II OZ 819/09

SENTENCJA Dnia 2 października 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2009 r. sygn. akt. III SA/Kr 846/08 o oddaleniu wniosku o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i oddaleniu wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odpisu skargi oraz zwrocie skarżącemu wpisu od skargi w wysokości 100 zł. w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: 1. uchylić pkt. 1. zaskarżonego postanowienia i umorzyć postępowanie w tym zakresie 2. uchylić pkt. 2. zaskarżonego postanowienia i przywrócić termin do wniesienia odpisu skargi UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r. sygn. akt. III SA/Kr 846/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek S. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania, oddalił wniosek o przywróceniu terminu do wniesienia odpisu skargi oraz orzekł o zwrocie skarżącemu wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2008 r. S. B. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie w terminie 7 dni od doręczenia wezwania 1 egzemplarza odpisu skargi pod rygorem jej odrzucenia. W dniu 12 września 2008 r. skarżący odebrał je osobiście. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wobec nieopłacenia skargi we wskazanym terminie, postanowieniem z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 846/08 odrzucił skargę S. B.. Skarżący nie przesłał również we wskazanym terminie odpisu skargi. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu - radcę prawnego. W dniu 3 marca 2009 r. skarżący udzielił pełnomocnikowi, radcy prawnemu M. M. pełnomocnictwa do reprezentacji. Pełnomocnik skarżącego wniósł do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając powyższe wnioski, wskazał, że przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest dopełnienie obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i nie podzielił przy tym poglądu wyrażonego przez pełnomocnika skarżącego, że braku winy w uchybieniu terminu w przedmiotowej sprawie należy upatrywać w niezawinionej przez skarżącego sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł, w następstwie zmuszenia go do opuszczenia jego dotychczasowego miejsca pobytu w [...] tj. nieposiadania miejsca, w którym mógłby stale przebywać, koncentrując swoje sprawy życiowe. S. B. został pouczony wraz z doręczeniem mu pierwszego pisma w sprawie, tj. odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu o obowiązku zawiadomienia sądu o każdej zmianie swego miejsca zamieszkania lub siedziby. W piśmie zawarta była również informacja, że w razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba, że nowy adres jest sądowi znany. W skardze S. B. podał jako adres do korespondencji ul. [...] w K., stąd też wszystkie pisma były kierowane pod ten adres. Skarżący nie informował Sądu o zmianach miejsca pobytu, a jak wynika z wniosków o przywrócenie terminu, miał ich trzy. W ocenie Sądu nie można opierać podstawy przywrócenia terminu na konsekwencjach częstych zmian pobytu, a w związku z tym na nieporadności z tego faktu wynikającej, zwłaszcza, że co istotne, wezwanie o uiszczenie wpisu od skargi i wezwanie o uzupełnienie skargi kierowane do S. B. zostały przez niego osobiście odebrane pod adresem ul. [...]. Ponadto aby uznać chorobę jako przesłankę przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, muszą zostać spełnione określone warunki. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w danym, określonym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności. Zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącego stanowią ogólnie o jego dolegliwościach, i co ważne, załączone zaświadczenie ze Szpitala Wojewódzkiego w T. datuje się na 26.10.2005r. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie istnienia winy strony w uchybieniu terminowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postanowieniem z dnia 23 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi, a następnie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Tym samym stwierdzić trzeba, iż postępowanie w zakresie dotyczącym kwestii wpisu od skargi stało się bezprzedmiotowe z uwagi na zwolnienie skarżącego od obowiązku uiszczania jakichkolwiek kosztów w postępowaniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 1. sentencji, na podstawie art. 189 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dokonana czynność, której termin został uchybiony, a we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy strony w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Strona nie ma obowiązku udowodnienia, że nie była w stanie dokonać czynności w terminie, twierdzenie takie należy natomiast uprawdopodobnić, czyli wskazać takie okoliczności, które prowadzą do przypuszczenia, że dane zdarzenia rzeczywiście miały miejsce i stanowiły obiektywną przeszkodę, której nie dało się przezwyciężyć w terminie wskazanym do dokonania czynności. Sąd I. instancji wskazał, że choroba skarżącego i częste zmiany pobytu związane z brakiem miejsca stałego zamieszkania, nie stanowią o braku winy strony. Jednakże należy mieć na uwadze szczególne okoliczności jakie zachodzą w sprawie. Skarżący stracił bowiem miejsce stałego zamieszkania i przypuszczać można, że pozostaje to w ścisłym związku z uchybieniem przez niego terminu. Trudno wymagać od osoby, która nagle znalazła się w nowej i wyjątkowo uciążliwej sytuacji życiowej, dopilnowania wszelkich spraw szczególnie, że jak podnosi, nasiliły mu się dolegliwości związane z chorobą wieńcową. W tym stanie rzeczy zażalenie jest usprawiedliwione. W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie stronie uchybionego terminu. Przepisy bowiem obowiązującego prawa należy zdaniem Sądu tak interpretować, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.). Na marginesie jedynie należy wrazić pogląd, że w podobnych okolicznościach jak w rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza w sytuacji występowania w sprawie jednego uczestnika, względy - jednej z naczelnych zasad postępowania sądowoadministracyjnego - ekonomii procesowej uzasadniałyby wykonanie brakującego odpisu skargi przez Sąd I. instancji i obciążenie skarżącego stosowną opłatą kancelaryjną, a nawet, jak w przedmiotowej sprawie, odstąpienie od pobierania opłaty, z uwagi na zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, zamiast stosowania nadmiernego rygoryzmu w postaci odrzucenia skargi z tejże przyczyny. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.