II FSK 1768/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędzia NSA: Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA del.: Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 29 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 438/07 w sprawie ze skargi P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 6 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 438/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 6 grudnia 2006 r., nr (...), w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji wynika, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 grudnia 2004 r. (nr ....) obejmującego wierzytelności G. Spółka Akcyjna Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku strony. Zawiadomieniami z dnia 9 lutego 2006 r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.") dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych skarżacego. W tak ustalonym stanie faktycznym opisanym na wstępie rozstrzygnięciem z dnia 6 grudnia 2006 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a,") oraz art. 18, art.54 u.p.e.a., Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 lipca 2006 r. oddalające skargę strony na czynności egzekucyjne. Minister Finansów za prawidłowe uznał stanowisko organu pierwszej instancji, że podnoszone przez stronę kwestie wykonania obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. zgłoszone zostały jako zarzuty, o których mowa w art. 33 pkt 1, 3, 4, 7 i 10 u.p.e.a. i nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 54 u.p.e.a. Wobec takich konstatacji organ drugiej instancji ocenił wyłącznie zarzuty odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny na podstawie art. 80 u.p.e.a. Oceniając zaskarżone postanowienie w tym zakresie Minister Finansów zauważył, że organ egzekucyjny zastosował, zgodnie z art. 7 u.p.e.a., środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) tej ustawy, tj. egzekucję z rachunków bankowych. Czynności egzekucyjne mające na celu zastosowanie tego środka egzekucyjnego dokonano na podstawie art. 80 u.p.e.a. Podzielił przy tym stanowisko organu pierwszej instancji, że skutki zajęcia wywołuje doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu i czynność ta może być uznana za czynność egzekucyjną zmierzającą do zastosowania środka egzekucyjnego, tj. egzekucji z rachunku bankowego. Odnosząc się do zarzutów strony, że organ egzekucyjny nie dopełnił jednoczesnego, wraz z dokonaniem zajęcia rachunku bankowego, zawiadomienia jej o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, Minister Finansów podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zawiadomienie to doręczone zostało dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 lutego 2006 r., zaś skarżącemu w dniu 13 lutego 2006 r. Po rozpoznaniu skargi P., Sąd I instancji skonstatował, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W motywach orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Sąd ocenił, że użyte w § 3 art. 80 u.p.e.a. określenie "jednocześnie", zgodnie z definicją zawartą w Uniwersalnym Słowniku Języka Polskiego (pod red. St. Dubisza, Wyd. PWN Warszawa 2003 r., s. 178), oznaczać może "w tym samym czasie, w tej samej chwili", ale ponadto "również, także, w równym stopniu, zarazem". W (cyt.) ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawarto szczególnych rozwiązań dotyczących doręczania pism, w tym również doręczania dokumentów wskazanych w art. 80 u.p.e.a. W związku z tym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a. zagadnienie to jest unormowane w przepisach działu i rozdziału 8 k.p.a. Zawarta tam regulacja nie gwarantuje, że zobowiązany, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego, będzie w tym samym czasie co bank, prowadzący ten rachunek, poinformowany o fakcie przystąpienia organu egzekucyjnego do czynności egzekucyjnych. Reguły doręczania pism określają art. 39-49 k.p.a. Zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Podkreślono, że nawet przy przesłaniu przez organ dokumentów wskazanych w art. 80 u.p.e.a. do banku i do zobowiązanego w tym samym dniu, ich doręczenie może nastąpić w różnym czasie (np. w sytuacji niezastania adresata i awizowania przesyłki). Zdaniem Sądu, istotne jest zatem by organ powiadomił zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, poprzez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został mu wcześniej doręczony, i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego oraz by zawiadomienie to nastąpiło w czasie umożliwiającym zobowiązanemu skorzystanie z przysługujących mu praw, w tym prawa do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Sąd wojewódzki wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny doręczał dokumenty wskazane w art. 80 u.p.e.a. za pokwitowaniem przez pocztę. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny zawiadomienia z dnia 9 lutego 2006 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego przesłał bankom za pośrednictwem poczty w dniu 15 lutego 2006 r., co wynika ze stempli urzędu nadawczego widniejących na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Natomiast skarżącemu odpis zawiadomień z dnia 9 lutego 2006 r., skierowanych do banków o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego, organ przesłał wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 9 grudnia 2004 r., w dniu 10 lutego 2006 r., co wynika ze stempla urzędu nadawczego widniejącego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki adresowanej do strony. Zgodnie z przedmiotowymi zwrotnymi potwierdzeniami odbioru, zobowiązanemu powyższe dokumenty doręczono w dniu 13 lutego 2006 r., a bankom w dniu 17 lutego 2006 r. Organ egzekucyjny wypełnił więc, w ocenie Sądu, ciążący na nim obowiązek powiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. W skardze kasacyjnej pełnomocnik P. zarzucił na podstawie art. 173 i 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego, poprzez: 