II GSK 1081/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk (spr.) Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 sierpnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 306/09 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 306/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę M. P. i stwierdził nieważność postanowienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie pomocy ze środków z budżetu UE. Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne: Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2008 r., złożonym w D. Oddziale Regionalnym ARiMR we W., M. P. (dalej także jako skarżąca) zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Pismem z dnia 16 maja 2008 r., doręczonym w dniu 20 maja 2008 r., zwrócono się do skarżącej o uzupełnienie w terminie 21 dni braków formalnych złożonego przez nią wniosku. W dniu 17 czerwca 2008 r. M. P. zwróciła się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., n [...], Dyrektor D. Oddziału ARiMR we W. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 10 kwietnia 2008 r. W postanowieniu zamieszczono pouczenie o treści: "zgodnie z art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego od niniejszego postanowienia przysługuje zażalenie do Prezesa Agencji za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Regionalnego". Postanowienie doręczono stronie w dniu 8 lipca 2008 r. W dniu 18 lipca 2008 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., o numerze [...], Prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę M. P. na powyższe postanowienie stwierdził, iż wydane zostało z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Podkreślił, iż rozpatrzenie zażalenia, wniesionego po upływie zakreślonego ustawą terminu – co miało miejsce w przedmiotowej sprawie – stanowi rażące naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia ostatecznego – postanowienia, które zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości. Sąd I instancji wskazał, że postanowienie Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wydane w dniu [...] lipca 2008 r., zostało doręczone stronie w dniu 8 lipca 2008 r. Data ta jest bezsporna i potwierdza ją zwrotne potwierdzenie odbioru. Zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął bezskutecznie w dniu 15 lipca 2008 r., zaś zażalenie zostało wniesione przez stronę w dniu 18 lipca 2008 r., o czym świadczy data stempla pocztowego znajdująca się na kopercie, w której przesyłkę nadano. W ocenie Sądu oznacza to, że strona nie dochowała w sprawie terminu ustawowego do wniesienia zażalenia. Tym samym jej czynność polegająca na złożeniu wymienionego środka zaskarżenia nie mogła wywołać zamierzonego skutku, albowiem zażalenie jako wniesione po terminie nie mogło wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Warunkiem skuteczności tej czynności procesowej jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia. Zdaniem Sądu pouczenie, zawarte w postanowieniu z dnia z [...] lipca 2008 r., w którym nie wskazano terminu do wniesienia zażalenia, nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka. Jest to bowiem termin ustawowy, który rozpoczyna się od daty ściśle określonej w przepisach – art. 141 § 2 k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w W. z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 306/09, wniosła M. P., żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) art. 145§ 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. – poprzez przyjęcie, iż pomimo błędnego pouczenia co do terminu wniesienia zażalenia z dnia 18 lipca 2008 r. zostało ono wniesione po terminie; 2) art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – poprzez przyjęcie, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż na organie administracji publicznej spoczywał obowiązek udzielania informacji o przepisach prawa procesowego. Tylko zawarcie prawidłowego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia jest skutecznym sposobem pouczenia strony o jej prawach. Z kolei błędne pouczenie nie mogło powodować dla strony ujemnych skutków procesowych, jeśli zastosowała się ona do jego treści. Wobec powyższego, zdaniem kasatora, stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia tylko z powodu uchybienia przez stronę terminu do wniesienia zażalenia jest nieuzasadnione i stanowi naruszenie wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa. Prezes ARiMR nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, a zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W sprawie objętej skargą kasacyjną kasator nie sprecyzował jaki charakter ma naruszenie prawa w zaskarżonym wyroku. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym sformalizowanym, a wśród wymagań szczególnych dotyczących wyłącznie skargi kasacyjnej wymieniono przytoczenie podstaw kasacyjnych, które wyznaczają granice zaskarżenia. Niezwykle istotnym staje się określenie zakresu podstaw zaskarżenia w taki sposób, aby nie uległo ograniczeniu podmiotowe prawo do sądu i jednocześnie została zrealizowana zasada szybkości postępowania. Jednocześnie podnieść należy, iż wymóg precyzyjnego powołania podstaw kasacyjnych nie ogranicza konstytucyjnego prawa strony do sądu, bowiem przy sporządzaniu skargi kasacyjnej ustawodawca wprowadził przymus adwokacko-radcowski (art. 175 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna winna być tak sformułowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych (patrz: wyrok NSA z 13 grudnia 2005 r. I OSK 1156/05). Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega w pierwszej kolejności na dokładnym wskazaniu czy skarżący zarzuca sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, czy procesowego, czy też oba wymienione rodzaje naruszeń. Zarzucając naruszenie prawa materialnego należy określić czy polega ono na błędnej jego wykładni, czy też na niewłaściwym zastosowaniu, a w przypadku zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego należy wykazać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rygoryzm formalny w stosunku do skargi kasacyjnej ma służyć ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości zakresu rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (patrz: wyrok NSA z dnia 22 lipca 2004 r. GSK 356/04). Zważywszy na wskazane przez kasatora przepisy prawa objęte zarzutami skargi kasacyjnej, można przyjąć, że dotyczą one naruszenia prawa procesowego, a jeżeli tak, to brak wskazania, że ich naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy jest uchybieniem. Braki skargi kasacyjnej muszą skutkować, iż objęty nią wyrok sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli. Oceniając zaś zasadność obydwu zarzutów skargi kasacyjnej, uznać je należy za nieuprawnione. W pierwszym z nich kasator zarzucił naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9 i art. 112 k.p.a. poprzez ustalenie, iż mimo błędnego pouczenia zażalenie wniesione zostało po upływie terminu. Błędne pouczenie pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia zażalenia, jest to bowiem termin ustawowy, który rozpoczyna się od daty ściśle określonej w przepisach art. 141 § 2 k.p.a. Powołane natomiast w zarzutach skargi zasady ogólne z art. 8 i art. 9 k.p.a. stoją na straży konieczności uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu w przypadku jego złożenia z zachowaniem warunków z art. 58 k.p.a. Przenosząc rozważania te na okoliczności sprawy będącej przedmiotem rozpoznania, bezspornym jest, że postanowienie z dnia [...] lipca 2008 r. doręczone zostało skarżącej w dniu 8 lipca 2008 r., natomiast zażalenie złożone zostało w dniu 18 lipca 2008 r., zatem po upływie 7-dniowego terminu do jego złożenia, a wniosek o jego przywrócenie nie był złożony. Drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy bezpodstawnego przyjęcia, że zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postanowienia. Z zasady dwuinstancyjności wynika prawo strony do odwołania się od każdej decyzji (postanowienia) nieostatecznej. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. ustanawia zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji (postanowień) administracyjnych. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Cytowany przepis ustanawia ochronę decyzji ostatecznych, przyznając im cechę trwałości. Wobec tego rozpoznanie zażalenia do postanowienia ostatecznego jest naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności, co czyni drugi z zarzutów skargi kasacyjnej nieuzasadnionym. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.