czy interesu publicznego, ale nie odniósł ich do realiów i stanu faktycznego niniejszej sprawy. Nie dokonano wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej. Zdaniem organu I instancji z dokumentacji podatkowej wynika, że strona ma dochód [...]zł miesięcznie a wydatki miesięczne wynoszą [...] zł i nie uzasadnia to udzielenia umorzenia przedmiotowej należności. Strona podała w odwołaniu, że zarabia netto ok. [...]zł. Organ II instancji zgodził się z zarzutami odwołania dotyczącymi ustalenia w zakresie wynagrodzenia strony jednak w jego ocenie nie zmieniało to prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji. W ocenie Sądu tak lapidarne i niewyczerpujące ustalenia uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ponownie rozpatruje sprawę a więc od nowa analizuje wszystkie jej aspekty. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien szczegółowo zanalizować sytuację materialną strony i dokonać jej wnikliwej i wyczerpującej oceny pod kątem przesłanek umorzenia należności. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postanowiono na podstawie art. 200 powyższej ustawy.