1) niewłaściwe zastosowanie § 13 pkt 1 w/w rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. , albowiem należność objęta tytułem wykonawczym z dnia 9 grudnia 2004 r. nie została w sposób tożsamy określona postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 19 września 2005 roku , co miało wpływ na oddalenie skargi na czynności egzekucyjne w niniejszej sprawie oraz na uznanie za bezzasadny zgłoszonego w trakcie innego postępowania zarzutu P. opartego na treści art. 33 pkt 7,10 u.p.e.a., 2) błędną wykładnię art. 27 § 3 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodził obowiązek doręczenia upomnienia, co miało wpływ na oddalenie skargi na czynności egzekucyjne oraz na uznanie za bezzasadny zgłoszonego w trakcie innego postępowania zarzutu opartego na treści art. 33 pkt 7, 10 u.p.e.a., 3) błędną wykładnię art. 80 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż określenie "jednocześnie" zawarte w § 3 art. 80 u.p.e.a. oznacza w omawianym przypadku tyle co "również, także, w równym stopniu, zarazem" i usankcjonowanie sytuacji, w której organ egzekucyjny uznał ze nieistotne , czy i kiedy należy doręczyć skarżącemu tytuł wykonawczy - co miało w niniejszym postępowaniu wpływ na oddalenie skargi na czynności egzekucyjne. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 29 października 2008 r. pełnomocnik Ministra Finansów wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na wstępie przypomnieć należy, że, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza uregulowanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których w sprawie nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają adekwatne do niej zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami wynikającymi z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W obszarze unormowania art. 174 p.p.s.a. dopuszcza się dwie podstawy kasacyjne: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).Stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu, zaś naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej. Natomiast zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy skonstatować, że skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej wymogów tych dostatecznie nie spełnia. Otóż wnoszący skargę kasacyjną w petitum analizowanej skargi kasacyjnej postawił zarzuty naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. oraz błędną wykładnię art. 27 § 3 u.p.e.a. i art. 80 § 3 u.p.e.a. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wskazane zapisy prawne nie mają charakteru materialnego, a zatem nie mieściły się w podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Normy te są bowiem przepisami procesowymi, i dotyczą odpowiednio przypadków wszczęcia egzekucji należności pieniężnej bez uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu, (§ 13 cyt. rozporządzenia), wymogów przedłożenia dowodu doręczenia upomnienia zobowiązanemu (art.27 § 3 u.p.e.a.) oraz momentu zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 § 3 u.p.e.a.). Podkreślić także należy, że Sąd wojewódzki nie stosował w zaskarżonym wyroku § 13 cyt. rozporządzenia, ani nie dokonywał wykładni art.27 § 3 czy też art. 80 § 3 u.p.e.a. Sąd I instancji ocenił bowiem w uzasadnieniu wyroku zasadność, poprawność i słuszność przeprowadzenia określonych czynności w ramach egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. W związku z powyższymi konstatacjami należało zarzuty naruszenia § 13 rozporządzenia, art. 27 § 3 oraz art. 80 § 3 u.p.e.a. powołać w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednakże w tak zaprezentowanej formie, również nie odniosłyby zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Adresatem bowiem tychże norm prawnych jest organ egzekucyjny, a nie Sąd I instancji. Ponadto zarzuty te powinny być skierowane przeciwko wyrokowi Sądu I instancji, a nie organom egzekucyjnym. Sądy administracyjne procedują na podstawie przepisów ustawy sądowoadministracyjnej, a nie (cyt.) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dlatego też nie mogą naruszać przepisów postępowania egzekucyjnego a jedynie wadliwie ocenić ich ewentualne naruszenie przez organy egzekucyjne, przy nieodpowiednim zastosowaniu norm procedury sądowoadministracyjnej. Jeżeli autor skargi kasacyjnej zamierzał wykazać, że Sąd administracyjny przyjął stan faktyczny ustalony przez organy egzekucyjne niezgodnie z obowiązującą je procedurą, zawartą w u.p.e.a., to powinien powiązać przytoczone w skardze przepisy prawa procesowego (u.p.e.a.) z odpowiednimi zapisami prawnymi (cyt.) ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czego jednak nie dokonano. Strona nie może się zatem skutecznie powoływać w skardze kasacyjnej na uchybienie przepisom postępowania egzekucyjnego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Sąd administracyjny nie jest organem odwoławczym, a postępowanie sądowoadministracyjne, nie stanowi w żaden sposób formy, trybu, rodzaju czy też kontynuacji postępowania administracyjnego. Zaakcentować także należy, iż naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania to dwie różne i nietożsame podstawy kasacyjne odrębnie unormowane w art. 174 p.p.s.a., i nie mogą być one bezzasadnie wykorzystywane w sposób zamienny, jak to uczynił wnoszący skargę kasacyjną. Dodatkowo także zaznaczyć należy, że Sąd nie rozpatrywał okoliczności, które mogłyby być przedmiotem zarzutów egzekucyjnych na podstawie art.33 u.p.e.a., bowiem sprawa dotyczyła skargi na czynności egzekucyjne unormowanej w art. 54 u.p.e.a., która stanowi odrębny środek zaskarżenia. W ramach tego środka można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności, a zatem (w niniejszej sprawie) wyłącznie zarzuty skarżącego odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny na podstawie art. 80 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 p.p.s.a oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. ----------------------- 6