II FSK 1777/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia del. WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "R. " Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy sp.k. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1049/17 w sprawie ze skargi "R." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy sp.k. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2017 r., [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz "R." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy sp.k. z siedzibą w G. kwotę 320 (słownie: trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1049/17 oddalił skargę R. [...] (skarżąca spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów zgłoszonych do opisu i oszacowania nieruchomości. W ww. wyroku sąd przedstawił następujący stan faktyczny: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (DIAS) w uzasadnieniu ww. postanowienia stwierdził, że w stosunku do skarżącej spółki zostało wydane postanowienie z 19 czerwca 2017 r., którym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w L. uznał za bezzasadne zarzuty zgłoszone do opisu i oszacowania nieruchomości. Na postanowienie z dnia 19 czerwca 2017 r. skarżąca spółka wniosła zażalenie. DIAS wskazał, że skarżąca spółka postanowienie odebrała 6 lipca 2017 roku i pismem z dnia 14 lipca 2017 roku złożyła na nie zażalenie. Termin do złożenia zażalenia rozpoczął bieg 7 lipca 2017 roku i wyekspirował w dniu 13 lipca 2017 roku. Zażalenie - jak wynika z umieszczonej na kopercie pieczęci urzędu pocztowego - zostało nadane przesyłka poleconą 14 lipca 2017 roku, a więc po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Spółka, składając zażalenie nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ odwoławczy działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201) dalej powoływanej jako u.p.e.a. stwierdził uchybienie do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w L. z 19 czerwca 2017 r. Skarżąca spółka wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak zebrania przez organ odwoławczy materiału dowodowego pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie uchybienia przez stronę skarżącą terminu do wniesienia zażalenia, 2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez dokonanie oceny terminu do wniesienia zażalenia w oparciu niepełny materiał dowodowy, 3. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, mimo braku wystarczających dowodów potwierdzających uchybienie tego terminu. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postanowienie organu pierwszej instancji z 19 czerwca 2017 r. zostało odebrane w placówce pocztowej w dniu 7 lipca 2017 roku o godz. 14:48, o czym świadczą informacje wynikające z systemu śledzenia przesyłek. Zdarzenie to potwierdza wykaz pokwitowań odbioru Poczty Polskiej z dnia 7 lipca 2017 roku, który prowadzony jest w sposób ciągły. Analiza dokumentu pozwala na domniemanie, że pracownik poczty pomylił się wpisując cyfrę 6 na oznaczenie dnia a następnie poprawił ją nadpisując datę 7. Okoliczność ta uwiarygodniona jest przez to, że na tej samej stronie (prowadzonego w sposób ciągły) wykazu, kolejną datą jest 10 lipca. Dzień 7 lipca 2017 roku to piątek, natomiast dzień 10 lipca 2017 roku to poniedziałek. Taka kolejność terminów wynika z faktu, że urząd pocztowy jest nieczynny w soboty i niedziele. Gdyby przyjąć, że ostatnim dniem odbioru był 6 lipca to oznaczałoby, że 7 lipca (w piątek) nie było do odbioru żadnej przesyłki, co sprzeczne jest z zasadami doświadczenia życiowego. Również miesiąc w wykazie został błędnie oznaczony "7/06/14" podczas gdy powinno być "7/07/14" co wskazuje na oczywistą omyłkę pracownika poczty. W skardze na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. z informacji z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej oraz ze zdjęcia wykazu pokwitowań odbioru Poczty Polskiej z 7 i 10 lipca 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że data odbioru postanowienia – 6 lipca 2017 roku wpisana jest na pocztowym potwierdzeniu odbioru w dwóch miejscach tj. przy imieniu i nazwisku odbiorcy oraz przy podpisie pracownika poczty doręczającego przesyłkę. Informacje zawarte w systemie śledzenia przesyłek nie stanowią wiarygodnego źródła, które mogłoby podważyć moc dowodową dokumentu urzędowego, tj. potwierdzenia odbioru. Organ stwierdził też, że organ pierwszej instancji złożył do Poczty Polskiej wniosek o przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego w sprawie ustalenia prawidłowej daty doręczenia przesyłki zawierającej ww. postanowienie. Pismem z dnia 27 października 2017 roku Poczta Polska poinformowała, że przesyłka została odebrana w dniu 6 lipca 2017 roku a informacje wyświetlone w systemie śledzenia przesyłek mają charakter poglądowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu ww. wyroku wskazał, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru postanowienia (karta 101 akt administracyjnych) jednoznacznie wynika, że zostało ono odebrane w dniu 6 lipca 2017 roku. Potwierdza to, także postępowanie reklamacyjne, które zostało przeprowadzone po wniesieniu skargi (uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji dostępne jest w internetowej bazie orzeczeń CBOSA na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca spółka od wyroku sądu pierwszej instancji wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) dalej powoływanej jako P.p.s.a. zarzucono naruszenie następujących przepisów : 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ dopuścił się naruszenia: a) art. 134 k.p.a.w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, pomimo zachowania tego terminu, b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak zebrania przez organ wystarczającego materiału dowodowego w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia a także dokonanie oceny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, 2) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i oddalenia skargi w wyniku pominięcia przez sąd pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, o wskazanych w pkt 1, 3) art. 133 § 1 P.p.s.a. przez wydanie wyroku z pominięciem dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w szczególności przez wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dokonanie jego dowolnej oceny; 4) art. 141 § 4 P.p.s.a przez uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób, który nie pozwala na ustalenia przesłanek, którymi kierował się sąd podejmując rozstrzygnięcie w sprawie, lakoniczne uzasadnienie wyroku w sposób budzący wątpliwości co do oceny prawidłowości ustaleń faktycznych organu oraz przez nierozpatrzenie zarzutów podniesionych w skardze, 5) art. 106 § 3 P.