II OSK 1198/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 78/07 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 78/07 oddalił skargę R. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] wydaną w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń myśliwską. Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji w K. wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia R. B. pozwolenia na broń palną myśliwską, ze względu na uzyskaną informację o toczącym się postępowaniu karnym przeciwko stronie o czyn z art. 286 § 1 k.k. oraz o przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. i art. 218 § 1 k.k. W wyniku tego postępowania Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską. Organ uznał, że w jego przypadku zachodzi uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t,j. z 2004 r. Dz. U. Nr 52, poz. 525 ze zm.) – zwaną dalej również ustawą. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego z ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy zarzucanymi w postępowaniu karnym czynami a zaliczeniem go do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wskazał, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do cofnięcia pozwolenia. Nadto podniósł zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z akt sprawy karnej oraz nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji. Organ odwoławczy zaznaczył, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowi, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń w przypadku osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zdaniem organu w przypadku ustalenia istnienia wspomnianej wyżej obawy, organ Policji obowiązany jest cofnąć pozwolenie na broń jego posiadaczowi. Przed Sądem Rejonowym w T. toczy się przeciwko stronie postępowanie karne o przestępstwo m.in. z art. art. 284 § 2 k.k. (przestępstwo przywłaszczenia mienia powierzonego popełnione w ramach czynu ciągłego). Ponieważ jest to przestępstwo przeciwko mieniu decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Nadto zarzut z art. 218 § 1 k.k., czyli czyn skierowany przeciwko prawom osób wykonującym pracę zarobkową wskazuje, że strona nie daje gwarancji przestrzegania przepisów prawa. Organ odrzucił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego i stwierdził, że brak było podstaw do skorzystania z instytucji zawieszenia postępowania, ponieważ nie występuje w sprawie zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia w innej sprawie. Zaznaczył, że organy nie są uprawnione do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej, a więc powoływanie świadków na tę okoliczność oraz przeprowadzanie dowodu z dokumentów na okoliczność winy bądź jej braku czy trafności zastosowanej kwalifikacji prawnej nie może mieć miejsca. Cofnięcie R. B. pozwolenia na broń jest prawno-administracyjną konsekwencją oceny jego postępowania, która nie jest w świetle materiału dowodowego oceną dowolną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości podtrzymując argumenty z odwołania. Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji podniósł, że materialną podstawę orzekania reguluje art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art.15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z art. 18 ust.1 pkt 2 ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano należy do osób, o których mowa m.in. w art. 15 ust. 1 pkt 6. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 uznaje, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. W ocenie Sądu, w ustalonym przez organ stanie faktycznym, powołane przepisy zostały zastosowane prawidłowo. Art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy ma charakter wiążący i w sprawie nie mogła zapaść inna decyzja. Reglamentacyjny charakter ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym broń mogą posiadać jedynie osoby dające gwarancję bezpiecznego i zgodnego z prawem dysponowania nią oraz ujawnienie faktu podjęcia postępowania karnego z zarzutem o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu pozwalają na podzielenie stanowiska organów. Organ Policji nie wydaje lub cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Jedną z takich "kategorii" osób są osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że organ Policji nie wydaje pozwolenia na broń z chwilą ujawnienia, że osoba, która posiada pozwolenie na broń, jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Fakt toczącego się postępowania o przestępstwo przeciwko mieniu obligował organ do przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską. Sąd zaznaczył, że od osób posiadających uprawnienie do posiadania broni należy oczekiwać poszanowania prawa i nieposzlakowanej opinii. Fakt podejrzenia skarżącego o naruszenie porządku prawnego jest wystarczający, do oceny, iż w tym czasie nie powinien on posiadać pozwolenia na broń. Następnie zauważył, że sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Organy obu