I OSK 1628/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Rady Ministrów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2007 r. sygn. akt IV SO/Wa 100/07 wydane po rozpoznaniu wniosku Z. A. o wymierzenie Prezesowi Rady Ministrów grzywny w sprawie ze skargi Z. A. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezesowi Rady Ministrów grzywnę w kwocie 100 zł za nieprzekazanie w terminie trzydziestodniowym skargi Z. A. wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami sprawy. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż wprawdzie wniosek o wymierzenie organowi grzywny z art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozpoznawany był po dokonaniu przez organ ciążącego na nim obowiązku z art. 54 § 2 wskazanej ustawy, to nie ulega wątpliwości, iż dopełnienie tego obowiązku nastąpiło z uchybieniem terminu. Skarga została bowiem złożona do organu w dniu 19 kwietnia 2007 r., zaś organ przekazał ją dopiero w czerwcu 2007 r. Sąd przyznaje, iż wymierzenie grzywny jest środkiem dyscyplinującym organ do wykonania obowiązków procesowych. Jednakże nie ogranicza to zastosowania tego środka jedynie do przypadków, w których organ nie spełni obowiązków wymienionych w art. 54 § 2 powołanej ustawy. Ta ostatnia sytuacja oznaczałaby możliwość dowolnego traktowania terminu trzydziestodniowego w zależności od okoliczności sprawy. Uzasadniało to – zdaniem Sądu – uwzględnienie wniosku Z. A. o ukaranie organu grzywną. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Prezes Rady Ministrów, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie. Organ stwierdził, iż skarga Z. A. z dnia 19 kwietnia 2007 r. wraz z aktami sprawy przekazana została do Sądu w dniu 12 czerwca 2007 r. zaś wniosek o ukaranie organu grzywną złożono w dniu 14 czerwca 2007 r., a więc już po tym jak dopełniono obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 powołanej ustawy. Organ podniósł, iż wymierzenie grzywny w takiej sytuacji narusza art. 55 § 1 tej ustawy, a postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe z momentem przekazania skargi Sądowi. Ponadto Prezes Rady Ministrów podkreślił, iż na opóźnienie w przekazaniu sprawy miała wpływ znaczna objętość skargi (65 stron i 79 stron załączników) oraz konieczność wyselekcjonowania materiału z licznej korespondencji kierowanej przez skarżącego do organów państwowych. Na okoliczności te nie zwrócił uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesiony środek zaskarżenia zważył, że postępowanie sądowe o wymierzenie organowi grzywny, wszczęte na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej. P.p.s.a., jest odrębnym postępowaniem sądowym, inicjowanym na wniosek skarżącego w wypadku niezastosowania się przez organ administracji publicznej do obowiązku przekazania skargi sądowi w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Rozstrzygnięcie w tej sprawie zapada w formie postanowienia kończącego postępowanie, na które stosownie do art. 173 § 1 P.p.s.a. przysługuje skarga kasacyjna, co wynika z powołanego przepisu i ustalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak w postanowieniu NSA z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 212/05 i z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 262/06). Od postanowienia wymierzającego grzywnę organowi na mocy art. 55 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 2 P.p.s.a. przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej, a nie zażalenia. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów – postępując zgodnie z wadliwym pouczeniem zawartym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – wniósł zażalenie od postanowienia o wymierzeniu mu grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny potraktował wniesiony środek zaskarżenia jako skargę kasacyjną i mógł ją rozpoznać, gdyż spełnia on szczególne wymagania, określone w art. 175 i art. 176 P.p.s.a., jakim powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, iż wniesiona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie jako posiadająca usprawiedliwione podstawy. Podkreślić należy, iż wbrew twierdzeniom organu dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. już po wniesieniu wniosku strony skarżącej o wymierzenie grzywny, ale jeszcze przed jego rozpoznaniem, nie uzasadnia umorzenia postępowania. Stanowisko takie, wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, podziela w pełni Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 P.p.s.a. nakazuje bowiem przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco – restrykcyjny. Jednakże, zgodnie z treścią art. 55 § 1 sąd nie jest obligowany do orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny, co wynika między innymi z użytego przez ustawodawcę zwrotu "sąd na wniosek skarżącego może". Kwestia ta podlega więc ocenie sądu, a rozstrzygając ją sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, i właśnie to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W przedmiotowej sprawie uznać należy, iż mimo niewątpliwego uchybienia terminowi wskazanemu w art. 54 § 2, organ powołał okoliczności, które usprawiedliwiają zwłokę w dokonaniu czynności. Twierdzenia organu, że skarga Z. A. była pismem bardzo obszernym i posiadała znaczną ilość załączników, a ponadto jej ocena wymagała od organu ponad przeciętnego nakładu pracy, polegającego na zapoznaniu się z wielką ilością pism składanych przez skarżącego w czasie wieloletniej korespondencji prowadzonej z organem, znajdują uzasadnienie w aktach sprawy. Z akt tych wynika, iż skarżący w istocie składa obszerne pisma dołączając liczne załączniki oraz prowadzi z organami administracji państwowej ożywioną korespondencję, tworzącą obszerny materiał w sprawie. W świetle powyższego uznać zatem należy, iż organ uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu, że uchybienie terminowi, jakie miało miejsce w sprawie niniejszej, nastąpiło z przyczyn usprawiedliwionych. Uwzględniając nadto okoliczność, iż ustawa pozostawia zastosowanie środka uznaniu sądu, wymierzenie Prezesowi Rady Ministrów grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., nie było uzasadnione, a uchybienie spowodowane zostało okolicznościami niezależnymi w pełni od organu. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za naruszające art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił je na podstawie art. 188 tej ustawy, a rozpoznając wniosek oddalił go jako niezasadny, na podstawie art. 151 w zw. z art. 166 P.p.s.a.