II FSK 3043/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 307/15 w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 13 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Sygnatura akt II FSK 3043/15 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę E. K. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu drugiej i trzeciej raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Wnioskiem z dnia 24.11.2014 r. skarżący zwrócił się o umorzenie drugiej i trzeciej raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014 w kwocie 508 zł, podnosząc, że nie ma środków finansowych na jego zapłatę. Wójt Gminy M. decyzją z dnia 22.12.2014 r. odmówił przyznania wnioskowanej ulgi, uznając, że nie przemawia za tym ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny. Ustalił, że skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1.100 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 200 zł miesięcznie, natomiast jego żona rentę w wysokości 800 zł miesięcznie. Przyznano mu ulgę podatkową w postaci umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2013 w kwocie 974 zł oraz pierwszej raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014 w kwocie 254 zł. Nie ma podstaw do przenoszenia tej ulgi na kolejne raty, bowiem nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, które by to uzasadniały. W odwołaniu skarżący podniósł, że ma 76 lat, a uzyskiwane dochody nie wystarczają na zakup leków i utrzymanie, co zmusiło go do zaciągnięcia kredytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu decyzją z dnia 13.02.2015 r. decyzję Wójta utrzymało w mocy, wskazując, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest wprawdzie dobra, jednakże uiszczenie podatku nie zagrozi jego egzystencji. W ostatnim czasie nie wystąpiły żadne zdarzenia losowe, które uzasadniałyby udzielenie ulgi, a podjęte rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący podniósł, że skarżone rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące i nie zostało poprzedzone zebraniem pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, że poniósł straty spowodowane przez dziką zwierzynę i uległa zniszczeniu zasiana przez niego pszenica. Uzasadniając uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej nią decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że obowiązkiem organów podatkowych było wyjaśnienie, jaka jest aktualna sytuacja zdrowotna skarżącego, w tym jakie ponosi on koszty leczenia i utrzymania, także w kontekście posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,06 ha oraz wielkości zobowiązań kredytowych. Dopiero oparta na takich podstawach analiza sytuacji życiowej skarżącego pozwoli na wyprowadzenie oceny, czy zachodzi ważny interes podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), zwłaszcza, że umorzono wcześniejsze zobowiązania podatkowe skarżącego i nie wykazano, aby jego sytuacja materialna uległa teraz poprawie. Wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy narusza art. 191 i art. 122 O.p. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu wniosło o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnej oceny wpływu stwierdzonego naruszenia art. 191 i art. 122 O.p. na wynik sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący przedstawił dowody (faktury) obrazujące poniesione wydatki na leczenie, a także spłatę pożyczki i kredytu, toteż domaganie się przedstawienia przez niego dalszych dowodów na te okoliczności nie było celowe. Porównanie dochodów jego i jego żony z wydatkami oraz z kwotą podatku, którego umorzenia się domagał, wskazywało, że zapłata tego podatku nie zagrozi jego egzystencji, co świadczy o niewystępowaniu przesłanki ważnego interesu podatnika. Ponadto z protokołu o stanie majątkowym wynika, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, zatem prowadzenie postępowania także w tym zakresie było zbędne. Skarżący nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie odniósł się do jej zasadności w innej formie procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Zakres rozpoznania sprawy determinują zatem przytoczone przez wnoszącego skargę kasacyjną podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Jest to o tyle istotne, że analizując zaskarżony wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny opiera się na jego uzasadnieniu, które zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. powinno zawierać – między innymi – zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu nie postawiło zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie art. 141 § 4 P.p.s.a., a zatem nie zakwestionowało sposobu przedstawienia stanu sprawy przez ten Sąd. Tymczasem z przedstawionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu sprawy nie wynika, jakie kwotowo i w odniesieniu do jakiego okresu są wydatki skarżącego na leczenie, na spłatę pożyczki i kredytu, a także na bieżące utrzymanie. Nie daje to jasnego obrazu stanu sprawy, co potwierdza ocenę wymienionego Sądu, że rozstrzygnięcie nie jest wydane w oparciu o wystarczającą podstawę faktyczną. Trzeba też dodać, że niezbędnym elementem ustaleń faktycznych powinny być także dochody skarżącego z gospodarstwa rolnego, skoro szkody łowieckie i straty w uprawach z innych przyczyn mają dla skarżącego istotne znaczenie. Nie można więc zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej, jakoby stwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenie art. 191 i art. 122 O.p. nie miało wpływu na wynik sprawy. Przeciwnie, niedostatki postępowania dowodowego, przekładające się na niepełną podstawę faktyczna podjętego rozstrzygnięcia, musiały mieć wpływ na ocenę, czy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, o której mowa w art. 67a § 1 O.p. Należy też zauważyć, że chociaż przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w pewnym zakresie (w odniesieniu do zobowiązania za pewien okres podatkowy) nie powoduje konieczności udzielania takiej ulgi również w odniesieniu do następnych okresów podatkowych ani nie stwarza po stronie podatnika swoistego roszczenia o jej otrzymanie, wzgląd na wyrażoną w art. 124 O.p. zasadę przekonywania (wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi organ podatkowy kierował się przy załatwianiu sprawy) wymaga przedstawienia skarżącemu racji, które legły u podstaw odmiennego potraktowania kolejnego jego wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zwłaszcza w przypadku podatków stanowiących dochód jednostki samorządu terytorialnego istotne znaczenie może tu mieć wzgląd na aktualny stan budżetu gminy i konieczność jego zrównoważenia przy równym traktowaniu powinności fiskalnych wszystkich jej mieszkańców, niemniej wyjaśnienie takie winno zawierać racje organu podatkowego i zmierzać do równoważenia zawodu z odmowy przyznania ulgi i wynikającego stąd poczucia pokrzywdzenia u podatnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok odpowiada więc prawu, a wyprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkluzja o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego celem zbudowania wyczerpującej podstawy rozstrzygnięcia podatkowego jest trafna. Nie oznacza to w żadnym razie nałożenia na organy podatkowe obowiązku przyznania oczekiwanej przez skarżącego ulgi. Organy podatkowe nadal rozstrzygać będą w ramach uznania administracyjnego, co oznacza możliwość odmowy przyznania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nawet wtedy, gdy stwierdzone zostanie istnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a nawet obu tych przesłanek łącznie. Jest to tym ważniejsze, że ze względu na – jak się wydaje – pominięcie dochodów skarżącego z gospodarstwa rolnego, jego sytuacja materialna może być w rzeczywistości nieco lepsza, niż dotąd przyjmowano. Uznając więc, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawę w instancji kasacyjnej.