instancji zasadnie uznały, że wobec toczącego się postępowania karnego zachodzi przesłanka opisana w ustawie. Sąd podniósł, że obecne brzmienie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni wprowadzone zostało art. 1 pkt 16 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 451) o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz o zmianie ustawy o Biurze Ochrony Rządu. Przed tą zmianą art. 15 ust. 1 pkt 6 brzmiał: - co do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw". Nie ulega wątpliwości, że katalog przestępstw wymienionych w tym przepisie uległ poszerzeniu, albowiem ustawodawca wymienia obecnie m.in. wszystkie przestępstwa przeciwko mieniu, podczas, gdy przed 1 stycznia 2004 r. chodziło, w przypadku przestępstw przeciwko mieniu, przede wszystkim o te przestępstwa, które zostały popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej. Takie rozszerzenie dokonane przez ustawodawcę wskazuje, iż jego celem było zaostrzenie wymogów stawianych osobom starającym się i posiadającym już pozwolenie na broń, jako że pozwolenie takie jest uprawnieniem reglamentowanym, szczególnego rodzaju i od osób je posiadających wymagane jest przestrzeganie przepisów prawa. Jako podstawę prawną wyroku Sąd podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – w skrócie p.p.s.a. R. B, reprezentowany przez adwokata J. S., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi: - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji polegające na błędnym przyjęciu, że przepisy te obligują organ administracji do cofnięcia pozwolenia na posiadania broni palnej myśliwskiej bez konieczności badania okoliczności toczącego się postępowania karnego; - naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz wydanie wyroku bez uwzględnienia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący kasacyjnie wyraził przekonanie, że okoliczności sprawy będącej przedmiotem postępowania karnego nie pozostają bez znaczenia dla toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej. Zaznaczył, że ratio legis powołanych w zarzutach przepisów było doprowadzenie do sytuacji, w której dostęp do broni palnej mają wyłącznie osoby, które dają gwarancję zgodnego z prawem jej używania. Istotne znaczenie ma tu pierwsza część art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, tj. stwierdzenie, że pozwolenie na broń cofa się w stosunku do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Orzekające organy i Sąd pierwszej instancji całkowicie pominęły to sformułowanie, co pozwala postawić zarzut, że ich interpretacja przepisów jest oczywiście nieprawidłowa, wręcz contra legem. Pozwolenie na broń można cofnąć jedynie tym osobom, którym przedstawiono akt oskarżenia i jednocześnie istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W odniesieniu do skarżącego nie ma takiego niebezpieczeństwa. Wbrew temu co twierdzi Sąd pierwszej instancji okoliczności prowadzonej sprawy karnej powinny być brane pod uwagę w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Podkreślił, że gdyby w sprawie dopuszczono dowód z prowadzonej równolegle sprawy karnej, pełnomocnik skarżącego mógłby załączyć do akt sprawy wyrok wydany w sprawie o ten sam czyn przeciwko temu samem oskarżonemu, w którym umorzono postępowanie z uwagi na przedawnienie. Ponadto w tamtej sprawie karnej osoby zakwalifikowane jako pokrzywdzone przez oskarżyciela oświadczyły przed Sądem, że pokrzywdzonymi nie są. Mają tylko pretensje do Dyrekcji Zakładów Drzewnych. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że analiza okoliczności popełnienia przestępstwa, będącego podstawą cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej, stanowi obowiązek organu prowadzącego postępowanie administracyjne. Czasami nawet skazanie prawomocnym wyrokiem nie uzasadnia samo przez się cofnięcia pozwolenia na broń. Istotne są bowiem okoliczności, w jakich doszło do popełnienia czynu zabronionego. Te poglądy zachowują aktualność także po noweli ustawy o broni i amunicji, która weszła w życie 1 stycznia 2004 r. W konsekwencji odmówienia przez Sąd przeprowadzenia dowodu z akt sprawy karnej zaskarżony wyrok został wydany w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Końcowo skarżący kwestionował stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, że rozstrzygnięcie, które zapadnie w sprawie karnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W jego ocenie ten wyrok karny miałby decydujący wpływ na przebieg i wynik rozpatrywanej sprawy administracyjnej. Analiza akt sprawy karnej z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazałaby, że skarżący zostanie uniewinniony. