II SA/Gl 947/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2022 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.PS/41.5/310/2022/5131/ŁK w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 9 marca 2022 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., działając na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 447 ze zm. – dalej u.w.r.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej - k.p.a.) i in., zobowiązano P. P. (dalej: "strona", "skarżący") m. in. do: 1) ponoszenia w całości, tj. w kwocie 694 zł miesięcznie opłaty za pobyt dziecka P.1. P., umieszczonego w rodzinnej pieczy zastępczej w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2021 r.; 2) ponoszenia w całości, tj. w kwocie 746 zł miesięcznie opłaty za pobyt dziecka P.1. P., umieszczonego w rodzinnej pieczy zastępczej w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2021 r.; 3) zapłaty łącznej kwoty należności z tytułu opłaty za pobyt ww. dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 8.692 zł (...). W uzasadnieniu wskazano m. in., że strona pracuje zawodowo i osiąga wynagrodzenie w kwocie 3139,52 zł. Nie pobiera świadczeń rodzinnych, nie korzysta również ze świadczeń z pomocy społecznej ani dotacji mieszkaniowej. Z informacji Policji wynika, że strona zamieszkuje pod wskazanym adresem. Biorąc pod uwagę powyższe fakty stwierdzono, że dochód przekracza 250% kryterium dochodowego na osobę samodzielnie gospodarującą. Za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę, za którą odpowiadają solidarnie. Matka dziecka w ww. okresie została zwolniona z ponoszenia odpłatności. Odrębną decyzją odmówiono stronie odstąpienia od ustalenia powyższej opłaty. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. Zarzucił m. in., że nie ma powodu, by on samodzielnie ponosił powyższą opłatę, choć powinien ponosić ją wspólnie z matką dziecka. Opłata ta przekracza jego możliwości płatnicze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r., nr SKO.PS/41.5/310/2022/5131/ŁK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m. in., że decyzją z 5 stycznia 2022 r. odmówiono stronie całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Decyzja ta została odebrana w dniu 13 stycznia 2022 r. Strona nie wniosła odwołania. Organ I instancji uznał, że zaistniała przesłanka do odstąpienia od ustalenia tejże opłaty w stosunku do matki dziecka. Decyzja wydana w odniesieniu do niej nie może być przedmiotem badania w tym postępowaniu. Organ I instancji powinien rozważyć ewentualną przesłankę do wznowienia postępowania o odstąpienie od ustalenia odpłatności przez matkę, a to z uwagi na informację, że pracowała za granicą. Rodzic musi mieć świadomość, że dopóki jego dziecko przebywa w rodzinie zastępczej, z mocy prawa zobowiązany jest on do ponoszenia opłaty do wysokości świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania. Strona złożyła skargę na ww. decyzję SKO. Skarżący zarzucił, jak w odwołaniu, że nie ma powodu, by on samodzielnie ponosił powyższą opłatę, choć powinien ponosić ją wspólnie z matką dziecka. Opłata ta przekracza jego możliwości płatnicze. Chciał zabrać syna z pieczy zastępczej, jednak jest mu to uniemożliwiane. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Podano, że organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej i prowadził je w odniesieniu do strony, jak i jego żony, najpierw w przedmiocie odstąpienia od naliczenia opłaty, a następnie w przedmiocie jej ustalenia w odniesieniu do strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę. W świetle art. 194 ust. 2 i 3 u.w.r. rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Organ wziął pod uwagę wszystkie niezbędne okoliczności stanu faktycznego i prawnego (także uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej; Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., poz. [...]), oceniając dowody w sposób należyty. W szczególności organ miał na uwadze kryteria dochodowe wskazane w ww. uchwale (150% i 250%). Organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Decyzją z dnia 5 stycznia 2022 r. odmówiono stronie całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Decyzja ta została odebrana w dniu 13 stycznia 2022 r. Strona nie wniosła odwołania i akt ten nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu. Organ I instancji uznał jednocześnie, że zaistniała przesłanka do odstąpienia od ustalenia tejże opłaty w stosunku do matki dziecka. Decyzja wydana w odniesieniu do niej nie może być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Organ I instancji powinien rozważyć ewentualną przesłankę wznowienia postępowania o odstąpienie od ustalenia odpłatności przez matkę, z uwagi na informację, że w okresie objętym decyzją pracowała za granicą (art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.). Nie można zapominać, że środki finansowe, jakie otrzymywała rodzina zastępcza na utrzymanie dziecka, pochodzą ze środków publicznych, dlatego należy dochodzić ich zwrotu od osób zobowiązanych. W przedmiotowej sprawie niedomaganie się od strony zwrotu kwoty świadczeń wypłacanych rodzinie zastępczej naruszałoby w sposób rażący interes fiskalny i wartości takie, jak sprawiedliwość społeczna oraz zaufanie obywateli dla organów władzy. Z treści decyzji obu instancji można wywnioskować jaki jest ich przedmiot i kto jest adresatem. Uzasadnienia w wystarczającym stopniu i w sposób zindywidualizowany wyjaśniają motywy rozstrzygnięć (art. 107 §3 k.p.a.). W decyzji organu I instancji poinformowano, że skarżący może starać się m. in. o odroczenie terminu płatności, bądź jej umorzenie (nawet w całości), jeśli zostaną spełnione przesłanki. Zależy to jednak od jego inicjatywy. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 193 ust. 1, 194 ust. 3 u.w.r., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący może także ewentualnie dochodzić zwrotu wpłaconych środków z ww. tytułu od matki dziecka w ramach wzajemnych rozliczeń.