II SO/Go 18/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.G. o wymierzenie grzywny Polskiemu Związkowi Działkowców – Zarządowi Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] za nieprzekazanie skargi sądowi postanawia: I. wymierzyć Polskiemu Związkowi Działkowców - Zarządowi Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] grzywnę w wysokości 100 zł (sto złotych); II. zasądzić od Polskiego Związku Działkowców - Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] na rzecz A.G. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] września 2022 r. A.G. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. o wymierzenie Polskiemu Związkowi Działkowców - Zarządowi Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z dnia [...] sierpnia 2022 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Uzasadniając żądanie, wnioskodawca wskazał, że dnia 31 sierpnia 2022 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej z dnia [...] sierpnia 2022 r. Organ w dniu 31 sierpnia 2022 r. potwierdził złożenie skargi. Według skarżącego mimo upływu 15-dniowego terminu określonego w ustawie o dostępie do informacji publicznej, organ nie przekazał skargi do sądu. Zdaniem wnioskodawcy brak reakcji ze strony organu uniemożliwia rozpoznanie sprawy przez Sąd. W odpowiedzi na złożony wniosek, w piśmie z dnia [...] października 2022 r. pełnomocnik organu wyjaśnił, że przekazanie skargi z trzytygodniowym opóźnieniem nastąpiło z przyczyn niezawinionych – Zarząd ukonstytuowany jest z osób nieposiadających wykształcenia prawniczego i pełniącego funkcję społecznie, w ramach stowarzyszenia ogrodowego. Zarząd, posiłkując się opinią organów dla siebie nadrzędnych jest przekonany o niezasadności skargi na bezczynność i tym samym był przekonany o braku konieczności przekazania skargi. Dopiero podjęcie decyzji o skorzystaniu z obsługi prawnej przy załatwieniu sprawy uświadomiło Zarządowi konieczność bezwzględnego przekazania skargi. Pełnomocnik Zarządu wskazał, iż Zarząd nie jest organem administracji w znaczeniu ustrojowym ani funkcjonalnym. Nie posiada odpowiedniej wiedzy, doświadczenia i możliwości, ażeby realizować wszelkie nakazy prawne samodzielnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga jednak dotyczy bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, a w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902) – w skrócie: u.d.i.p. – przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi zatem lex specialis w stosunku do przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt I OZ 996/10). Celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko funkcja dyscyplinująca (mająca na celu doprowadzenie do wykonania przez organ administracji ciążącego na nim obowiązku procesowego), ale również funkcja represyjna. Ta druga służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym, grzywna pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ administracji, jak i przez inne organy administracji. W wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09 i postanowienie NSA z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 328/12). Wskazać należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wywiązał się z ustawowego obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz z aktami sprawy w terminie. Stwierdzone zaniechanie organu w zakresie realizacji obowiązków związanych z przekazaniem skargi niewątpliwie narusza art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Mając na uwadze upływ czasu jaki minął od daty złożenia przez stronę skargi na bezczynność organu Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny w danych okolicznościach stanowi konieczny środek dyscyplinująco-represyjny, ukierunkowany na przymuszenie organu do przesłania skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy. W rozpoznawanej sprawie okoliczność bezsporną stanowi fakt, że wnioskodawca wniósł skargę do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu (data wpływu: 31 sierpnia 2022 r.). Tym samym, zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a., organ powinien przekazać tę skargę do WSA w Gorzowie Wlkp. w terminie 15 dni od jej wniesienia, tj. do dnia 15 września 2022 r. Zatem należy stwierdzić, że termin ten został przekroczony, skoro organ przekazał skargę dopiero w dniu 19 października 2022 r. tj. z 34-dniowym opóźnieniem wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika organu należy wskazać, że każdy podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania władzy publicznej lub dysponuje majątkiem publicznym. Takim podmiotem, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. będzie również Polski Związek Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy. Zarząd, który jest jego organem, prowadzi sprawy i reprezentuje PZD, w tym prowadzi sprawy polegające na realizacji zadań koniecznych do zapewnienia bieżącego funkcjonowania (sprawy zwykłego zarządu), a w szczególności realizuje obowiązki wynikające z prawa powszechnie obowiązującego, a jednym z takich obowiązków zarządu jest niewątpliwie udostępnienie informacji publicznej oraz udzielenie odpowiedzi na wniosek złożony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, zawierający pytania i poruszający zagadnienia związane z wydatkowaniem środków publicznych (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Go 15/20). Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku oraz charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), okres uchybienia terminowi przekazania skargi, jak również fakt, że w dacie rozpoznawania wniosku skarga strony została już przekazana Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy, a organ w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił powody zwłoki w przekazaniu skargi. W ocenie Sądu, grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zawarte w punkcie II sentencji postanowienia, wynika z art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.