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Podzielił on stanowisko Sądu w sprawie, wskazując, że ponad wszelką wątpliwość przeciwko stronie skarżącej było prowadzone postępowania karne między innymi o przestępstwo przeciwko mieniu i dlatego organ miał obowiązek zastosować art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, że nie odpowiada on wymogom stawianym skardze kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie zarzuca bowiem naruszenie przepisów postępowania polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów oraz wydaniu wyroku bez uwzględnienia całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazując jednocześnie żadnego przepisu, który miałby zostać naruszony. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie mógł z urzędu poszukiwać przepisów postępowania, które mogły ewentualnie zostać naruszone przez Sąd pierwszej instancji. W tej sytuacji zarzut jako wadliwie sformułowany nie mógł stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest chybiony. Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zastosowanie przez organ Policji powołanego przepisu i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Jedną z takich kategorii osób są osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 cytowanej wyżej ustawy wynika, że ma on przede wszystkim zastosowanie do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw w nim wskazanych albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie któregokolwiek z tych przestępstw. Ustawodawca przesądził w treści przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, że osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowi lub mieniu z mocy samej ustawy należy do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Fakt prowadzenia wobec skarżącego postępowania karnego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., tj. przestępstwa przywłaszczenia mienia powierzonego, które należy do kategorii przestępstw przeciwko mieniu jest bezsporny. Również poza sporem pozostaje fakt prowadzenia wobec skarżącego postępowania o popełnienie przestępstwa określonego w art. 218 § 1 k.k. Wobec tego Sąd pierwszej instancji, dokonując prawidłowej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy, zasadnie uznał, że organy Policji miały obowiązek zaliczyć skarżącego do kategorii osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, a jeżeli już je posiadają, to należy im je cofnąć (art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy). Powołany w skardze kasacyjnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2004 r. został wydany w odmiennym stanie faktycznym, gdyż w sprawie rozważano konsekwencje administracyjnoprawne związane z popełnieniem przestępstwa określonego w art. 263 § 1 k.k., tj. wyrabiania broni palnej albo amunicji lub handlu nimi bez wymaganego zezwolenia. Zatem nie jest to przestępstwo wymienione wprost przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W związku z argumentami podnoszonymi w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a opierającymi się m.in. na zapadłym jeszcze na tle przepisów ustawy o broni i amunicji w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2004 r., wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2002 r., należy wskazać, że obecne, obowiązujące po powołanej wyżej dacie, brzmienie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni wprowadzone art. 1 pkt 16 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 451) o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz o zmianie ustawy o Biurze Ochrony Rządu jest inne niż uprzednio. W obecnym brzmieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawodawca nałożył na właściwe organy obowiązek niewydawania pozwolenia na broń osobom: "co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw". Zatem zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec tak zmienionej treści przepisu powoływanej regulacji katalog przestępstw uległ poszerzeniu, ponieważ ustawodawca wymienia obecnie m.in. wszystkie przestępstwa przeciwko mieniu, podczas, gdy przed dniem 1 stycznia 2004 r. chodziło, w przypadku przestępstw przeciwko mieniu, przede wszystkim o te przestępstwa, które zostały popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej. Takie rozszerzenie dokonane przez ustawodawcę wskazuje, iż jego celem było zaostrzenie wymogów stawianych osobom starającym się i posiadającym już pozwolenie na broń, jako że pozwolenie takie jest uprawnieniem reglamentowanym, szczególnego rodzaju i od osób je posiadających wymagane jest przestrzeganie przepisów prawa. Należy podkreślić, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004r. ustawodawca przesądził, jakie zachowania uważa za powodujące uzasadnioną obawę, że ich sprawca może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wprowadzoną bowiem z tym dniem zmianą przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stwierdził, iż obawę taką mogą stwarzać w szczególności osoby skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wprowadzenie takiej regulacji prawnej powoduje, iż osoby skazane za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw należy uznać za stwarzające uzasadnioną obawę użycia posiadanej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.