III RNs 172/23

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt III RNs 172/23</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p> dnia 28 marca 2024 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy w Lidzbarku Warmińskim III Wydział Rodzinny i Nieletnich </strong> </p> <p>w składzie : Przewodniczący Sędzia Robert Kłosowski</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2024 r. w Lidzbarku Warmińskim</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>z udziałem <span class="anon-block">J. G.</span> </p> <p>o ustanowienie kuratora dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego</p> <p> <strong> <!-- --> POSTANAWIA</strong> </p> <p>I.  ustanowić dla nieobecnego <span class="anon-block">J. G.</span>, zam. <span class="anon-block">R.</span> 19/5 <span class="anon-block">(...)-(...) L.</span> <span class="anon-block">PESEL (...)</span> kuratora w osobie radcy prawnego <span class="anon-block">T. K.</span>, adres dla doręczeń: <span class="anon-block">(...)-(...) D.</span> <span class="anon-block">ul. (...)</span>, celem reprezentowania nieobecnego zobowiązanego <span class="anon-block">J. G.</span> w prowadzonym postępowaniu dotyczącym egzekucji z nieruchomości <span class="anon-block"> (...)</span>,</p> <p>II.  w pozostałym zakresie wniosek oddalić,</p> <p>/SSR Robert Kłosowski/</p> <p>Sygn. akt III RNs 172/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->Naczelnik Urzędu Skarbowego w <span class="anon-block">B.</span> </strong>wniósł o ustanowienie kuratora do zastępowania osoby nieobecnej oraz do pełnienia funkcji zarządcy nieruchomości.</p> <p>W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż Urząd Skarbowy w <span class="anon-block">B.</span> wniósł o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości należącej do <span class="anon-block">J. G.</span>. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż <span class="anon-block">J. G.</span> nie mieszka pod przypisanymi mu adresami. Z informacji policji wynika, że przebywa on za granica na terytorium <span class="anon-block">D.</span>. Nie został ustalony adres miejsca pobytu uczestnika, ani termin jego powrotu do kraju. Ustanowienie kuratora dla wymienionego umożliwi dalsze prowadzenie postępowania, w tym doręczanie przez organ egzekucyjny korespondencji. Zgodnie bowiem z treścią art. 110c § 6 ustawy o egzekucji w administracji w przypadku, gdy miejsce pobytu zobowiązanego lub innego uczestnika postępowania egzekucyjnego nie jest znane, organ egzekucyjny występuje do właściwego sądu o ustanowienie kuratora dla zastępowania osoby nieobecnej. Dodatkowo wnioskodawca wnosi również o powierzenie tak ustanowionemu kuratorowi prawa do zarządu zajętą nieruchomością, mając na uwadze <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19660240151" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 1966 r. Nr 24, poz. 151 (art. 110 g;art. 110 g § 1)">art. 110g § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji</a>. Zgodnie ze wskazanym przepisem zajętą nieruchomość powierz się w zarząd zobowiązanemu. Powierzenie zarządu kuratorowi będzie zabezpieczało prawidłowy tok egzekucji, poprzez m.in. ochronę uczestników postępowania i prowadzenie bieżących spraw związanych z nieruchomością.</p> <p>Sąd zważył co następuje :</p> <p>Wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 184;art. 184 § 1)">art. 184 § 1 krio</a> <strong> <!-- -->dla ochrony praw osób</strong>, które z powodu nieobecności nie mogą prowadzić swoich spraw, a nie mają pełnomocnika, ustanawia się kuratora. Dalej zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 184 § 2)">§ 2</a> powoływanego artykułu ustanowiony przez sąd kurator winien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomić ją o stanie spraw. Nie ustanawia się kuratora dla ochrony praw danej osoby, jeżeli istnieją przesłanki do uznania jej za zmarłą.</p> <p>Instytucja kuratora dla osoby nieobecnej stanowi więc <strong> <!-- -->pewien wyjątek</strong> od ogólnej zasady wyrażającej się w prawie każdej osoby posiadającej pełną zdolność do czynności prawnej w samodzielnym podejmowaniu decyzji dotyczącej swojej osoby oraz zarządu majątkiem. Wyjątek ten <strong> <!