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów tj. informacji z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej oraz ze zdjęcia wykazu pokwitowań odbioru Poczty Polskiej z 7 i 10 lipca 2017 r., które były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwość, co doprowadził odo uznania przez sąd pierwszej instancji, że doszło do uchybienia przez skarżącą spółkę terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy sąd dopuścił dowód z wyniku postępowania reklamacyjnego przeprowadzonego przez Pocztę Polską, 6) art. 160 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. przez niewydanie postanowienia na skutek wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. wniesiono także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. z informacji z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej oraz ze zdjęcia wykazu pokwitowań odbioru Poczty Polskiej z 7 i 10 lipca 2017 r. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2020 r., na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 13 listopada 2020, w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Skarżąca spółka pismem z dnia 3 listopada 2020 r. wniosła o przeprowadzanie rozprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że przeprowadzenie rozprawy jest celowe z uwagi na charakter sprawy oraz potrzebę złożenia dodatkowych wyjaśnień. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. uznał ją za zasadną. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. oddalił wniosek skarżącej spółki o przeprowadzenie rozprawy, gdyż uznał, że stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie w sposób gwarantujący zapewnienie ochrony interesów procesowych skarżącej spółki. Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów miał na celu wykazanie, że postanowienie organu pierwszej instancji z 19 czerwca 2017 r. zostało odebrane w placówce pocztowej w dniu 7 lipca 2017 a nie jak przyjął to organ w dniu 6 lipca 2020 r. Ustalenie, że ww. postanowienie w rzeczywistości zostało doręczone w dniu 7 lipca 2020 r. powodowałoby, że w sprawie nie zostałaby spełniona przesłanka faktyczna do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zatem wniosek ten dotyczył istotnej okoliczności faktycznej, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem wniosku były dokumenty, które wskazują, że przyjęta przez organ data doręczenia ww. postanowienia jest niezgodna ze stanem rzeczywistym. Istotną okolicznością jest także to, że dokumenty te zostały wytworzone przez Pocztę Polską w ramach przyjętych przez tę instytucję procedur związanych z doręczaniem przesyłek rejestrowanych. Tego rodzaju dokumenty mogą podważać wiarygodność potwierdzenia doręczenia ww. postanowienia oraz informacji o wyniku postępowania reklamacyjnego. Wnioski powyższe uzasadniają twierdzenie, że przeprowadzenie dowodu z wymienionych powyżej dokumentów było uzasadnione, gdyż mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Mając na uwadze powyższe konstatacje Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadny był podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów. W rozpoznanej sprawie sąd pierwszej instancji nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego w skardze wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z ww. dokumentów. Stosownie do art. 160 P.p.s.a. załatwienie tego wniosku powinno nastąpić w formie postanowienia. Zatem zasadny był też zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 160 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 133 § 1 P.p.s.a. przez pominięcie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, co świadczy o wybiórczym potraktowaniu przez sąd pierwszej instancji materiału dowodowego znajdującego się w sprawie. W zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do wniosku skarżącej spółki o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z ww. dokumentów. W tej sytuacji zasadne jest twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z całkowitym pominięciem ww. dokumentów, które jak już powyżej wskazano mogą mieć istotne znacznie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zasadny był też zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zaniechanie przez sąd pierwszej instancji odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do ww. dowodów przedstawionych przez stronę, których bez ich oceny nie można było uznać za pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skutkował brakiem możliwości poznania przesłanek, którymi kierował się sąd pierwszej instancji uznając, że prawidłowe było wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy tyko w oparciu o pocztowe potwierdzenie odbioru ww. postanowienia oraz pismo informujące o wyniku postępowania reklamacyjnego. Zaniechanie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło wskazanych przez stronę dowodów, z których wynikały wnioski odmienne od tych, które stanowiły podstawę faktyczną do wydania skarżonego wyroku. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji nie wypełnił wynikającego z przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. obowiązku przedstawienia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 wyraził pogląd, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie jest możliwe bez prawidłowej oceny podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 435). Tylko wtedy bowiem sąd administracyjny władny jest dokonać prawidłowej oceny zastosowania przepisu prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji (zob. wyrok NSA z dnia 18 września 2007 r. sygn. akt I FSK 1206), tj. przyrównać przyjęty stan faktyczny do miarodajnej normy prawa i ustalić na tej podstawie treść wyroku. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela. Na obecnym etapie postepownaia niemożliwe było ocenienie zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. i art. 7, 77, 80 w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny w sytuacji, gdy występujący w sprawie rzeczywisty stan faktyczny wykluczał uznanie, że skarżąca spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie z uchybieniem terminu. Ocena tego zarzutu byłaby możliwa, gdyby w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji zostały ocenione ww. dowody zgłoszone przez stroną skarżącą, co w sprawie nie nastąpiło. Jak już wskazano powyżej brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny zgłoszonych przez skarżącą dowodów wykluczał możliwość merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku w zakresie zawartej w nim oceny prawidłowości ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy. Brak w zaskarżonym wyroku stanowiska sądu pierwszej instancji odnośnie ww. dowodów nie pozwalał na stwierdzenie, czy sąd ten zasadnie uznał, że w sprawie prawidłowo ustalono, że zażalenie na ww. postanowienie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Brak możliwości jednoznacznego stwierdzenia, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. skutkuje tym, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a., gdyż w zaistniałym w sprawie stanie faktyczny oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a było działaniem przedwczesnym. W ponownie prowadzonym postępowaniu sąd pierwszej instancji będzie obowiązany wydać postanowienie w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącą spółkę wniosku dowodowego oraz będzie obowiązany ocenić znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów objętych tym wnioskiem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O obowiązku zwrotu kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. poz. 153).