-- -->nie może być więc interpretowany rozszerzająco</strong>, jako możliwość ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej i pozbawieniu jej praw, gdy jest to motywowane innymi celami. Godziłoby to w konstytucyjne wolności osobiste oraz ekonomiczne, w tym zwłaszcza określoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 64)">art. 64 Konstytucji</a> zasadę ochrony prawa własności. Wskazuje ona, iż prawo własności może być ograniczone tylko w drodze ustawy (co należy rozumieć jako również możliwość ograniczenia zgodnie z celem danej ustawy) i tylko w zakresie w jakim nie narusza to istoty wskazanego prawa. Należy w związku z tym wyraźnie wskazać, iż podstawą do ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej jest wyłącznie ochrona praw tej osoby, a nie inne potrzeby związane np. ze sprawnym i szybkim przeprowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Powyższe stwierdzenie znajduje uzasadnienie także w kolejnych regulacjach dotyczących kuratora dla osoby nieobecnej. Kurator winien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomić ja o stanie jej spraw.</p> <p>Uwzględniając powyższe wskazania Sąd uznał, iż istnieje podstawa do ustanowienia dla nieobecnego <span class="anon-block">J. G.</span> kuratora celem reprezentowania praw nieobecnego w prowadzonym postępowaniu dotyczącym egzekucji z należącej do niego nieruchomości. Wszczęcie i prowadzenie wskazanego postępowania w sytuacji w której nie udało się ustalić jego miejsca pobytu pozbawia nieobecnego istotnych praw związanych z udziałem w tym postępowaniu. Prawa te dotyczą m.in. możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie, zgłaszania dowodów, możliwości zaskarżenia niekorzystnych decyzji organu egzekucyjnego etc. Niektóre z podjętych czynności przez organ egzekucyjny mogą okazać się już nieodwracalne. Ochrona praw <span class="anon-block">J. G.</span> wymaga więc ustanowienia kuratora dla nieobecnego celem reprezentowania go w prowadzonym postępowaniu, co znajduje bezpośredni wyraz również w treści przywoływanego w uzasadnieniu wniosku <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19660240151" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 1966 r. Nr 24, poz. 151 (art. 110 c;art. 110 c § 6)">art. 110c § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji</a> (Dz. U. 2023 poz. 2505).</p> <p>Inaczej wygląda natomiast, w ocenie Sądu, sytuacja w przypadku dalej idącego wniosku zmierzającego do pozbawienia <span class="anon-block">J. G.</span> prawa do zarządu posiadana nieruchomością, co stanowi drastyczną ingerencję w prawo własności i przekazania zarządu nieruchomości w zarząd kuratora. Zdaniem Sądu tak dotkliwa ingerencja w prawo własności nie jest uzasadniona ochroną osoby nieobecnego, przynajmniej wnioskodawca nie wskazał we wniosku na żadne argumenty związane z taką potrzebą. Brak jest informacji dotyczącego stanu nieruchomości, ew. zagrożeń dla utrzymania jej w należytym stanie. Uzasadnienie wniosku w tym zakresie zasadza się właściwie wyłącznie na zabezpieczeniu prawidłowego toku egzekucji, a więc wartości nie będącą źródłem ochrony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 184)">art. 184 krio</a>.</p> <p>Niezależnie od powyższego, niejako na marginesie, stwierdzić należy, iż zdaniem Sądu przytoczony przez wnioskodawcę art. 110g § 1 ustawy o egzekucji w administracji nie stanowi również podstawy do uwzględnienia wniosku w tej części. Pomijając już nawet okoliczność, iż regulacje te nie dotyczą sądu rodzinnego, a organu administracji, powoływany art. 110g § 1 ustawy dotyczy wyłącznie możliwości powierzenia zajętej nieruchomości w zarząd <strong> <!-- -->zobowiązanego</strong>, a nie kuratora. Wydaje się jednak, że wartość sprawnego i szybkiego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na która powołuje się wnioskodawca nie zniknęła z pola widzenia ustawodawcy, tyle tylko, że <strong> <!-- -->jest ona realizowana w innym trybie niż <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640090059" title="Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 184)">art. 184 krio</a> </strong>. Zgodnie bowiem z treścią art. 110g § 2 ustawy o egzekucji w administracji „jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, <strong> <!-- -->organ egzekucyjny odbiera zobowiązanemu zarząd i ustanawia innego zarządcę</strong>”. Nie ma więc żadnych przeszkód aby wnioskodawca prowadząc postępowanie egzekucyjne, dysponując szeroką wiedza, co do jego zakresu, stanu nieruchomości etc. ustanowił w powoływanym trybie zarządcę nieruchomości, przy czym może to być ta sama osoba będąca również kuratorem. Jest to rozwiązanie które nie tylko znajduje wprost podstawę w przytoczonych przepisach, ale jest również uzasadnione specyfiką kompetencji poszczególnych organów, wiedzą organu egzekucyjnego dotyczącego stanu nieruchomości oraz możliwością bardziej skutecznej kontroli zarządcy etc.</p> <p>W tym stanie rzeczy na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak I i II postanowienia.</p> <p>/Sędzia Robert Kłosowski/</p> </div>